Bijzondere winkels 1: Stempelgalerie 'De Voet'

Tussen alle grote winkelketens en franchises zitten de kleinere winkels die een specifiek en uniek product aanbieden. Joep Temminck gaat langs deze winkels, die al ruim voor de eeuwwisseling bestonden. Wat zorgt ervoor dat deze, veel eenmanszaken, overeind blijven staan? En wat is er verandert in de loop der jaren? Deze keer: Stempelgalerie ‘De Voet’ in Deventer.

Gerard Bot opende de stempelwinkel in Deventer in 1994 en is sindsdien het gezicht van de winkel. Bot is een kunstenaar die voor het eerst de kracht van stempels ontdekte in 1980. Er waren destijds erg veel acties voor bijvoorbeeld het milieu en vrede. Daar werden dan erg veel stickers voor gebruikt, maar Bot zocht naar een ander middel om die ideeën uit te dragen. Dit werden stempels. Bot kan zelf goed tekenen en maakte activistische stempels die werden gebruikt voor protesten. Hij had een transportfiets met een mand vol met stempels. Op de achterkant had hij voetjes geplakt met een kalkrolletje en zo liet hij een spoor na van voetjes. De naam ‘De Voet’ komt van die tijd. Toen hij in 1994 zijn winkel opende lag daar dan ook voornamelijk eigen werk. Hij moest vaak langs grote stempelbeurzen om te netwerken en mensen bekend te maken met zijn werk.

Inmiddels heeft de winkel een gevarieerd klantenbestand dat bestaat uit stempelverzamelaars, hobbyisten en bedrijven. Dat is ook te zien aan de enorme diversiteit aan stempels in de winkel: Je hebt nog steeds veel getekende activistische stempels, hobby-stempels en ook een behoorlijke hoeveelheid seksueel getinte stempels. Wanneer Bot daarop wordt gewezen lacht hij en zegt hij “voor ieder wat wils hè” terwijl hij zijn schouders ophaalt. Een van de meest opvallende is een naaktportret van Bot zelf: ”Veel van mijn helden zoals John Lennon deden het destijds allemaal, dus ik kon uiteraard niet achterblijven. Grappig genoeg is het een van de meest verkochte stempels.” In de vorige eeuw waren er legio stempelwinkels in Nederland. Elke middelgrote stad had er wel een, maar ze zijn langzaam uit het straatbeeld verdwenen.

De digitalisering speelt hier een grote rol in. Hobby-stempels hebben hun plek gekregen in hobbywinkels, maar er zijn nog maar enkele winkels die zo specifiek zijn als De Voet. Er komen dan ook mensen vanuit heel Nederland en daarbuiten speciaal naar Deventer voor deze winkel. Voor 9/11 waren het veelal Amerikanen die de winkel bezochten. Door middel van tijdschriften die over stempels gaan werden ze bekend met de winkel en het werk van Bot. Destijds had hij elke week wel een paar Amerikanen in de winkel staan. Na 9/11 is dat nooit meer teruggekomen.

Bot wijt dat in eerste instantie aan de angst om (zo ver) te vliegen na de aanslagen, maar in Amerika is de populariteit van stempels en daarbij behorende beurzen inmiddels toegenomen. Gelukkig heeft de winkel inmiddels een trouwe klantenkring en nog steeds genoeg dagjesmensen uit Nederland en daarbuiten.

De stempelwinkel heeft geen last gehad van economische schommelingen, zoals de crisis. Volgens Bot hebben vooral de grote ketens daar last van gehad en zijn stempels zoiets specifieks dat de mensen die er gebruik van maken de weg naar de winkel altijd wel weten te vinden, crisis of geen crisis. Als hij kijkt naar het verschil tussen nu en de start van de winkel in 1994 kan hij dan ook alleen maar zeggen dat het nu beter gaat: “Vroeger moest ik nog naar beurzen toe om een netwerk op te bouwen, dat is nu gelukkig niet meer nodig.” Ook ziet hij de toekomst van stempels rooskleurig in: “Ik denk dat het gebruik van stempels nooit zal stoppen, mensen hebben behoefte aan iets tastbaars, iets dat niet te vervalsen is.”

Nu hij zelf inmiddels 70 jaar is wil Gerard zijn creativiteit in andere zaken stoppen dan zijn winkel. De zaak staat dan ook te koop. Bot hoopt iemand te vinden die zijn winkel met dezelfde passie zal overnemen, want hij zou het erg zonde vinden als de winkel die inmiddels al zoveel geschiedenis heeft echt zou moeten sluiten. Zijn creativiteit kan hij kwijt in zijn woning, dat door Bot zelf is omgetoverd tot een kunstwerk.