Rijk in de Vogelaarwijk #2: Rivierenwijk

Deventer is van oorsprong een arbeidersstad met veel volksbuurten. De Rivierenwijk is zo’n buurt die altijd bekend heeft gestaan om zijn volkse karakter. Nu, twaalf jaar nadat de Rivierenwijk het predicaat ‘Vogelaarwijk’ heeft gekregen is daar niet heel veel meer van over. Betekent dit dat de herstructurering geslaagd is, of toch niet helemaal?

Als je door de Rivierenwijk loopt, zie je grote contrasten: Aan de ene kant van de weg staan nieuwbouwvilla’s terwijl aan de overkant eengezinswoningen uit de jaren 30 staan.  Het opvallendste gebouw is het ‘kind-centrum de Rivierenwijk’: de basisschool van de buurt.

Bart Roumen, directeur van het kind-centrum, heeft eerst een aantal jaren als leerkracht op de school gewerkt. Een aantal jaren geleden waren er nog verschillende scholen in de Rivierenwijk. Dit zorgde voor afstand tussen de bewoners. De vele Turkse-Nederlanders   gingen naar de ene school en de van origine Nederlandse bewoners gingen naar de andere school. In 2013 zijn de scholen gefuseerd op 2 locaties en in 2015 zijn beide scholen op 1 locatie bij elkaar gekomen. Voorheen kozen veel ouders ervoor om hun kinderen op een school buiten de wijk te plaatsen door de slechte naam die de Rivierenwijk had. Sinds een aantal jaren trekken er veel jonge gezinnen naar de wijk, wat de populatie ten goede komt._{Kind-centrum Rivierenwijk}

Het gebouw heeft een aantrekkelijke en open uitstraling wat helpt om ouders aan te trekken, maar ook het gestructureerde beleid van de school legt ze zeker geen windeieren. Roumen: “Veel mensen denken vaak toch dat het ongestructureerd is, maar juist omdat het een school in een achterstandswijk is, zijn wij extra bezig met positief gedrag bevorderen.” Roumen merkt dan ook wel dat dit voor de leerlingen van de school geen overbodige luxe is. “De Rivierenwijk blijft een achterstandswijk met een bepaalde naam in Deventer, haast een geuzennaam. En misschien is dat ook wel goed, daarom hebben wij de school ook bewust ‘Kind-centrum Rivierenwijk’ genoemd. We vinden het belangrijk om te focussen op positieve omgangsnormen.” Op het kind-centrum wordt positief gedrag dus beloond, maar bij slecht gedrag is het ook duidelijk welke consequenties zullen volgen.

In de middenbouw- en bovenbouwgroepen zitten nog kinderen die er niet wonen, maar momenteel worden er nog alleen maar kinderen uit de wijk aangenomen op de school. De school is namelijk nu al bijna te klein om alle kinderen onder te brengen en de organisatie vindt het erg belangrijk dat het echt een plek is voor kinderen uit de buurt. Hoewel het kind-centrum een positieve invloed heeft op de wijk, zijn de cijfers qua criminaliteit, de mate waarin de bewoners financieel redzaam zijn en deelname aan sport niet veel veranderd. De gemiddelde bewoner van de Rivierenwijk gaat graag zijn eigen gang en zijn moeilijk in een stramien te plaatsen.

Dit blijkt ook in ‘het huis van de wijk’ waar Jolanda en Willem zitten.  Ze zijn een maaltijd aan het voorbereiden die bewoners van het wijkcentrum voor slechts vier euro kunnen nuttigen.   Jolanda is geboren in de Rivierenwijk en woont er nu alweer 23 jaar. Willem woont er al 35 jaar. Zij hebben de veranderingen van dichtbij meegemaakt. Niet alleen aan de buitenkant, maar ook veel bewoners zijn vertrokken door de veranderingen. Sommigen uit vrije wil, sommigen omdat ze uitgekocht zijn. Met als gevolg dat de oorspronkelijke bewoners nu samenleven met nieuwe bewoners die vooral in de nieuwbouwwoningen wonen. Volgens Jolanda en Willem zat in het verleden in de zomer iedereen voor zijn huis. Er waren grote voortuinen waar partytenten, zwembaden, een complete tuin-set en barbecues stonden. Dit was mogelijk omdat de woningen vaak grote voortuinen hadden. Door de nieuwbouw, waar zowel de tuinen als de bewoners anders zijn, is bijna helemaal uit het straatbeeld verdwenen. Volgens Willem is de wijk er wel wat mooier op geworden, maar zeker niet gezelliger. Jolanda is het hier niet helemaal mee eens: “Het is maar wat je mooi noemt, die blokkendozen horen wat mij betreft niet in de Rivierenwijk. Ze slaan als een lul op een drumstel.’’ Hierop knikt Willem toch instemmend. ‘De blokkendozen’ zijn nieuwbouwvilla’s die hoogstwaarschijnlijk zijn gebouwd met als doel een ander slag mens aan te trekken. Jolanda en Willem vinden echter dat zulke woningen niet thuishoren in de Rivierenwijk. Er is ten tijde van de veranderingen ook niet met de bewoners overlegd wat zij graag anders zouden willen zien en ook niet wat ze graag zouden behouden. De mensen die tegenover de villa’s wonen hebben nu als uitzicht een rij huizen in plaats van een mooi park. Ze zijn daarentegen wel te spreken over de school: “De school is heel erg mooi geworden.’’

Een positieve verandering is dat de criminaliteit daadwerkelijk minder is geworden. Jolanda en Willem denken dat dit ook komt door de verandering van de huizen. De gesloopte woningen waren vaak een stuk ruimer, met grotere tuinen. Ze vinden het alleen jammer dat hierdoor ook heel veel gezellige mensen zijn vertrokken. Het komt op hen dan ook over alsof de gemeente en de woningbouw bewust de oude bewoners wegjaagt, in plaats van met ze in gesprek te gaan en te zoeken naar oplossingen. Willem snapt niet dat het volkse karakter van de rivierenwijk op de schop moet: “Vroeger kon hier alles. Zelfgeorganiseerde pleinfeesten waar de kinderen konden kliederen met verf en deden ze een waterpistoolgevecht met dertig man en klaar is kees.”

Als destijds politie er iets van zei werd hen verteld dat ze beter boeven konden vangen en was daarmee de kous af. Tegenwoordig is deze vrijheid er niet meer en heb je gelijk een boete te pakken. Het lijkt erop dat de grote veranderingen die de Rivierenwijk positief zijn voor de zichtbare criminaliteit en de jonge bewoners hebben een goede leeromgeving. Voor de mensen die er al langer wonen is echter het charme verdwenen, veel van hen zijn uitgekocht en hebben noodgedwongen de wijk moeten verlaten. Of de herstructurering geslaagd is, dan ligt het eraan wat je geslaagd noemt. Als het doel was een compleet nieuwe wijk met een ander slag bewoners, dan is het antwoord ja. Als het doel was om de toenmalige bewoners zich prettiger laten voelen en samen met hen aan de slag gaan aan een veiligere en prettigere leefomgeving, dan is het antwoord nee.