Je kan niet trots zijn op je geschiedenis als je die niet kent

Met nu al vijf edities is Miss Black Hair Nederland een begrip geworden. De missverkiezing is in het leven geroepen door Ashaki Leito. Ashaki streeft ernaar de zelfacceptatie van donkere vrouwen te versterken. Miss Black Hair Nederland is dan ook geen missverkiezing waar rivaliteit centraal staat, maar waar ‘sisterhood’ het kernwoord voor de veertien deelnemende missen is.

De reden dat oprichtster van Miss Black Hair Nederland, Ashaki Leito, vijf jaar geleden is gestart met de missverkiezing is het feit dat in de Nederlandse maatschappij vooral het westerse schoonheidsideaal als norm geldt. Voor Ashaki heeft schoonheid niet per se met uiterlijkheden te maken: “Schoonheid is naar buiten kunnen uitstralen hoe je je voelt, oftewel in verbinding met jezelf zijn.” Toen Ashaki opgroeide was zij niet tevreden met haar uiterlijk, ze was het enige meisje met kroeshaar in haar omgeving. Als kind wil je erbij horen, dus het was lastig voor de jonge Ashaki. Pas toen ze zich ging verdiepen in de geschiedenis van Afrika voor de slavernij, werd ze trots op haar roots. Afrika kende voor de slavernij diverse indrukwekkende koninkrijken en Ashaki begon te beseffen dat haar haar een onderdeel van haar identiteit kan zijn.

Kleurrijk

Het is een gezellige drukte in de hal van ‘De Koning Party & Events’ in Amsterdam- West. Jong en oud lopen rond in de meest kleurrijke creaties, met veel verwijzingen naar de traditionele kledij van de landen waar hun wortels liggen. In de kleedkamers waar de missen zich aan het voorbereiden zijn is de sfeer zeer ontspannen. Voor Miss Meredith was het een grote stap om zich op te geven, omdat ze niet van de spotlights houdt. Toen ze tijdens de vorige editie zag dat Miss Black Hair Nederland meer is dan zomaar een missverkiezing wilde ze de gok wel wagen.

De missen hebben een intensief traject van vier maanden gevolgd, waarin thema’s als zelfacceptatie en identiteit centraal stonden tijdens wekelijkse workshops. Dat het moeilijk is om je eigen identiteit te vinden in deze eurocentrische maatschappij heeft Miss Rishantely ook ondervonden: zij droeg voorheen altijd een pruik naar haar werk omdat ze dacht dat het dragen van een afro niet professioneel zou zijn in haar werk als consultant. Inmiddels toont ze vaker haar natuurlijke haar dan een pruik, en dat heeft zelfs een positief effect op haar professionele carrière: “Ik blijf in het geheugen hangen als dat meisje met die afro.”

‘Hella knap’

Miss Soraya doet mee aan Miss Black Hair Nederland om zichzelf te ontwikkelen, maar vooral om meer in contact met andere donkere vrouwen te komen. Ze is zelf in een voornamelijk witte omgeving opgegroeid en nog steeds verkeert ze veel in witte kringen, zoals tijdens haar studie communicatie in Tilburg. Het studeren in Tilburg was soms confronterend voor Soraya. Als ze met vriendinnen ging stappen had ze vaak het gevoel er buiten te vallen. Daarom ging ze vaak naar Amsterdam om op te laden. Om even niet als anders gezien te worden: ”Het feit dat ik anders was ging ik verwarren met lelijk zijn, dat heb ik sinds Miss Black Hair gelukkig niet meer. Ik ben anders, maar nog steeds ‘hella knap’.”

Soraya had ooit een gesprek met een witte vriendin, ze vertelde haar dat ze zichzelf zag als een banaan terwijl ze haar vriendin als een aardbei zag, als specialer fruit. Ze beschouwde zichzelf als ‘gewoon lekker en iedereen eet het op, maar niet bijzonder’. Dit komt door de rare manier waarop jongens Soraya soms behandelen. Ze vragen dingen als: ‘Jij bent toch wild in bed?’ waardoor het voor Soraya voelt gezien te worden als experiment: ”Ik ben laatst nog vergeleken met Judeska, bij wijze van versierpoging!”

Soraya ontdekte dat het anders voelen al in haar jeugd begon. Toen ze jonger was kon ze het niet benoemen, maar ze voelde wel ongemak als ze bijvoorbeeld ‘zwart pietje’ werd genoemd op school. Hoewel Soraya’s moeder haar altijd zei dat ze knap was, denkt Soraya wel dat het feit dat er thuis nooit over de invloed van het westerse schoonheidsideaal werd gesproken ervoor zorgde dat ze dingen voor zichzelf ging invullen. Ze koestert echter geen wrok, omdat ze snapt dat het meer uit onwetendheid kwam: “Zonder m’n oma af te vallen, m’n moeder heeft het al veel beter gedaan dan m’n oma. Als ik ooit een dochter mag krijgen, zou ik haar dit stukje eigenwaarde wel mee proberen te geven.” Soraya denkt dan ook dat haar generatie van jonge donkere mensen nu pas leert een stem te hebben in Nederland. ”Veel mensen zeggen dat tegenwoordig iedereen boos is en wat te zeiken heeft, maar nu pas durven mensen te zeggen wat ze al jaren dachten en voelden.”

Pruiken

Miss Ritania heeft nooit problemen met haar natuurlijke haar gehad. Ze zag dit wel vaak in haar eigen omgeving. Vriendinnen en nichtjes van Ritania die al jaren een partner hebben, maar in de ochtend toch vroeger opstaan en een pruik opdoen zodat zij hun natuurlijke haar niet hoeven laten zien. Dit was voor haar één van de redenen om mee te doen met de missverkiezing. Ritania vindt dat elke vrouw zelf moet weten wat ze met haar haar doet, zolang ze niet handelt vanuit zelfhaat.

Met het zelfbeeld van Ritania zit het wel goed. Toch heeft ze, ondanks het feit dat ze welbespraakt is en een goede opleiding genoten heeft, vaak een dichte deur gekregen na sollicitaties. Ritania’s hoofddoeken en vlechten zijn niet altijd even goed ontvangen. Hoewel ze zich voorheen door deze afwijzingen heeft proberen aan te passen aan de ‘westerse’ norm, is dat iets wat ze zeker niet meer zal doen: “Er is een grens, je moet jezelf niet verliezen. Mijn persoonlijke doelstelling voor Miss Black Hair Nederland is dan ook om een mooie zwarte, zelfverzekerde vrouw te zijn zonder mensen af te schrikken en zo verder te komen in de maatschappij.”

Black Girl Magic

De missverkiezing bestaat uit drie rondes: De voorstelronde, de talentenronde en de galaronde waarin ‘Black Love’ centraal staat. Miss Meredith is de eerste die het podium betreedt. Het is een spannend moment omdat ze niet graag in de schijnwerpers staat. Wanneer het publiek merkt dat Meredith moeite heeft met opstarten begint de hele zaal haar aan te moedigen, dat doet haar zichtbaar goed en ze sluit haar voorstelronde gracieus af. Tijdens de latere rondes is niks meer van Meredith’s zenuwen te merken en zet ze de gedachten die haar in het verleden beperkten om in kracht: “Wie zegt dat huilen mij als zwarte vrouw zwak maakt en niet sterker? Ik heb geleerd dat mijn stem en emoties ook gehoord en gezien mogen worden.”

De verkiezing zit vol met zulke inspirerende uitspraken en het thema van de avond is dan ook ‘Black Girl Magic’. Miss Richantely weet mooi te verwoorden wat dit voor haar betekent: “Black Girl Magic gaat over het vieren van onze schoonheid, kracht en wat wij zwarte vrouwen kunnen bewerkstellingen. En laat me je dit zeggen 'The sky is the limit'. Of eigenlijk niet eens. Mae Jemison zei ooit ‘Never be limited by other people’s limited imaginations’. Zij was in 1992 de eerste zwarte vrouwelijke astronaut.”

Het meest memorabele moment van de avond is wanneer Miss Ritania het podium betreedt tijdens de talentenronde. Ritania vertelt over haar visie op ‘Black Girl Magic’ terwijl ze een tondeuze pakt en haar mooie ronde afro af begint te scheren. Hiermee maakt ze het statement dat er een verschil is tussen de persoon en haar haar. In de zaal komt dat duidelijk aan.

Tijdens de galaronde betreden alle Missen op de klanken van onder andere K-ci en Jojo het podium in hun mooiste jurken. Het thema van deze ronde is ‘Black Love’. De Missen worden op het podium vergezeld door een belangrijke man in hun leven. Geliefden, vaders en broers: het maakt niet uit wat de verbinding is, het enige wat tijdens deze ronde telt is liefde. Hierna wordt de winnaar van de publieksstem bekendgemaakt. Het is geen verrassing dat Ritania de publieksprijs in ontvangst mag nemen na de indrukwekkende stap om haar haar af te scheren.

Vragenronde

Nadat de jury de groep Missen heeft verkleind tot vijf is het tijd voor de allerlaatste vragenronde en wederom steelt Ritania de show. De vragen worden zonder voorbereiding gesteld en moeten ter plekke onderbouwd beantwoord worden. Ritania krijgt misschien wel de meest pretentieuze vraag: “Wat zou jij als veranderen als je de eerste zwarte en vrouwelijke minister-president van Nederland zou zijn?” Ze geeft zonder aarzelen aan het schoolsysteem aan te willen pakken: “Er wordt slechts een alinea besteed aan de slavernij, en ze doen het snel af als een zwarte bladzijde in de geschiedenis van Nederland. Je kan niet trots zijn op je geschiedenis als je die niet kent.” Na haar antwoord volgt er een luid applaus uit de zaal.

Niet veel later besluit de jury dat Ritania zichzelf Miss Black Hair Nederland 2019 mag noemen. De muziek zwelt aan en er hangt een uitgelaten sfeer in de zaal. Bij de andere Missen is er geen sprake van teleurstelling omdat zij de titel niet hebben gekregen. Miss Black Hair gaat overduidelijk om de reis, niet om de bestemming.

Miss Black Hair 2019 Ritania straalt van top tot teen nadat de uitslag bekend is gemaakt. Maar misschien zijn de mensen om haar heen nog wel verbaasder over de hele avond. Ze had namelijk aan niemand verteld dat ze haar haar af zou scheren, zelfs niet aan haar partner. Ritania’s partner is dan ook in shock, maar heel open. Hij wil dat ze doet waar ze blij van wordt. Ritania wilde graag verrassen “En wat is er nou verrassender dan een Miss Black Hair zonder haar?”. Ritania gaat haar titel het komende jaar gebruiken om een documentaire te maken over ‘black hair’ en ‘black identity:” We moeten nu handelen en denken vanuit een basis van kennis, dat geldt voor elke Nederlander. Ik hoop dat we een middenweg zullen vinden, daar ligt namelijk de waarheid.”