Lokale betrokkenheid geeft de nieuwe fontein in Workum glans

Kunst in de openbare ruimte roept per definitie discussie op. Het heeft de kracht een gemeenschap in voor- en tegenstanders te verdelen. Zo ook in Friesland. Doordat Leeuwarden de Culturele Hoofdstad van Europa 2018 is, leidde de plaatsing van een nieuw kunstobject recentelijk in Dokkum, Sneek en Harlingen nog tot felle debatten. In Workum is de storm inmiddels geluwd, daar blijkt de betrokkenheid van lokale ondernemers het project een positieve stimulans te geven.

Op het ‘leugenbankje’ hoef je doorgaans niet lang te wachten op een pittige mening of een stevig geformuleerde visie op de dagelijkse gang van zaken. Toch zijn de reacties gematigd, op de vraag of men weet wáár het kunstobject precies komt te staan. “Ik heb niet zoveel met kunst”, grinnikt een oudere Workumer in een scootmobiel. “Volgens mij komt het bij het haventje hier achter de kerk, maar zeker weten doe ik het niet”, vult zijn gesprekspartner aan.

Het kunstobject waar we naar vragen is dé fontein, een kunstwerk dat deel uitmaakt van het project 11Fountains. Vanuit dit ‘fonteinproject’ krijgen alle elf Friese steden, in het kader van Leeuwarden Culturele Hoofdstad, een unieke fontein geplaatst. Een blijvend kunstobject dat niet alleen de saamhorigheid (mienskip) van Friesland als provincie onderstreept, maar in zekere zin ook symbool staat voor dat andere heroïsche en verbindende fenomeen: de Elfstedentocht.

In Workum moet dat in mei 2018 resulteren in de plaatsing van ‘De Woeste Leeuwen van Workum’. Deze uit hout vervaardigde fontein is gebaseerd op het tableau met twee leeuwen, dat in 1650 in de plaatselijke waag gemetseld is.

Achter de fraaie laatgotische kerk in het centrum van Workum vinden we inderdaad het passantenhaventje. Een rustieke en open ruimte, waar ooit een cultureel centrum heeft gestaan. Nu is er een uitgegraven haventje met een sfeerloze parkeerplaats. “Het is toch prachtig dat hier straks een zacht stukje park en een strakke haven met elkaar verenigd worden”, schetst Kitty Postma, voorzitter van de fonteincommissie Workum, enthousiast. “Volledig door de omwonenden met de gemeente uitgedacht, dat is ‘mienskip’ in de meest letterlijke zin.”

Dat klinkt eensgezind, maar zonder slag of stoot ging het allemaal niet. Bij de presentatie van het ontwerp bracht de Britse kunstenares Cornelia Parker twee mogelijke locaties naar voren. “Bij de presentatie is er inderdaad wat verwarring ontstaan”, erkent ook Postma. “Cornelia had voor één locatie duidelijke voorkeur, maar dat stuitte op weerstand van de direct omwonenden.” Die locatie wordt uiteindelijk afgewezen. “De definitieve plek had de voorkeur van de omwonenden en Cornelia heeft zich daarin flexibel opgesteld.”

We zetten koers richting atelier. Bij binnenkomst springt direct het volume van de beelden in het oog. De twee leeuwen, ieder drie en een halve meter hoog, staan opgesteld in de werkplaats van kunstenaar Floor van der Leun, die wij zelf al beitelend op een van de imposante leeuwenpoten aantreffen.

Van der Leun is als beeldhouwer één van de vier Workumer ondernemers die meewerkt aan de fontein. Lokale betrokkenheid kenmerkt het project in Workum, de enige fontein die volledig wordt vervaardigd in de vestigingsstad zelf. De bevlogen van der Leun is dan ook trots dat ze hier artistiek een bijdrage aan mag leveren. “Ik heb er nooit rekening mee gehouden dat een kunstenaar zijn werk niet zelf maakt. Maar in dit geval viel het allemaal prachtig samen.”

Het traject staat onder supervisie van kunstenaar Cornelia Parker. De Britse maakte het ontwerp, koos voor een hedendaagse duurzaam geconserveerde houtsoort, liet het geheel in 3D printen door een lokaal bedrijf in de jachtbouw en koos van der Leun als uitvoerend kunstenaar. “Het is een prachtige, unieke kans en wij genieten er vooral van”, zegt van der Leun. “De onderlinge samenwerking zorgt voor verbondenheid.”

Het engagement van lokale ondernemers creëert draagvlak binnen de gemeenschap. “De betrokkenheid van iedereen wordt groter”, stelt Postma vast. Ook van der Leun ziet het positieve effect. “Ik hoor met regelmaat: ‘wat is het fijn dat er Workumer bedrijven zijn die dit uitvoeren, het maakt de fontein een stuk acceptabeler’.”

Tot slot roemt ze het verbindende karakter van de fontein: het eeuwenoude ambacht verenigd met nieuwe technieken als 3D-printen, maar ook het groeiende begrip tussen voor- en tegenstanders. “De mensen gaan van deze fontein houden, dat komt wel goed.”