Polyamorie: de weg naar geluk in de liefde?

Iedereen wil gelukkig zijn in de liefde. Iemand vinden die het waard is om voor te leven en te sterven. Samen zijn, een team vormen. Zou dit ook met meerdere personen kunnen? Monogaam zijn, het hebben van één en dezelfde partner, waar je lief en leed mee kunt delen, is nog steeds de hoeksteen van de samenleving. Maar wat als mensen zo het geluk nou juist niet kunnen vinden?

“Liefde is niet eindig, tijd is eindig”, zegt Peter (37). “De liefde raakt niet op, liefde kun je net zo veel aan de ene persoon geven als aan de ander. Het wordt dan niet de helft. De tijd echter wel.” Deze ‘meervoudige liefde’ of ‘veel liefde’ heet polyamorie. Het fenomeen heeft zelfs een eigen website: polyamorie.nl. Volgens deze site gaat het hierbij om een levenswijze waarbij erkend wordt dat het mogelijk is om van meerdere personen tegelijk te houden. Dat uit zich in het hebben van relaties, waarin liefde, vriendschap, een emotionele band en seksualiteit de ingrediënten zijn. Peter kwam in aanraking met polyamorie, doordat hij in zijn toenmalige relatie gevoelens kreeg voor een andere vrouw. “Dat verwarde me een beetje, maar tegelijkertijd merkte ik dat mijn gevoelens voor mijn vriendin niet minder werden.” Na een zoektocht op internet vond hij informatie over polyamorie en herkende zich daarin.

Als Peter wel eens hoorde dat er werd vreemdgegaan, schrok hij daar niet van. Het deerde hem niet. “Het zou me geen pijn doen als mijn vriendin met een ander naar bed gaat, het zou mij pijn doen als mijn vriendin dan zegt dat ze daardoor niet meer bij mij kan zijn omdat dat zo hoort.” Doorgaans als je met een ander naar bed gaat, riskeer je dat je partner het uitmaakt. Je wilt niet voelen dat je niks betekent voor de ander, niks bent. Dus je moet er moeite voor doen om duidelijk te krijgen wat die ander voor jou betekent en wat jij voor die ander betekent. “Het moet genoeg zijn, niet het meeste, maar wel genoeg. Mijn huidige vriendin woont samen met haar vriend. Dat vind ik geen probleem. Ik heb niet het gevoel dat ik dan minder belangrijk voor haar ben. Soms wordt er gevraagd van wie je dan het meest houdt als je zou moeten kiezen. Maar als je geen drang hebt om te kiezen, is het een lullige vraag. Want als je dan zegt dat je voor de ander zou kiezen, áls je zou moeten kiezen, gaat die persoon zich slecht voelen, terwijl je helemaal niet van plan bent weg te gaan.”

Niet voor iedereen

Peter geeft aan dat je soms wel wat meer moeite moet doen om af te spreken. “Het lijkt soms alsof we nog steeds aan het daten zijn. Ik wil niet meer daten, ik wil samen zijn en dat is allemaal een kwestie van goed inplannen. En als je iemand anders ontmoet, kun je niet daar al je tijd in gaan steken en altijd bij die persoon zijn, al zou je dat soms natuurlijk wel willen, zeker in het begin. Maar je hebt ook nog een andere partner, daar moet je goed bij stilstaan. En die ander moet ook goed aangeven wanneer hij of zij zich alleen voelt. Het is dus een zeer actief proces van alle partijen.“

Exclusiviteit wordt binnen relaties nog steeds als norm, dan wel als ideaal gezien, zo blijkt uit onderzoek van eDarling, een online datingsite voor singles met niveau. Dit komt vaak voort uit onzekerheid. Veel mensen zijn in hun relatie onbewust toch op zoek naar erkenning en bevestiging van de ander en voelen zich gekwetst en ‘niet de moeite waard’ wanneer hun partner is vreemdgegaan. Dit monogame denken veroorzaakt vaak een krampachtigheid, een gevoel van onvrij zijn, een grote angst om afgewezen of verlaten worden door de persoon van wie je zo veel houdt.

Het monogamiebeeld wordt gevormd door ervaringen en rolmodellen uit de directe omgeving, zoals van ouders, vrienden en collega’s. Veel mensen weten niet beter dan dat het zo hoort en kennen geen werkend alternatief. Toch blijkt dat 25 procent van de Nederlanders wel eens is vreemdgegaan. Nogal logisch ook, vindt psycholoog Christopher Ryan. Onze voorouders waren niet monogaam en dat betekent dat – biologisch gezien – seksuele exclusiviteit onnatuurlijk is. Dat wil niet zeggen dat iedereen volgens Ryan polyamoreus moet zijn. Hij vergelijkt het met de keuze voor vegetarisch eten: “Je kunt het vlees laten staan, maar dat betekent niet dat de verleiding er niet meer is.”

Leren loslaten

Iedereen die meerdere relaties heeft gehad, weet dat je in ieder persoon weer mooie, nieuwe, unieke en waardevolle eigenschappen ontdekt. “Dus ergens zou het zonde zijn om, als je in een relatie zit, jezelf deze bijzondere ervaringen met anderen te ontzeggen”, zegt Rogier (38). Hij vindt het een mooie manier om al je liefde tot bloei te laten komen. Ieder persoon maakt weer een ander aspect in je los. “Wanneer je jezelf los zou kunnen maken van ‘wat hoort’ en bijkomende verwachtingen als ‘ik wil de nummer 1 voor hem of haar zijn’, zal de schoonheid en met name de vrijheid van een polyamoreuze leefstijl zichtbaar worden. Als je sterk in je schoenen staat, ‘in touch’ bent met jezelf en de mooie kant kunt zien van het uiten van liefde en dat anderen ook gunt, zou polyamorie een goede optie zijn.”

Op sochicken.nl, een website met verrassende, simpele tips voor een gelukkig leven, staat dat echte liefde leren loslaten is. Iedereen is op zoek naar vrijheid. Ook binnen de relatie. “Door lucht, vertrouwen, vrijheid en pure liefde ontstaat de ruimte om gelukkig te zijn. Negatieve energie, zoals jaloezie, afgunst en egoïsme, staat in de weg van pure liefde. Gun je partner de vrijheid die hij of zij nodig heeft om gelukkig te kunnen zijn. Hiermee ontwikkel je een robuuste relatie die wel tegen een stootje kan.”

Polyamorie begint dan ook steeds meer een trend te worden. Bijvoorbeeld door gezamenlijk met exen en nieuwe partners op vakantie te gaan. “De toekomst van de liefde is te diffuus om te gieten in de rigide aanpak als waar Justitie mee komt. Daarnaast dan nog de opkomst van robots, die straks ook emoties hebben en kunnen praten, maakt het huwelijk van de toekomst ook anders”, geeft trendwatcher Adjiedj Bakas aan. Deskundigen op het gebied van kunstmatige intelligentie melden dat mensen binnen dertig jaar echt verliefd kunnen worden op robots. Ook dat wordt een polyamorievorm die groeit. “Justitie krijgt het nog druk!”