Seks, drugs en karaoke

Het jeugdjournaal. In Nederland is het een simpel journaal met serieuze zaken uit het nieuws, maar vooral ook vrolijke onderwerpen. In Indonesië zit het jeugdjournaal net iets anders in elkaar. Teen Voice behandelt onderwerpen die in de wereld van kinderen spelen, maar vaak onbesproken blijven. Zoals kinderprostitutie.

Een gebruikelijk Indonesisch uur te laat vertrekt Fellicca Madiadipura, producer van het Indonesische jeugdjournaal Teen Voice, richting Bandung. “De chauffeur kwam niet opdagen”, klaagt ze. Samen met cameraman Ito Rosito en verslaggeefster Hospita Simanjuntak draait ze er vandaag een item over kinderprostitutie. Want Teen Voice behandelt vooral die onderwerpen die “wel in de wereld van kinderen en jongeren aan de hand zijn, maar thuis en op school onbesproken blijven”, benadrukt ze nog eens. Een jeugdjournaal dat omstreden onderwerpen voor kinderen bespreekbaar maakt in een land dat niet bekend staat om haar persvrijheid. Fellicca voegt de daad bij het woord: “dit zullen mensen vast weer niet leuk vinden, maar het is zó belangrijk. We moeten gaan.”

Kinderprostitutie

Bij stichting Bahtera in Bandung zitten twee meisjes op een bank te wachten. De één timide, de ander zelfverzekerd. De één net zestien, de ander twintig. De huiskamer van stichting Bahtera, een non-profit organisatie die straatkinderen opvangt en voorlichting geeft, blijkt een vertrouwde plek. Maar waar de jongens van Bahtera enthousiast met het team van Teen Voice beginnen te praten, blijven de ogen van de meisjes op hun smartphones gericht. Pas wanneer er een aantal foto’s gemaakt worden richt de oudste haar hoofd even op. “Waar is dat voor?” “Voor een artikel”, antwoordt Fellicca. “Maar jullie zullen niet gefotografeerd worden.”

Want herkenbaar in beeld, dat willen de meisjes niet. Ook niet tijdens het interview met Teen Voice. “Ik ben daar nog niet klaar voor”, legt de oudste uit. Ze kent nog te veel mensen uit het wereldje. Rond haar vijftiende raakte ze verzeild in de wereld van de kinderprostitutie. “Mijn vrienden deden het, we kwamen vaak in Karaokeclubs. Daar was het eigenlijk heel normaal. Gewoon een gemakkelijke manier van geld verdienen. Dus deed ik er aan mee.” Nu heeft ze twee kinderen, geen fatsoenlijk inkomen en woont ze weer bij haar ouders. Gestopt is ze voor haar twee meisjes. En dat is precies waarom ze er hier wel over wil vertellen. “Tot op hoog niveau wordt er gedaan alsof kinderprostitutie niet bestaat. Er wordt nauwelijks aandacht aan besteed, thuis praat je er niet over. Zo kwam ik een wereld van seks en drugs terecht, waar ik het negatieve niet van in zag. Ik wil mijn dochters en andere jonge meisjes daar voor behoeden.”

Wanneer het meisje van zestien haar plaats op de interviewstoel overneemt, volgt eenzelfde verhaal. Drie jaar geleden liep ze weg van huis. “Ik had een vriendje en was bang voor de reactie van mijn ouders. Ik was bang dat ze het niet zouden accepteren, dus trok ik bij hem in." Tot ze zwanger werd en noodgedwongen terugkeerde naar haar ouders, waar het voelde alsof ze hen met een last opzadelde. “Ik wilde zelf voor mijn kindje kunnen zorgen. Mezelf verkopen in de clubs waar ik vaak kwam, was toen de gemakkelijkste manier om snel geld te verdienen.”

Hospita, redactrice en verslaggeefster van Teen Voice, ergert zich aan de vanzelfsprekendheid waarmee de meisjes hun verhalen inkleuren. “Het is zo’n onzin, je kunt voor je geld achter elke kassa gaan zitten, schoonmaken desnoods”, zegt ze, terwijl ze één van de camera’s opbergt. “Het probleem is dat die meiden niet beter weten. Ze kopiëren het gedrag van vrienden. En dat is dus waarom we Teen Voice maken. Om aan kinderen en hun ouders te laten zien dat dit gebeurt. Let op jezelf en let op je kinderen.”

Kids News Network

Teen Voice is onderdeel van een groeiend wereldwijd netwerk van jeugdjournaals, opgezet door Free Press Unlimited. Onder de noemer Kids News Network voorzag Free Press Unlimited, een Nederlandse organisatie die lokale journalisten in ontwikkelingslanden steunt, inmiddels twaalf landen van een jeugdjournaal. Zo ook Indonesië, waar het jeugdjournaal Teen Voice sinds 2013 op eigen benen staat. Niet onverdienstelijk: het jeugdjournaal wordt één keer per week door lokale zenders op Java, Sumatra, Sulawesi en Kalimantan uitgezonden en via de kabel op Auora TV. De wekelijkse uitzendingen zijn bovendien te streamen via internet en de Facebook en Twitter-pagina’s worden keurig bijgehouden. “We krijgen daar veel reacties van kinderen”, vertelt Hospita. “Het geeft aan dat de onderwerpen die wij bespreken weldegelijk leven onder jongeren.” Kinderen én jongeren, want daar gaat het hier om. De doelgroep van Teen Voice ligt tussen de elf en zeventien jaar.

Het belang van een jeugdjournaal in landen waarin de persvrijheid onder druk staat, zit hem volgens Fellicca in meningsvorming op jonge leeftijd. “Op televisie wordt gekeken naar wat de ouders kijken, programma’s voor kinderen zijn er nauwelijks. De belevingswereld van kinderen wordt daardoor voor een groot deel bepaald door de belevingswereld van de ouders, terwijl die vaak heel anders is. Bovendien wordt over sommige dingen simpelweg niet gepraat. Seks, HIV, homoseksualiteit, het bestaat hier niet. Zeker niet op televisie. Zo blijven veel dingen die wel belangrijk zijn in het leven van kinderen, toch onbesproken. Teen Voice wil dat gat opvullen.”

Bedreigingen

Maar een gat opvullen van onbesproken, omstreden onderwerpen, in een land waarin de persvrijheid onder druk staat, is zo simpel nog niet. “Het zou niet de eerste keer zijn dat we bedreigd worden”, vertelt Fellicca. “Met name radicale moslimclubs moeten ons niet.” Indonesië geldt als grootste moslimland ter wereld maar ook als seculier land met een traditie van tolerantie. Sinds een aantal jaren bestaat er echter een groeiend aantal fanatieke radicale moslimgroeperingen, die zich steeds vaker met geweld of intimidatie tegen zaken keren die in hun visie tegen de islam ingaan. “De persvrijheid is hier wettelijk vastgelegd, dus uit de lucht halen kunnen ze ons niet. Maar in de praktijk hoeven we er ook niet op te rekenen dat de politie intimiderende mailtjes serieus neemt”, legt Fellicca uit.

Onderwerpen als kinderprostitutie zijn in een land waarin simpelweg niet over seks gepraat wordt bovendien lastig te produceren. “Het was vreselijk moeilijk meiden voor de camera te krijgen”, vertelt Hospita. “Pas met de samenwerking met stichting Bahtera lukte het eindelijk”. Het item dat Teen Voice over homoseksualiteit wil maken komt echter niet van de grond. Geen ouder stemt ermee in dat zijn of haar kind op televisie over geaardheid komt praten. Hospita lacht. “En mocht het ooit lukken, dan ben ik dán zeker bang voor de reacties achteraf. ’Jullie willen kinderen zeker homoseksueel maken’, zal er worden gezegd. En we zullen ook wel weer gedwongen worden te stoppen.” “Maar we gaan gewoon door hoor”, verzekert Fellicca.