Maïdan: een blik in het Oekraïense protest

Maanden lang was de sociale onrust in Oekraïne een veelbesproken nieuwsonderwerp. In de documentaire ‘Maïdan’ worden honderden Oekraïners op de voet gevolgd tijdens hun protest tegen president Janoekovitsj. De film speelt zich af op het gelijknamige plein in het centrum van de hoofdstad Kiev, en is sinds een paar weken te zien in enkele kleine filmtheaters in Nederland. 

Regisseur Sergev Loznitsa, die in 2000 afstudeerde aan de filmacademie in Sint-Petersburg en sindsdien meerdere films en documentaires uitbracht, toont de protesten in de film als een sociale en culturele revolutie. Geen mooie filmeffecten of aan elkaar gemonteerde beelden, maar een statisch verslag van de revolutie in een twee uur durende documentaire. Geheel onpartijdig, want iedereen op het plein wordt gefilmd. Dat is wat dit document zo bijzonder maakt.

De film start meteen met een indrukwekkende scène: een menigte van honderden mensen, die allen hun mutsen afzetten om tezamen het volkslied te zingen. Dit laat meteen de eensgezindheid onder het Oekraïense volk zien. In grote getalen zijn Oekraïners naar Kiev gekomen om te protesteren op het plein Maïdan in het centrum van de hoofdstad.

Velen komen van ver, zij slapen in een nabijgelegen kerk. Tevens wordt daar gebeden en eten klaar gemaakt. Ook op straat wordt massaal gekookt voor de ontstane gemeenschap op het plein. De mensen zijn hier echt om voor langere tijd te blijven en gaan niet weg voordat hun protesten gehoord worden. In de hele documentaire is er geen duidelijke hoofdpersoon te herkennen, maar staat juist de menigte centraal.

Sinds november vorig jaar zijn er dagelijks protesten in de Oekraïense hoofdstad. President Janoekovitsj weigerde om een verdrag met de EU te ondertekenen, in tegenstelling tot wat hij eerder beweerde. Naarmate de tijd verstrijkt en Janoekovitsj niets onderneemt om de betogers tegemoet te komen, wordt de sfeer op het plein grimmiger.

Enige tijd later wordt er oproerpolitie ingezet om de demonstranten te verdrijven. Ze gebruiken traangas en slaan met stokken, maar de demonstranten laten zich niet verjagen. Ze slaan massaal straatstenen uit de grond en gooien hiermee naar de politie. Het geweld zwelt aan.

In januari besluit Janoekovitsj een anti-demonstratiewet in te voeren, maar het protest blijft voortduren. Kort na de invoering van de wet vallen de eerste doden op het plein. De film brengt het protest van dag tot dag in beeld waardoor de toenemende chaos op het plein in Kiev duidelijk bij de kijker binnen komt.

In februari ontvlucht president Janoekovitsj uiteindelijk Oekraïne. Hiermee besluit de documentaire, maar de situatie in Oekraïne is nog verre van stabiel. Meer dan honderd mensen overleefden het protest op Maïdan niet, honderden mensen raakten gewond.

Sergev Loznitsa geeft in deze documentaire een blik van dichtbij op het Oekraïense volk, dat maandenlang protesteert tegen haar president Janoekovitsj. De protestanten staan er als één gemeenschap en laten zich door niets uit het veld staan. De vaderlandsliefde en eensgezindheid onder het volk is in elke scène aanwezig.