Tai chi in Maleisië: goed voor lichaam, geest én de samenleving

Tai chi is populair in Maleisië. En dat is niet zonder reden: het is ontzettend gezond voor het lichaam én de geest. Bovendien kent het geen specifieke doelgroep, er wordt geen onderscheid gemaakt in leeftijd, rijkdom of religie. Daarmee kan de sport bijdragen aan de vreedzaamheid binnen het cultureel verdeelde land.

De leden van de Huang Tai Chi vereniging komen dagelijks samen om te trainen op een grasveld in een buitenwijk van Kuala Lumpur. Sereen licht verlicht de open plek waar ze zich verzamelen en in een uiterst kalme sfeer worden langzame bewegingen secuur uitgevoerd. De docent geeft zo nu en dan mondeling concrete aanwijzingen en verder wordt er enkel sporadisch gefluisterd. In de lessen wordt gefocust op ontspanning, balans, lichaamshouding en concentratie. Dit uit zich in verschillende oefeningen. Zo zijn er zogenaamde 'vormen': series van vechtachtige, langzame bewegingen waarbij het hele lichaam wordt gebruikt. Het oudste lid van de vereniging in Kuala Lumpur is 73 jaar en de jongste deelnemer is 27. Daaruit blijkt maar weer hoe bijzonder tai chi is, aldus Alvina (secretaresse en docent bij de vereniging). "Het is een goede sport voor lichaam en geest, zonder dat er sprake is van zware belasting."

Tai chi komt van oorsprong uit China. Het is niet duidelijk wanneer deze sport is ontstaan. Wel werd tai chi al in de dertiende eeuw gepraktiseerd. Er zijn ondertussen vele verschillende stijlen ontwikkeld, vaak genoemd naar de afkomst of naar een meester die de stijl ontwikkeld heeft. De Huang Tai Chi vereniging heeft zich toegewijd aan de tai chi leerwijze van grootmeester Huang Sheng Shyan. Hij werd geboren in 1910 en begon al op jonge leeftijd met het beoefenen. Na jarenlange training introduceerde hij in 1956 tai chi in Singapore en startte daar drie jaar later zijn eerste tai chi vereniging. In 1959 verhuisde hij naar Maleisië, waar de sport zich geleidelijk aan verspreidde. De grootmeester zette in 1973 een Maleisische tai chi vereniging op. Huang Sheng Shyan is in 1992 overleden, maar zijn gedachtegoed leeft nog altijd voort over de hele wereld. Regelmatig bezoeken studenten uit het buitenland een van de Huang Tai Chi verenigingen in Maleisië om er lessen te volgen. Inmiddels bestaan er Huang Tai Chi verenigingen in onder andere Australië, Taiwan, Nieuw-Zeeland, Amerika, Zwitserland en Nederland. De vereniging is zo'n 30.000 studenten rijk.

Voordelen

Bij tai chi wordt gestreefd naar harmonie tussen het lichaam en de geest. Een wellicht wat zweverig klinkend doel, maar uiteindelijk bevordert het iets concreets: je gezondheid. Bij tai chi leert iemand het eigen lichaam en de wereld om zich heen beter te begrijpen en er op te reageren. Stress en spanning kunnen negatieve invloed hebben op het lichaam en bijdragen aan het ontstaan van ziekten. Je leert om lichamelijke signalen te herkennen, zodat er bij stress en spanning rust opgezocht kan worden. Daarnaast dragen de oefeningen bij aan een betere doorbloeding door het hele lichaam en zo aan de weerstand tegen ziektes. Bij langdurige beoefening van tai chi wordt de bloeddruk verlaagd en is er minder kans op hartkwalen. Tot slot vergroten de oefeningen het zelfbewustzijn, zelfvertrouwen en onafhankelijkheid.

Lu Sek Yok (65) kan de voordelen beamen. Hij schreef zich vijf jaar geleden in bij de vereniging, nadat hij een proefles had gevolgd. Hij woont in de buurt en komt er nu twee keer per week, daarnaast traint hij iedere dag thuis. Gedurende de tijd is hij er 'beter' in geworden, dit draait volgens hem voornamelijk om focus. De verschillende bewegingen heeft hij inmiddels goed onder de knie en hij kan zich steeds gemakkelijker focussen. Hierdoor lukt het hem zijn zorgen en gedachten tijdens het beoefenen echt opzij te zetten en zo veel meer rust te ervaren, ook na een training. Het is niet gemakkelijk om te bepalen wanneer iemand goed is. Volgens Lu Sek Yok is het belangrijk om je schaamte over de uitvoering van de oefeningen los te laten. Er zullen altijd mensen zijn van een veel hoger niveau. De effecten op individueel niveau zijn veel belangrijker. Lu Sek Yok voelt zich vitaler, gezonder en zijn zelfvertrouwen is er ook door vergroot. “Mensen denken hierbij vaak aan assertiviteit, aanwezigheid, kritiek durven geven en het bieden van weerstand.” Volgens hem gaat het er juist om dat je je milder opstelt, bescheiden en nederig zelfs. “Dit wordt vaak verward met zwakte, maar is juist een enorme kracht. Het is belangrijk om gebeurtenissen en gedachten in perspectief te kunnen zien. Op die manier kan je je realiseren dat er meer is dan een bepaalde discussie, ruzie, zorg of gedachte. Het beheersen van deze kwaliteit maakt het leven een stuk gemakkelijker.”

Preventie

De vereniging onderhoudt goed contact met andere Huang Tai Chi verenigingen in heel Maleisië, vooral met de vereniging in Tenom, gelegen in Sabah, Oost-Maleisië. Alvina bezoekt Tenom zo'n twee keer per jaar samen met een groep leden. “Je kunt je altijd weer verder ontwikkelen door lessen te volgen bij verschillende docenten. Wanneer we in Tenom zijn krijgen we les van een docent die persoonlijk les heeft gehad van grootmeester Huang, een enorme eer. Je moet altijd respect hebben voor de docent. Hiervoor mag je nooit ondankbaar zijn. ”Ook met de vereniging in Beaufort heeft Alvina veel contact. “Bij deze vereniging zit het oudste lid van Maleisië, namelijk een man van 96. Hij is zowel fysiek als mentaal nog altijd gezond”. De Huang Tai Chi vereniging in Kuala Lumpur organiseert ook bijeenkomsten op basisscholen in de stad. ”Iedere woensdag gaan we langs bij scholen om de leerlingen tai chi bij te brengen. Het is namelijk ook voor gezonde jonge kinderen met weinig gezondheidsrisico's heel nuttig. Niet alleen dient het als preventie van gezondheidsproblemen, het maakt de leerlingen ook veel rustiger. We merken dat ze er plezier in hebben en het vergroot de concentratie waardoor ze beter kunnen studeren.”

In Maleisië neemt eten een centrale plek in. Op iedere straathoek wordt je verleid door heerlijk geurende snacks. Overgewicht en obesitas is er dan ook een toenemend probleem. Maar liefst een derde van de bevolking lijdt aan overgewicht, zo'n dertig procent daarvan heeft obesitas. Dit geldt zowel voor volwassenen als voor kinderen. De gevolgen hiervan zijn niet mis, het kan onder andere een kortere levensduur en een verhoogde kans op diabetes, hart- en vaatziekten tot gevolg hebben. Tai chi kan er aan bijdragen om deze en andere kwalen tegen te gaan en te voorkomen. Ook voor ouderen die niet langer in staat om aan zeer intensieve sport te doen is tai chi zeer goed. De niveaus worden aangepast aan de leeftijd en aan het lichaam van de beoefenaar.

In Kuala Lumpur wonen mensen met veel verschillende culturele achtergronden. De autochtone Maleisiërs omvatten slechts de helft van de bevolking. Ongeveer een derde van de bevolking is van Chinese afkomst en zo'n acht procent is van Indiase komaf. De overheid heeft in 2010 de campagne '1Malaysia' opgezet om de etnische harmonie en nationale eenheid in het land te bevorderen. Lu Sek Yok ziet tai chi als een uitkomst voor dit streven. De Chinese studenten bij de Huang Tai Chi vereniging in Kuala Lumpur zijn in de meerderheid. Volgens Lu Sek Yok heeft tai chi een diepgaande invloed gehad op de Chinese cultuur. “Chinezen neigen niet snel naar agressieve confrontaties, het zijn over het algemeen terughoudende, inschikkelijke mensen. Tai chi heeft invloed gehad op de ontwikkeling van deze houding.” Hij ziet dit ook terug in de cultureel diverse stad Kuala Lumpur: “De mensen leven hier samen zonder het ontstaan van grote culturele conflicten, ze zien het verschil in culturele achtergrond niet als gevaar.” Samen tai chi beoefenen is volgens hem een goede manier om de gelijkheid te benadrukken en om te leren vreedzaam samen te leven. Hoewel tai chi een vechtkunst wordt genoemd, draait het nooit om conflict of aanvallen of als uiting van agressie.” Je leert juist om je bescheiden op te stellen en je lichaam en geest te beheersen. Op die manier zul je niet alleen jezelf, maar ook anderen en hun culturele achtergrond beter leren begrijpen en respecteren.”

Trainingen starten gezamenlijk met een reeks oefeningen. De groep wordt gedurende de training in tweeën gesplitst. “Iedere vorm kan op verschillende manieren worden uitgevoerd en in verschillende tempo’s. Niet iedereen beheerst dit en daarom splitsen we de groep. Op die manier kan iedereen op zijn eigen niveau verder trainen”, vertelt Lee Thuaheng (60). Hij is met pensioen, traint iedere dag en behoort tot de gevorderden binnen de groep. “Hoe meer je traint, hoe diverser je kunt praktiseren.” Hij laat dit zien met de docent en de andere gevorderden in een presentatie met de ‘wandelstok’. Dit attribuut wordt gebruikt binnen de hogere niveaus van tai chi. Deze demonstratie kent relatief snellere bewegingen en met de stok worden resolute steekbewegingen gemaakt, maar nooit naar elkaar. Bij demonstraties is samenhang belangrijk, maar in essentie gaat het om individualiteit. “Je hoeft je lichaam niet te forceren tot bewegingen of een snelheid die het niet kan maken.” De leden van de Huang Tai Chi vereniging ronden de training met z'n allen af. Hieruit blijkt wederom de kerngedachte van tai chi: dat niveau, leeftijd en afkomst geen rol spelen in deze gezonde volkssport.