Chinese Bridget Jones verdient geen sympathie

Als Chinese single vrouw boven de zevenentwintig ben je afgeschreven. Klaar. Afgedankt. Kansloos. Je krijgt zelfs een label: leftover. Deze term werd in 2007 officieel opgenomen in het Chinese woordenboek. En dat op advies van de feministische staatsorganisatie All-China Women’s Federation, een groep die zegt voor vrouwen op te komen, maar ondertussen 5.82 miljoen singles afzet als te progressief, lelijk, veeleisend en vooral falend.  Want, zo zeggen ze, leftovers verdienen vooral geen sympathie.

Kimberly is een leftover bij uitstek: hoogopgeleid, goede baan als lerares Engels, maar daardoor te weinig tijd om een geschikte man te vinden. En dat terwijl ze over vier dagen dertig wordt. Na een lange dag werken loopt ze zuchtend de KFC binnen. Ze is gekleed in wat je noemt een degelijk H&M'tje en sjouwt een doos rode wijn met zich mee. “Ik heb vijftig blinddates gehad. Allemaal georganiseerd door mijn ouders”, vertelt ze, terwijl ze wat gefrituurde kip naar binnen werkt. “Zo vermoeiend, al die blinddates. Ik heb tig keer hetzelfde praatje gehouden, mezelf constant moeten verkopen. Maar de ware, die zat er niet tussen.”

Zelf gelooft Kimberly dat het wel goed komt, maar haar ouders denken hier anders over. Familie is belangrijk in de Chinese traditie. De familienaam, en daarmee de eer, moet in stand gehouden worden. Dochters moeten daarom zo snel mogelijk aan de man, voordat het te laat is. Daarnaast leeft in China het bijgeloof dat vrouwen die na hun 28ste bevallen, domme kinderen baren. “Mijn ouders drukken me op het hart dat ik geen kansen mag laten lopen door zo veel te werken”, vertelt Kimberly. “En dat doe ik ook niet, ik ga nog steeds op dates. Maar ik ga mijn eisen niet verlagen, gewoon om maar getrouwd te zijn.” De preken van haar ouders maken haar onzeker. “Stel dat ze gelijk hebben? Ik ben bijna dertig. Ik heb veel vrienden, maar hoe zit dat in de toekomst? Ik ben bang eenzaam te eindigen. Ik mis een vriend.”

Druk

Leftovers hebben niet alleen te maken met druk van de familie. Ook de communistische partij pepert er maar al te graag in hoe 'gebrekkig' leftovers zijn. Zo plaatste de 'feministische' staatsorganisatie All-China Women's Federation de afgelopen jaren vele blogs om leftovers op het juiste pad te krijgen. 'Overwin vier emotionele blokkades en bevrijd jezelf van je vrijgezellenschap', 'Acht manieren om de leftoverval te ontlopen' en 'Leftovers verdienen geen sympathie' zijn enkele voorbeelden van titels. Volgens de organisatie is het vinden van een man zo gepiept. “Oké, voor een knap meisje is het iets makkelijker, maar lelijke meisjes moeten zich gewoon niet verstoppen achter een studie om zo hun gebreken te verbloemen.” Pittige uitspraken voor een organisatie die beweert “rechten en belangen van vrouwen te beschermen en gelijkheid tussen mannen en vrouwen te bevorderen”.

Maar waarom moet iedereen nu zo nodig aan de man? Omdat het zorgt voor een stabielere maatschappij met meer kwaliteit, aldus de staat. Media in alle vormen en maten verheerlijken liefde en het huwelijk. De Chinese versie van Take Me Out (een datingprogramma op televisie) is een groot succes en in Chinese trouwbladen staan steevast artikelen over succesvolle vrouwen; niet vanwege hun carrière, maar omdat ze zo'n goede man hebben geregeld.

Liever een man

Drie van ’s werelds vijf rijkste vrouwen zijn Chinees. De dames in China zijn succesvol. Toch lijkt het voor vrouwen die de zevenentwintig naderen belangrijker om er alles aan te doen om de leftoverdans te ontspringen. De Chinese datingmarkt is enorm. Dating evenementen trekken tienduizenden bezoekers en zogenaamde matchmakers kunnen rekenen op veel klandizie. Ook de Rotterdamse Johan Fontijn zag markt in de Chinese vrijgezellenwereld. Hij is datingcoach in Shanghai en geeft vanuit zijn westerse visie, les over daten. “Ik heb klasjes van zo'n twintig vrouwen. De meesten zijn rond de vijfentwintig. Ze geloven in een tikkende klok. Als ze niet snel iemand vinden, is het te laat.”

In een buitenwijk van Shanghai opende Mickey (27) één jaar geleden haar eigen koffiebar. Wie binnenkomt waant zich in Parijs. Aan de muren hangen Franse filmposters, de meubels lijken rechtstreeks uit een film noir te komen en op de achtergrond mijmert Edith Piaf. Het is druk. Zo te zien heeft Mickey het helemaal gemaakt. “Mijn ouders denken daar anders over. Ik zou graag in Frankrijk wonen, waar niet alles van trouwen afhangt.”

Mickey werkt zes dagen per week in haar bar. Tijd om een man te vinden heeft ze niet. Volgens de All-China Women's Federation is ze daarmee waarschijnlijk naïef bezig. Jeugd en schoonheid vergaan tenslotte. Mickey lijkt zich niets van deze druk aan te trekken. “Ik geniet van mijn vrijheid. Ik ontmoet mannen, maar ik wacht tot iemand langskomt waarbij alles klopt.” Maar dan zegt ze: “Hoe trots ik ook ben op mijn bar, voor Mr. Right zou ik alles opgeven. Direct. Alles.”

Zakelijk huwelijk

Sun is pas tweeëntwintig en eigenlijk nog niet zo bezig met trouwen. “Maar je kunt niet vroeg genoeg zijn”, zegt ze serieus. Voor je 't weet zijn alle goede exemplaren 'Lees; lang, knap, in het bezit van een goede baan, appartement en auto en vooral lief voor haar ouders', ervandoor. Vandaar dat Sun zich inschreef bij ZhenAi.com. Online daten is big business in China. Uit onderzoek van de National Women’s Union bleek dat de helft van de 180 miljoen Chinese vrijgezellen ingeschreven staat bij een datingsite. ZhenAi.com heeft 58 miljoen leden. Zeventig procent van hen eindigt net zo gelukkig als het verliefde stelletje dat met een stewardessenlach de homepage siert. Althans, dat belooft een telefoniste van de hotline van ZhenAi.com. En “nee, op ZhenAi geldt geen leeftijdsgrens,” vertelt ze geruststellend, “maar dertigplussers moeten niet te kieskeurig zijn.”

“In China zien we trouwen als iets zakelijks. Liefde is belangrijk, maar goed terecht komen belangrijker”, vertelt Sun, terwijl ze langs de honderden profielen scrollt. Mannen stellen hoge eisen aan hun vrouw. Zo mag de toekomstige vrouw van de 27-jarige Wang niet ouder zijn dan 25 of langer dan 1.63 meter, hij is 1.72. Haar inkomen of materiële zaken maken hem niets uit, zolang ze maar slank is. En dominant? Liever niet. De man moet op zijn beurt alles rondom zijn financiële status delen. En dat levert informatie op die je op een Nederlandse datingsite niet snel zal vinden. Zo geven mannelijke singles aan of zij een auto hebben en hoe ze na de bruiloft een huis denken te betalen. Sun schudt haar hoofd bij het antwoord 'hypotheek'. “Je moet trouwens goed kijken bij wat voor bedrijf ze werken”, vervolgt Sun. “Bij een overheidsbedrijf kun je rekenen op allerlei toeslagen en verzekeringen, maar werknemers van een commercieel of buitenlands bedrijf verdienen meer.”

“Ik zit liever huilend in een BMW, dan lachend op een fiets”, verkondigde een twintigjarig meisje drie jaar geleden in een Chinese datingshow. Ze kreeg een stortlading kritiek over zich heen. Hoe kon deze gold digger zoiets zeggen? Datingcoach Johan Fontijn legt uit: “Dat verklaart direct het probleem van de leftovers. Chinese vrouwen geloven in opwaarts daten. Ondertussen verdienen ze zelf steeds meer. Dat maakt het lastiger iemand te vinden.”

Gered

Fontijn adviseert zijn leerlingen het ideaalbeeld van een rijke man los te laten. “Want dat gaat gewoon niet werken. Het kost wel enige moeite, voordat ze dat van me aannemen. Het is er jarenlang zo ingestampt.” Daarnaast vertelt Fontijn dat vrouwen moeten accepteren dat ze voor altijd single kunnen blijven. “Want zou dat zo erg zijn?” Ja, volgens de All-China Women's Federation. In maart 2011 plaatste de organisatie een column die alle voorgaande uitspraken deed verbleken: ‘Do Leftover Women Really Deserve Our Sympathy?’ Het antwoord op deze vraag was geen verrassing: Nee. Samengevat zegt de column dat Chinese meisjes niet alleen te veel met hun studie bezig zijn, ze zijn ook nog eens te progressief. Door hun moderne manier van denken en doen, stoten ze mannen af. En daarom hoeven we, volgens de organisatie, absoluut geen medelijden met ze te hebben.

Ondanks deze uitingen is de All-China Women's Federation is er nog steeds van overtuigd dat zij voor vrouwen opkomen. De term leftover wordt niet meer gebruikt. De organisatie noemt de leftovers voortaan gewoon 'oud'. Woordvoerder Song Ailing maakte bekend dat de grens van het leftoverschap wordt verlegd van 27 naar 30 jaar. Allemaal in het belang van de vrouw. Lyrisch verkondigde Ailing aan de pers: “Vandaag hebben we miljoenen vrouwen gered van een leven vol eenzaamheid en wanhoop. Met deze drie jaar geven we hen de kans op geluk, de kans om echt heel te zijn, de kans om de vrouw van een man te zijn!”