Met foto’s meer bewustzijn bij mensen creëren

In zijn witte blazer en met opgeschoren haar, staat de bekende Chinese fotograaf Jing Xuan Ming een van zijn eigen foto’s te bekijken. Op de foto staan oude vissers die na een harde werkdag weglopen van het water. Naast foto’s van mensen uit de oude volksbuurten van Shanghai maakt hij soms ook foto’s van andere plekken en mensen in China. Jing heeft een grote passie voor fotografie en wil met zijn foto’s het gewone leven in de volkswijken (hutongs) van Shanghai laten zien. 

“Als kind hield ik al van schilderijen, maar mijn ouders gaven niet om kunst. Mijn liefde voor fotografie is vanuit mezelf ontstaan. Ik ben niet naar een professionele school gegaan. Ik was heel erg geïnteresseerd in kunst, maar mijn ouders waren arm en konden het zich niet permitteren om mij naar de kunstschool te sturen.”

Nadat Jing van de middelbare school kwam, verhuisde hij van het platteland naar Shanghai, op zoek naar werk. Dat werk kreeg hij. Hij is een creatief persoon en begon zijn eigen tijdschrift over binnenhuisarchitectuur, maar het was financieel moeilijk om zijn hoofd boven water te houden en het tijdschrift ging failliet.

Jing had al zijn geld en energie in het tijdschrift gestoken en voelde zich verloren toen zijn tijdschrift failliet ging. “Ik liep rond op het lege kantoor van mijn eigen tijdschrift en zag een camera op een van de bureaus liggen. Ik heb de camera gepakt en begon foto’s te nemen van mensen op straat. Op dat moment wist ik dat ik mij op fotografie wilde richten.”

De kunstwijk Moganchan werd gebouwd in 2003 en had meteen een grote aantrekkingskracht op jonge kunstenaars. Zo ook op de beginnende fotograaf die in 2005 naar deze wijk vertrok om hier zijn studio te starten. Voor 2003 bestond de wijk uit lege oude fabrieken. Er waren veel kunstenaars die geen geld hadden om een studio in het centrum van de stad te huren en de prijs van de oude fabrieken in Moganchan was laag. De kunstenaars trokken dus naar Moganchan. Steeds meer kunstenaars kregen van het bestaan van de wijk te horen en huurden er hun eigen galerij of studio. Nu is Moganchan een van de meest populaire kunstwijken in Shanghai.

Revolutie

Tien jaar geleden begon de economische revolutie in Shanghai. Dat was ook het moment dat de grote gebouwen uit de grond schoten die de kleine volksbuurten verdrukten. De traditionele oude leefwijze van mensen op straat begon zeldzaam te worden. In veel gevallen is het zo, dat de grote projectontwikkelaars in dienst van de staat zijn. Dat betekent dat er gebouwd kan worden waar en wanneer de regering dat wil.

Als hutongs gesloopt worden om plaats te maken voor megagebouwen, worden mensen die niet vrijwillig vertrekken uit hun huizen gezet. Het komt zelfs voor dat er knokploegen worden ingezet om de mensen met geweld uit huis te zetten. Dit zijn de mensen die weigeren te vertrekken, omdat ze gehecht zijn aan het leven in de hutong en hun grond niet zomaar willen verlaten. Andere mensen zijn juist blij als ze uit de hutong worden gezet, omdat ze in de hutongs geen toilet, geen keuken en niet veel woonruimte hebben. In het nieuwe appartement dat ze krijgen aangewezen zijn die voorzieningen er wel.

Daan Roggeveen is de auteur van het boek ‘De stad die naar meneer Sun verhuisde’. Dit boek gaat onder andere over de oude meneer Sun die weigerde om zijn huis te verlaten toen hij te horen kreeg dat zijn huis op de slooplijst stond. Meneer Sun is toen naar Beijing gegaan om een petitie in te dienen. Daar werd gezegd dat hij goed zat en de lokale overheid fout.

Maar toen hij terug kwam in de stad werd er tegen hem gezegd: “Het is prima wat ze zeggen in Beijing, maar je moet er toch uit.” Meneer Sun is vervolgens zo lang mogelijk in zijn huis blijven zitten. Ten eerste omdat hij het er niet mee eens was dat hij uit huis geplaatst werd en ten tweede omdat hij op een zo hoog mogelijke compensatie hoopte. Roggeveen: “Dit is een heel gevaarlijk spel, omdat je op een gegeven moment hardhandig je huis uit kan worden gezet. Uiteindelijk winnen de grote projectontwikkelaars altijd, soms ten koste van de lokale bewoners.”

“Je ziet dat de sociale media op sommige gebieden echt ontploffen als het gaat om het slopen van bepaalde hutongs. Dat is een belangrijk middel voor bewoners om toch invloed uit te oefenen op het beleid van de overheid. Je ziet ook dat dit invloed heeft. Er is een aantal keer via sociale media geprotesteerd tegen nieuwe grote industrie. Dan zie je ook wel dat de lokale overheid zegt 'Misschien moeten we die nieuwe fabrieken verbieden.’ In die zin is er al iets meer interactie tussen bewoners en de overheid dan een aantal jaar geleden.”

Fotograaf Jing kent vooral verhalen van mensen die niet uit hun hutong willen vertrekken. De bewoners in de hutongs vormen een hechte gemeenschap, want iedereen kent elkaar. Veel generaties zijn in de hutongs opgegroeid. Sommige hutongs stammen zelfs uit het jaar 1200. Jing: “Ik vind het verdrietig dat het leven van de gewone mensen in de volksbuurten in Shanghai wordt verdrukt door de grote gebouwen en commercie in de stad. Ik hoop met mijn foto’s meer bewustzijn bij mensen te creëren. Ik maak foto’s zodat men de oude leefstijl van bewoners van de hutongs van China niet zal vergeten.”