Politiek gevangene in Manila

Terwijl elders op de Filipijnen de gevolgen van orkaan Haiyan pijnlijk zichtbaar zijn, zit de vader van Justice Fernandez (16) gevangen in een cel van de Manila City Jail. Rustig, alsof het de normaalste zaak van de wereld is, praat Justice Fernandez (16) over haar vader. Haar vader is politiek gevangene. Justice wil, zoals haar naam al zegt, rechtvaardigheid voor alle politieke gevangenen. “Hij vocht voor zijn politieke rechten en daar ben ik trots op.”

Bagong Silang, een grote wijk in Manila. Overal waar je kijkt zie je verkoopstalletjes, kippen lopen over de straat en kinderen spelen tikkertje tussen het chaotische verkeer door. Het huis van Justice ligt in een rustig straatje, weg van alle drukte. Ze woont daar met haar opa en oma, die voor haar zorgen. Ze weet niet beter dan dat ze met hen woont. Toen ze nog geen jaar oud was werd haar vader opgepakt en met haar moeder heeft ze geen contact meer.

“Ik weet niet precies waarom mijn vader in de gevangenis zit”, vertelt Justice. “Als ik ernaar vraag zegt hij dat hij is opgekomen voor zijn rechten en dat hij vastzit op verdenking van moord.” Ze is best trots op haar vader. Hij streed volgens haar voor politieke rechtvaardigheid en moet daar nu voor boeten. “Het voelt zo onrechtvaardig dat hij al zo lang vast zit.”

Justice’s vader is niet de enige politieke gevangene in de Filipijnen. Volgens Karapatan, een overkoepelende organisatie die opkomt voor de bescherming van de mensenrechten in de Filipijnen zijn er vandaag de dag ongeveer 430 politieke gevangen. Volgens Cristina Ellazar Palabay van Karapatan wordt dit ontkent: “De Filipijnse regering zegt dat er geen politieke gevangenen zijn en dat de laatste politieke gevangene jaren geleden al vrijkwam. De mensen die nu in de gevangenis zitten, worden door de regering beschuldigd van bijvoorbeeld moord of verkrachting. Dat is precies het probleem”, meent zij. “De regering is zo slim om tegenstanders en activisten vals te beschuldigen en pakken hen op. Op die manier keert de rust weer terug en heeft de regering geen last van deze mensen.”

Marcos’ regime

Zo is het ook gegaan met Justice’s vader. Hij is opgepakt ten tijde van het regime van Ferdinand Marcos, de tiende president van de Filipijnen die regeerde van 1965 tot 1986. In 1972 plaatste Marcos de Filipijnen onder een staat van beleg. Tijdens deze noodtoestand was de normale wetgeving tijdelijk niet van toepassing. De regering had het doel de steeds sterker wordende communistische stroming in te dammen en de criminaliteit aan te pakken. Marcos gebruikte deze noodtoestand vooral om zijn eigen macht te versterken. Media kwamen onder strenge censuur te staan, het Filipijnse congres werd opgeheven en in totaal werden ongeveer 70.000 tegenstanders, studenten en activisten gevangen gezet. Vele mensen verdwenen of werden vermoord.

Justice’s vader zit nu ruim 17 jaar vast in de Manila City Jail, een overvolle gevangenis midden in een woonwijk. Hij wordt beschuldigd van incest, rebellie en moord. Voor de eerste twee zaken is hij inmiddels onschuldig bevonden. Hij wacht nu op een rechtszaak voor de laatste beschuldiging. Dat kan nog wel even duren denkt Justice. “Mijn vader wacht al jaren op een fatsoenlijke rechtszaak. Er was ons beloofd dat er een uitspraak kwam vóór de verkiezingen van mei 2013, maar die zijn allang geweest en we hebben nog steeds niets gehoord. Nu wachten we tot Kerst, dan zal het hopelijk wel lukken.”

De organisatie Karapatan beaamt dat de rechtsgang een traag en onzeker proces is. “In de Filipijnen zijn er te weinig rechters en er is geen geld om meer rechters aan te trekken. Er is daarentegen wel een overschot aan advocaten, veel van hen zijn werkloos omdat er zeer weinig zaken zijn en het proces tergend langzaam gaat.” Toch geven ze bij Karapatan aan dat capaciteit niet de hoofdoorzaak is van het langzame proces voor gevangenen. Een veel groter probleem is het feit dat het in de Filipijnen normaal is om jezelf vrij te krijgen door veel geld te betalen. Door armoede kunnen veel gevangenen dit niet betalen. Een boer die minder dan één dollar per dag verdient, zal nooit de mogelijkheid hebben om zichzelf uit te kopen. Zo ook de vader van Justice. Hij zal moeten wachten tot zijn zaak wordt behandeld.

Bezoek

Voordat het zover is, kan hij zich verheugen op een bezoek van zijn eigen dochter. Bezoek is elke dag mogelijk op bepaalde tijdstippen, mits de bezoekers de uitgebreide fouilleersessie doorkomen. Ze checken op camera’s, geld, te grote tassen en vooral op spullen die je aan de gevangene zou kunnen geven.

Tijdens een bezoek van Justice aan haar vader vertelt hij over zijn leven in de Manila City Jail. “Ik heb hier veel vrijheid, overdag kan ik veelal mijn eigen dag inplannen. Maar daar houdt het wel op met de vrijheid. Het gevangenisleven is zwaar. Om zes uur ’s ochtends moeten we opstaan en kunnen we ontbijten. Daarna doen we oefeningen en sport en overdag speel ik bijvoorbeeld scrabble. Om zes uur 's avonds moeten we weer in onze cel zijn”. Justice’s vader heeft het geluk dat hij zijn cel slechts hoeft te delen met één ander persoon. Normaal heb je nog vijf andere medegevangenen.

Het liefst zou Justice haar vader vaker bezoeken dan nu het geval is. “Helaas gaat dat lastig, omdat er altijd een meerderjarige met mij mee moet gaat. Ik vraag vaak mijn neven en nichten, maar zij kunnen niet altijd.” Ze bezoekt hem ongeveer vier keer in een jaar en dan praten ze vooral over haar studie en dan vraagt hij hoe het met haar gaat. “Ik ben niet heel erg close met mijn vader, maar desondanks is het altijd fijn om hem weer te zien. We praten niet over de rechtszaken, we praten alleen over de tijd dat hij weer vrij zal zijn en weer een normaal leven op kan bouwen.”

Dromen over de toekomst

Re-integratie blijkt lastig voor mensen die na een lange gevangenschap weer vrij komen, benadrukt de organisatie Karapatan. Niet alleen re-integratie met hun familie, maar problemen ontstaan bij het vinden van werk. Vaak vinden ex-politieke gevangenen werk bij een mensenrechtenorganisatie of ze pakken het werk op waar ze ooit voor zijn opgepakt. Zelfs tijdens hun gevangenschap houden veel politieke gevangenen zich bezig met mensenrechten. Ze maken zich bijvoorbeeld hard voor betere leefomstandigheden in de gevangenis of ze organiseren bijeenkomsten met andere gevangenen. Zo ook de vader van Justice, die in de gevangenis te herkennen is aan een veel te wijd geel t-shirt met daarop de tekst: ‘Political detainee, Free all political prisoners’ – een kreet die geen verdere uitleg behoeft.

Ondanks al het onrecht is Justice positief over haar toekomst. “Ik hoop dat mijn vader over drie jaar vrijkomt. In de tussentijd zal ik mijn best doen op school en me bezig houden met mijn studie psychologie. Mijn vader heeft gezegd dat hij graag een baan wil zoeken om geld te verdienen voor mijn studie. En ja, ik droom vaak dat hij vrij komt. Ik weet zeker dat mijn vader daar ook over droomt!”