Verboden te scheiden in de Filipijnen

Wat doe je als je niet meer van je partner houdt? Als je het liefst weg wilt om wat voor reden dan ook? In Nederland zou je een scheiding aan kunnen vragen. In de Filipijnen kan dat niet: scheiden is daar wettelijk niet mogelijk, als enige land ter wereld. “Ondanks dat we al jaren apart van elkaar leefden, waren we formeel nog steeds getrouwd.”

Zichtbaar op haar hoede begint Raquel (46 jaar) te vertellen over haar verleden. Hoe meer ze vertelt, hoe feller ze begint te praten. “In 2004 kwam ik erachter dat mijn man vreemdging. Ik was een weekendje weg en kreeg toen een vreemd smsje van mijn man. Ik had al snel door dat die eigenlijk niet voor mij bedoeld was en zo ontdekte ik dat mijn man al langere tijd een andere vrouw had. Omdat scheiden wettelijk gezien niet bestaat in de Filipijnen, waren we genoodzaakt om de lange en dure weg te bewandelen van ‘annulment’.”

Annulment

Raquel kwam terecht bij advocate Evalyn Ursua die gespecialiseerd is in mensen- en vrouwenrechten. “Annulment is een manier om formeel uit elkaar te gaan, waarbij het huwelijk ongeldig wordt verklaard. Er moet door een psycholoog worden bewezen dat de man of de vrouw psychologisch onbekwaam was op het moment van het aangaan van het huwelijk. Dit is het enige gegronde argument dat kan worden gebruikt om een huwelijk ongeldig te verklaren. Mishandeling en huiselijk geweld, wat binnen het Filipijnse huwelijk vaak voorkomt, is geen goede reden. Als de psycholoog, vaak na een potje overdrijven van de cliënt, heeft vastgesteld dat er inderdaad sprake was van psychologische onbekwaamheid kan de ‘scheiding’ bij de rechtbank voorgelegd worden.“

Voor Raquel was de tijd waarin ze bezig was met annulment een zware periode. Allereerst was het een moeilijke beslissing om uit elkaar te gaan, omdat haar man financieel veel stabieler was dan zij. Bovendien kost annulment zelf erg veel geld. “De drie jaar dat het proces liep heeft mij in totaal ruim 150.000 tot 200.000 pesos gekost, wat neerkomt op ruim 3.500 euro. Erg veel geld voor mensen uit de Filipijnen. Er ging alleen al 1.700 euro naar de advocaat en daarbij kwamen de kosten van de psycholoog nog. We hebben dus heel wat moeten sparen om dit bij elkaar te kunnen krijgen.”

Familie en vrienden van Raquel hielpen en steunden haar waar mogelijk. “Ik was depressief, zelfs in de periode toen alles achter de rug was. Veel mensen om mij heen bezochten mij vaak en uithuilen deed ik bij mijn moeder. Mijn ex-man zag ik in die periode niet, daar was ik te boos voor.”

Scheidingswet in de Filipijnen

Dat er geen wet is in de Filipijnen die scheiden mogelijk maakt, maakt Raquel boos en zij is zeker vóór de komst van een scheidingswet. “Scheiden gebeurt toch wel, maar met een wet wordt het scheiden gemakkelijker en kost het minder geld en gedoe.”

Ook Evalyn Ursua is groot voorstander van een scheidingswet in de Filipijnen. Tegenstanders die zeggen dat een scheidingswet niet past bij het katholieke land, vergeten volgens haar de geschiedenis van de Filipijnen. “Voor de kolonisatie van de Filipijnen door de Spanjaarden, konden mensen gewoon scheiden. We hadden een scheidingswet vanaf 1917 tot 1950, toen de ‘Civil Code’ werd ingebracht. Deze wet, alsmede de huidige ‘Family Code’ verbiedt scheiden. Een uitzondering echter zijn de moslims in de Filipijnen, deze groep kan onder de speciale ‘Code of Muslim Peronal Law’ wel scheiden.”

Het belangrijkste argument vindt Evalyn dat annulment lang niet voor alle koppels de problemen oplost. Bij annulment wordt alleen ‘ten tijde van het aangaan’ van het huwelijk meegenomen door de psycholoog. Maar wat als er in de eerste tien jaar van het huwelijk geen problemen waren en het koppel later uit elkaar groeit? Of wat als een van de twee gewelddadig, verslaafd of ontrouw is? “Annulment biedt dan geen oplossing. Een scheidingswet wel.”

De katholieke kerk in de Filipijnen, een van de grootste tegenstanders van een scheidingswet denkt daar anders over. De kerk heeft veel invloed en is bang dat familie en het huwelijk gemakkelijker aan de kant worden gezet door de komst van een scheidingswet. Evalyn denkt dat dit wel zal meevallen. “Familie is hier zeer belangrijk en dat zal altijd zo blijven. Het is de Filipijnse cultuur om veel waarde te hechten aan je familiebanden. Een scheidingswet zal dit zeker niet veranderen.

Raquel kan nu eindelijk zeggen dat ze de rust heeft gevonden waar ze sinds jaren naar op zoek was. Ondanks dat haar scheiding ervoor zorgde dat ze mentaal er vaak doorheen zat, voelt ze zich nu vrij. “Zonder scheiding zou ik echt een andere vrouw zijn geweest. Een vrouw die accepteerde dat haar man een minnares heeft. Ik hoop dat meer vrouwen voor zichzelf op durven te komen en zo minder lang in een slecht huwelijk hoeven te zitten. De regering moet daarbij helpen en een scheidingswet tekenen”.

Ondanks dat er al zes jaar een scheidingswet op de stapel ligt blijft Evalyn positief. “De verkiezingen van afgelopen mei waren helaas niet het moment waarop de wet erdoorheen kwam, maar wie weet volgend jaar als er weer nieuwe verkiezingen komen. Het is een kwestie van tijd, waarbij zoveel mogelijk mensen het nut van een scheidingswet moeten gaan inzien. We willen toch niet altijd het enige land ter wereld blijven waar scheiden niet mogelijk is!”