Kopzorgen om Paralympics 2016 in Brazilië

Brazilië verheugt zich op de Olympische Spelen en de daarbij horende Paralympics in 2016. Als host tekent het land van de samba voor de verantwoordelijkheid en een goed verloop. Ook voor de Paralympics. Maar Teresa Costa d’Amaral, directrice van het Brazilian Institute for Human Rights of Disabled People, vreest echter het ergste: “In 2007 waren de Pan American Games in Brazilië, die ervaringen waren catastrofaal. Zelfs de hotels waren niet toegankelijk!”

In de Braziliaanse samenleving valt leven met een handicap niet mee. Bij het Brazilian Institute for Human Rights of Disables People (IBDD) passeert dagelijks een grote hoeveelheid praktijkvoorbeelden van mensen die vanwege hun handicap benadeeld worden. Een blinde man die een bankrekening wilde openen, maar werd geweigerd. Een blinde die werd overreden, omdat het in grote gedeelten van de stad aan verkeerssignalen voor blinden ontbreekt. Een jongen die vanwege zijn rolstoel niet naar school kon. Mensen in een rolstoel die de bus en metro niet in kunnen. Het IBDD maakt zich dan ook ernstig zorgen om de Paralympics in 2016.

“Wij zijn bang dat het de Paralympics hetzelfde zal vergaan als de Pan American Games in 2007”, vertelt Teresa Costa d’Amaral. “Ook nu worden er namelijk geen voorbereidingen getroffen. Momenteel is het IBDD de enige die nog enigszins druk uitoefent op de regering. We hebben de staat aangeklaagd. Er lopen verschillende zaken, waaronder twee over de toegankelijkheid van de bus en private gebouwen. We wonnen beide, maar er gebeurde niets. De staat moest veel geld betalen, maar dat vertikten ze. Dat is heel gebruikelijk hier.”

Tijdens de Pan American Games werden er weinig tot geen voorbereidingen getroffen voor de gehandicapte sporters. d’Amaral: “Een Argentijnse paralympische atleet moest tijdens de Pan American Games naar de dokter. ‘Normale’ atleten hebben hun eigen dokters, maar de Paralympische atleten niet. Hij moest dus naar de publieke gezondheidszorg. Daar werd hij echter niet op tijd geholpen, waardoor hij overleed. Wij (het IBDD, red.) klaagden de staat aan. Wanneer je tekent voor de plaatsing van de Olympische Spelen en de Paralympics, teken je voor de verantwoordelijkheid. Maar er gebeurt niets. De beperkten worden vergeten”, aldus de directrice.

Olympische Spelen vs. Paralympics

Volgens d’Amaral zijn de Olympische Spelen in de ogen van de staat belangrijker: “Londen 2012 konden wij live niet volgen. De Paralympisch en Pan American Games zijn niet op de vrije netwerken of via de kabeltelevisie te zien. De beperkten voelen zich alsof ze er niet bijhoren. Alles is een gevecht.” Volgens haar verklaart het gevecht het grote verschil tussen de behaalde resultaten in Londen. Met 21 gouden, veertien zilveren en acht bronzen medailles doet het Braziliaanse Paralympische team het een stuk beter dan het Olympische team; die het er met drie gouden, vijf zilveren en negen bronzen medailles vanaf brengt.

De 21-jarige André Kopte Gonzalez is momenteel in de run voor een plaats in het Paralympisch zwemteam. Hij hoopt in 2016 uit te komen in de categorie vlinderslag. Dat is bijzonder, want Gonzalez heeft geen armen. Hij is namelijk geboren met het Roberts Syndroom. “Zwemmen doe ik door met mijn lichaam door het water te zwieren. Daarbij gebruik ik mijn hoofd en mijn linkervoet, waar ik genoeg kracht mee kan zetten.”

Daarnaast studeert Gonzalez journalistiek aan Casper Libéro. Met zijn toekomstige baan wil hij de Paralympics meer in beeld brengen: “Met een eigen sportprogramma, bijvoorbeeld. De Paralympics zijn nu niet te zien op televisie. Ik wil dat de overheid haar ogen opent. En ik wil de mensen laten zien, dat mensen als ik wel degelijk kunnen werken, sporten en studeren. Ik ben prima in staat om dingen te doen, waarvan vreemde mensen denken dat ik het niet kan. Het is niet raar dat zij dat denken, want er is totaal geen aandacht voor mensen met een beperking.”

Voorlichting

Gonzalez denkt dat de overheid een grotere rol in kan spelen in de voorlichting en de ondersteuning van gehandicapten: “De overheid kan mensen trainen in de omgang met mensen met een beperking. Ook zou de overheid meer uitkeringen kunnen verstrekken, zodat de minder bedeelden hun badkamers aan kunnen passen.” Heloïsa Rocha is journaliste bij Radio Gazeta, ze gaat door het leven in een rolstoel. De journaliste licht het uitkeringssysteem verder toe: “Er is een uitkering voor mensen die niet kunnen werken, maar die is beperkt, slechts 1.500 reaal. Zodra je gaat werken, krijg je geen uitkering meer. Mocht ik, bijvoorbeeld, in de toekomst ongetrouwd blijven, dan moet ik iemand in dienst nemen die mij kan helpen. De overheid geeft echter geen geld. Nu heb ik genoeg om iemand te kunnen betalen, maar armere mensen hebben gewoon pech. Zij krijgen geen enkele assistentie van de overheid.”

Rocha heeft Osteogenesis Imperfecta, dat wil zeggen dat haar botten erg zwak zijn. “Daarom zit ik in een rolstoel. Ook de journaliste hoopt dat de overheid in de aanloop naar de Paralympics meer voorlichting gaat geven, bijvoorbeeld aan mensen die op het vliegveld werken: “Ik moet elke keer als ik reis uitleg geven. De rolstoel waar ik nu in zit, is speciaal voor mij gemaakt. Ik kan geen andere gebruiken, want daar ben ik veel te klein voor. Een probleem, want op het vliegveld willen ze dat je een normale rolstoel gebruikt. Mijn rolstoel moet dan bij mijn bagage. Maar je weet hoe dat gaat met bagage: daar gooien ze mee. Hierdoor verbuigt het aluminium van mijn rolstoel, dat is al eens gebeurd. Maar die rolstoel is een onderdeel van mijn lijf. Ik ben afhankelijk van die rolstoel. Als de werknemers van het vliegveld voorlichting krijgen, dan weten ze hoe ze met ons om moeten gaan.”

Toch wil ze een kanttekening plaatsen: “Alhoewel ik wel moet zeggen dat de situatie de laatste jaren verbeterd is. Er is meer bewustwording. Er wordt meer nagedacht over de situatie van mensen met een aandoening. Zo wordt er nagedacht over speciale wetten en zijn er tegenwoordig in de metro bijvoorbeeld liften. Gezonde mensen beginnen met ons te leven. Vijfentwintig jaar geleden was het slecht om een ongezond kind te krijgen. Die kwamen niet op straat. Een kind met een beperking was iemand waar je de rest van je leven voor moest zorgen. Nu worden we meer ‘normaal’ gevonden. We kunnen werken en studeren, dat is het begin.

Rocha wil niet alleen naar de overheid wijzen, ook haar eigen rol neemt ze serieus: "De media vertellen allemaal hetzelfde. Het moet gevarieerder. Daar voel ik me verantwoordelijk voor. Er moet maatschappelijke bewustwording gekweekt worden. Via media kunnen we mensen onderwijzen over dit onderwerp. De overheid kan haar ogen alleen openen voor de problemen van mindervaliden als wij laten zien dat het probleem er daadwerkelijk is.”