Idols voor gevederden

In de Javaanse cultuur is het bezit van vogeltjes zeer belangrijk. Bijna iedere familie heeft kooitjes met zogeheten Lucky Birds, die staan voor de maatschappelijke status van de eigenaren. Zangwedstrijden zijn de manier om de waarde van vogeltjes te testen, te gokken, prijzengeld te verdienen en om als familie goed uit de verf te komen.

Onder luid geroep en gefluit van de eigenaren moeten de Lucky Birds zo goed mogelijk presteren. Juryleden lopen onder rijen versierde kooien door met een strenge blik. “Dit is een soort van Idols voor gevederden. We beoordelen de vogels op zang, beweging en mindset”, legt jurylid Rajo uit. “Ten eerste moeten ze goed zingen, duidelijk articuleren. Ten tweede moeten ze in de maat heen en weer hippen door hun kooi en daarnaast is dus de mindset heel belangrijk. Een vogel zonder winnaarsmentaliteit maakt geen schijn van kans op dit niveau.” Voor de westerling is deze vogelzangwedstrijd een absurd schouwspel.

Waar je ook loopt in Yogjakarta, overal hangen kooien met vogeltjes. De meeste vogeltjes zijn afkomstig uit de bossen van de eilanden Borneo, Sulawesi en Sumatra. Eigenlijk is het illegaal om de (vaak beschermde) dieren te importeren, toch zijn ze overal in de stad te koop. Dat komt volgens het wedstrijdpubliek doordat de politie geld verdient met het heffen van extra importkosten en meedoet met de wedstrijden. Corruptie is in Indonesië aan de orde van de dag. Ook het gokken op vogels. Er staan vandaag een stuk of vijf politiemannen te pronken met hun fluitende deelnemers.

Iedere eigenaar heeft voor zijn vogeltje een speciale mix aan vitaminen, met geheim recept. “Zo laat ik mijn vogel uitblinken”, vertelt de enthousiaste deelnemer Pri. “Ik gebruik een eeuwenoud familierecept zodat mijn vogel er top uitziet.” De 53-jarige Pri, in het dagelijks leven leraar techniek op de plaatselijke universiteit, zegt dat de vitaminen een essentieel onderdeel van het fokken zijn. Soms kunnen de vitaminen erg duur zijn. Zelf heeft hij zo’n zeven soorten ‘tropische tsjielpers’ uit verschillende uithoeken van Indonesië. Pri: “Een goede Javaan heeft alles over voor zijn Lucky Bird.”

Waardevolle fluiters

Pri is niet de enige die er alles aan doet om te winnen. Sommige eigenaren beschilderen de kooien van hun vogels zelfs met bladgoud, of bezetten ze met juwelen, omdat het goed zou zijn voor het vogelstrotje. Anderen spreken geluksspreuken uit of huren speciale vogeltrainers in. De prijzen van de vogels kunnen variëren tussen de 10.000 en 10.000.000.00 roepia (omgerekend 80 eurocent tot 80.000 euro). Op iedere kooi worden voor aanvang van een wedstrijdronde gekleurde vlaggetjes geplaatst die de waarde en eerdere overwinningen van de vogel weergeven.

Er valt niet te ontdekken of er bij deze wedstrijd gegokt wordt en de deelnemers antwoorden ontkennend. Toch is er een grote kans dat er ook nu geld is ingezet gezien de fanatieke blikken van de bezwete eigenaren. Ze kijken gespannen toe hoe de juryleden onder de kooien lopen, door de nieuwe ‘wedstrijdhal’, een open schuur die ondertussen geverfd wordt. De vogels die hoog boven de grond bungelen schreeuwen en fluiten moord en brand.

Yanou, scholier en vogelliefhebber, staat te wachten met zijn vogelkooi die bedekt is met een donkere batikdoek. “Deze is om mijn vogel rustig te houden tot het moment suprême. Wanneer een vogel te erg van de kook raakt, kan ‘ie soms twee jaar niet meer zingen”, zegt de jongen bezorgd. Hij kan aantreden wanneer zijn naam, en de beschrijving van zijn vogel, zijn omgeroepen door een grote Indonesiër met een megafoon. De juryleden, die inmiddels een sigaar hebben aangestoken, schuifelen druk discussiërend onder de kooien door.

Bij de kooi van Yanou aangekomen kijkt de jury geïnteresseerd. Het is moeilijk te zien of ze de mindset van de vogel ook aan het beoordelen zijn. Vooraf zei Yanou al: “Mijn vogel kan zingen als Britney Spears.” En, zijn vogel lijkt inderdaad de aandacht van de jury te trekken. Het beestje hipt als een volleerde line-dancer heen en weer op het stokje in zijn kooi. Enkele vlaggetjes worden op het plafond van het kooitje geplaatst, waaruit Yanou inderdaad kan opmaken dat hij in de prijzen is gevallen. Op de vraag wat hij met het prijzengeld gaat doen, antwoordt hij luchtig: “Daar ga ik straks een lekker gebraden kippetje voor kopen!”