Het dak van het hotel vol uitvindingen

Op het dak van een klein hotel in het centrum van Moshi, Tanzania, werkt een kleine groep uitvinders. Onder leiding van de Columbiaan Ivan Esmeral komen zij samen om simpele dingen te maken en grote veranderingen te wensen. 

In elke hoek van het dakterras werkt iemand aan een tafel. Voortdurend lopen hotelgasten, medewerkers en willekeurige bezoekers in en uit. Er is een grote bedrijvigheid die volgens de aanwezigen gecreëerd is door de Columbiaan Ivan Esmeral (46). Imran uit Arusha zit aan een tafeltje met Engelse jongeren hun schoolproject voor Tanzaniaanse basisscholen te bespreken. “Jaren geleden was er niets op dit dak. Just rubbish!”, weet hij. Imran kent het Haria Hotel van zijn vroegere bezoeken aan Moshi. “Toen kwam Ivan Esmeral en hij zei: ‘Weet je wat? We moeten deze plek overnemen.’ Sindsdien komen er veel meer mensen en is het levendiger.”

Vijf jaar geleden vertrok Esmeral met zijn vrouw en twee zoons van 10 en 14 jaar vanuit Canada naar Tanzania, waar hij was uitgenodigd om te helpen met de bouw van een HIV-centrum. Een jaar later ontdekte het gezin het Haria Hotel in Moshi, dat Esmeral begon te zien als een fijne plek om te netwerken en aan zijn ideeën te werken. Nu werkt hij onder meer toe naar het goedkoop en duurzaam bouwen van een ‘geodesic dome'. Dit koepelvormig geraamte functioneert normaal gesproken als broeikas. Maar Esmeral bouwt de dome voor een ander doeleinde: “Het is geen echte broeikas. In de dome zit een systeem voor de bewatering van de bomen en planten.” Boeren in Tanzania hebben last van voortslepende droogtes en watertekorten, deze problemen wil de uitvinder oplossen met zijn plantenkas. Het dak staat vol met kleurrijke plastic emmers met plantenstekjes, allemaal voor in de kassen. De Colombiaan doet kennis voor de bouw op via internet. Hij laat het online stappenplan voor een dome van bamboe zien. “Echt, op internet kun je alles vinden.”

Doe-het-zelf dome en accu’s op zonne-energie

Om zijn plannen uit te werken verzamelt Esmeral mensen om zich heen. Al lopende over straat spreekt hij bewoners aan en op het dakterras knoopt hij gesprekjes aan met de bezoekers van het hotel. Zo ontmoette hij bijvoorbeeld via via de middelbare scholieren Philip en Roy. In de knutselhoek buigen zij zich over het doe-het-zelf bouwplan voor de dome. Er slingeren bamboestokjes en schroefjes rond. De jongens hebben zich drie dagen eerder in het broeikasproject van Esmeral gestort. “Er komt canvas, of een andere transparante stof en zonnepanelen, over de dome heen”, vertellen ze. Bamboe en canvas zijn, volgens Esmeral, goedkoop en dus beschikbaar voor boeren die weinig te besteden hebben.

Niet alle activiteiten staan in het teken van het duurzame plantenkasproject van de Colombiaan. Maar Esmeral is wel de spil tussen alle uitvinders en knutselaars op het dak. “Mijn doel is om de kennis die we hier opdoen, over plantenkassen of simpele uitvindingen, te delen met de bewoners van Tanzania.” Op het dak organiseert hij verschillende projecten waar locals aan kunnen deelnemen.

Zo werkt de Tanzaniaan Adolf, die naast de bar zijn werktafel heeft, voor Esmeral aan praktische voorwerpen die op zonne-energie lopen. Enthousiast vertelt Adolf over zijn uitvindingen: “Ik heb deze box gemaakt voor Ivan. Er zit een accu in. Je kan er telefoon, lamp, USB, computer, flattie screenie, alles op aansluiten. Je kan hem meenemen op de Kilimanjaro berg, muziekje erbij. En een microfoon, kan je op de top zingen”, grapt hij. Adolf houdt zich daarnaast ook bezig met het ontwikkelen van eenvoudige technische voorwerpen zoals een polystyrene cutter, oftewel een draad onder stroom waarmee je piepschuim kan snijden. Een technisch speeltje dat hij meermalen demonstreert.

Ook de dove kleermakers Meriselina en Polycavp zijn voor Esmeral aan het werk. Ze gebaren naar elkaar in de hoek van het terras dat uitzicht biedt op de Kilimanjaro. Naast de naaimachine ligt een stapel juten boekenkaften, tassen, etuis en kussenslopen. Cocaya is de coördinator van het naaiatelier voor doven in Moshi waar het stel bij hoort. “Ivan en zijn vrouw vroegen ons kussenslopen te maken, maar uiteindelijk maken we meer voor ze. Eigenlijk met als doel om werk te verschaffen aan Meriselina en Polycavp”, vertelt ze. “Die komen hier nu op het dakterras veel meer onder de mensen en dat is goed voor hun ontwikkeling.”

De box op zonne-energie en de tassen van jute zijn dus niet bedoeld voor Esmerals duurzame plantenkasproject. Esmeral: “Het andere doel is om al het bruikbare, zoals resten van jute zakken, weer nuttig te maken, te hergebruiken.” Hij gebaart naar zijn werktafel, waar op elke vierkante centimeter weer een ander materiaal of voorwerp ligt. Van uitgesneden plastic flessen tot prototypes voor speelgoed. “Alle prototypes die we daarmee ontwikkelen, maken we online beschikbaar voor arme mensen in Tanzania met open source software en geven we door met workshops.” ‘Digital Library’ gaat die online bron heten. “Dat is het hoofddoel. Deze kennis online delen met mensen. Weinigen hebben een internetverbinding, daarom plaatsen we overal in het land wi-fi punten voor gratis internet.”

Een testversie van die wi-fi verbinding draait in het Haria Hotel. Het is de bedoeling dat op de online bibliotheek ook het stappenplan voor de zelfvoorzienende plantenkassen gevonden kan worden. Esmeral wil voor vele Tanzaniaanse boeren een wi-fi verbinding opzetten, maar is zich ervan bewust dat dit een uitdaging is. “Alleen deze testverbinding is al erg duur in Tanzania”, relativeert hij.

Philip en Roy hebben aan het einde van de dag het prototype van de geoclassical dome af. Plannen voor de eerste levensgrote dome zijn er nog niet. Esmeral: “Ik weet niet wanneer en waar we die gaan bouwen. Laatst gingen we op het land van een vriend kijken, hij is erin geïnteresseerd.” Het gezin van de Colombiaan wil onderhand wel terug naar Canada. “Ik heb nog geen plannen. Ik houd er niet van om met een agenda te werken. Het is belangrijker dat we plezier hebben tijdens het maken van dingen.” De vraag over op wie hij doelt met ‘we’, blijft in de lucht hangen, dan glimlacht hij mysterieus. “‘We’ is iedereen op aarde.”