CD vs Vinyl: wie is de mooiste van het land?

Terwijl het tijdperk van de cd met rasse schreden achtergelaten wordt, marcheert de vinylbrigade juist in opmars met de meute mee. Wat populariteit betreft, steekt de lp met kop en schouders boven de oh zo onhippe cd uit. Althans, dat is wat de meeste vinylliefhebbers denken. Boze tongen beweren zelfs dat vinyl de enige fysieke muziekdrager is die er nog toe doet en dat de compact disc in de twintigste eeuw zowel zijn geboorte als zijn graf vond. Maar is dat wel zo?

Wie dacht dat elpees luisteren alleen maar kon met een charmant krakende oude plaat van Billy Holiday heeft het mis. Veel hippe artiesten, zoals Bon Iver, Rihanna, Mumford&Sons en Tame Impala, hebben ook albums op vinyl uit. Bij voorkeur inclusief downloadkaart, zodat de jeugd de hitjes ook gelijk op hun computers kan zetten. Toch werden langspeelplaten in de jaren negentig nog als hopeloos ouderwets gezien en in mum van tijd werden ze verruild voor de handige Compact Disc. Platen werden nauwelijks meer geperst: de cd was de toekomst.


Tegenwoordig komen er juist steeds meer platenzaken bij die gespecialiseerd zijn in vinyl. Recordfriend bijvoorbeeld, gevestigd in Amsterdam, nabij de Nieuwmarkt. Eigenaar Marty Zwaan heeft in de 10 jaar dat zijn winkel bestaat, naast vinyl ook cd’s geprobeerd te slijten aan het winkelend publiek. Helaas wilde dat niet lopen en dus zwaaide hij de cd vaarwel, om een goed lopende platenzaak te worden. Naast winkels zijn er veel jonge bands die hernieuwde interesse voor de lp gevonden hebben en is er een stijgend aantal enthousiaste verzamelaars die al dan niet tegelijkertijd met de cd geboren werden.

Filipe Estevao (1987) is sinds zijn vijftiende verzamelaar van vinyl. Punk heeft voornamelijk zijn interesse. Nu is veel punkmuziek al alleen op lp verkrijgbaar, maar Estevao heeft meer motivatie: hij wil graag de bands steunen en de hoes (met artwork) vindt hij indrukwekkender. “Het cd-hoesje is ook eigenlijk gewoon het plastic doosje waar de cd in zit.” De punkbands waar hij onderdeel van was (Sick Mormons en Wanderlust) drukten hun muziek ook op vinyl. “Als je in een band speelt is het vrij makkelijk om zelf cd's te maken. Zelfs de slechtste bands die er rondlopen kunnen op die manier hun 'muziek' verkopen. Je muziek op vinyl gedrukt krijgen is voor minder bands weggelegd. Je moet hiervoor vaak een label hebben die de drukkosten betaalt.” Met je muziek op vinyl word je dus eerder serieus genomen in het paddestoelenlandschap van kleine bandjes.

Ook de media zijn door de bank genomen enthousiast over vinyl. Er wordt vaak gemeld dat vinyl een opmars maakt, waarbij de indruk wordt gewekt dat de cd in een vergetel hoekje dreigt te geraken. In de Metro stond in 2011 bijvoorbeeld dat bij Concerto in Amsterdam de lp-verkoop wel met 35 procent gestegen is. Wat er in dergelijke artikelen niet bij vermeld wordt is hoe relatief dat op grotere schaal is. Bovendien is niet de lp, maar de mp3 in verhit duel met de cd. Ervoor betalen wordt echter, ondanks de vele mogelijkheden, niet veel gedaan. Het NVPI (de branchevereniging van de entertainmentindustrie) meldt dat van de albums waar überhaupt nog geld voor wordt neergelegd, de fysieke albums wel de boventoon voeren. De verkoopcijfers besloegen in 2011 78 procent van de markt. Het steentje dat de lp aan die 78 procent bijdraagt, kan niet meer dan een kiezel genoemd worden. Ondanks dat de lp-verkoop praktisch verdubbeld is, steekt het in aantal nog steeds niet boven de één procent uit. De Compact Disc is absoluut heerser van de fysieke albums.

Niet verbazingwekkend voor Jeroen Pen. Hij is geboren in 1987 en is platenverzamelaar van het eerste uur. Hij wandelde rond zijn tiende de Free Recordshop binnen om de nieuwste van Michael Jackson binnen te halen en is sindsdien niet gestopt met cd’s kopen. Zijn goedgevulde kasten liegen er niet om: dit is een fanatiekeling. “Ik ken van jongs af aan wel een aantal platenverzamelaars, maar begreep het punt nooit. Het was duurder en bovendien, het ging toch om de muziek?” Inmiddels ziet Pen er de romantiek er wel van in, “maar het heeft – dj's daargelaten – toch vaak iets snobistisch”. Hij poogt zijn uitdijende cd-collectie onder controle te houden door te downloaden, maar wil tegelijkertijd de muzikanten die hij zo waardeert steunen door het fysieke product te kopen.

Ondanks dat de cd erg hoog in de peilingen staat, heeft één van de grootste muziekdistributeurs van Europa (Bertus distributie) in 2009 Music on Vinyl (MoV) opgericht. Een platenlabel dat zich alleen richt op vinyl. Erik Guillot, marketing manager van MoV zegt hierover: “We zijn zelf al jaren vinylliefhebbers en zagen dit ook steeds prominenter in de platenzaak om de hoek terugkomen. Marktcijfers uit de Verenigde Staten laten al jaren zien dat vinyl daar nog steeds sterk in de lift zit. Initiatieven zoals Record Store Day en artiesten zoals Jack White hebben veel gedaan als het gaat om aandacht voor de platenzaak en vinyl in het bijzonder. Hiermee zijn veel nieuwe vinylfans bereikt.”

Toch is de download- en streamservice terrein aan het winnen. Erik Guillot: "Die diensten winnen het qua gemak van de cd, maar niet van de ‘wannahave’ factor die cd’s en vinyl in het bijzonder hebben. Eén ding is zeker, vinyl zal nooit meer de mainstream populariteit van de jaren zeventig bereiken. Daarvoor is het voor te veel mensen een ‘onhandig’ product. Je kunt ze immers niet in de auto draaien of tijdens het hardlopen. De totale vinylmarkt zal een paar procent uitmaken van de totale muziekmarkt. Het blijft dus een niche, maar wel een hele mooie.”