Van alcohol naar heilig water

“Lid van een gang, cocaïneverslaafd en banden in de prostitutiewereld. Ik was diep gezonken.” De vierentwintig jarige Wellington Silva, voorganger bij de Igreja de Universal do Reino de Deus in Sao Paulo, vertelt over zijn keuze voor de veel omstreden Universele kerk van het rijk Gods.

De Igreja de Universal do Reino de Deus is een wereldwijd snelgroeiende pinksterkerk met kerken in 184 landen, waaronder Engeland, Japan en Nederland. De kerk is opgericht in 1977 in Rio de Janeiro. De leider en oprichter van de kerk, Edir Macedo, was een gedesillusioneerde katholiek die in eerste instantie preekte in een wekelijks radioprogramma.

Verlossing van dagelijkse problemen en een betere toekomst zijn beloftes die de Igreja de Universal do Reino de Deus haar aanstaande leden haast toeschreeuwt. De kerk groeit explosief in de favela’s, Braziliaanse krottenwijken, maar niet zonder reden: naast het feit dat de Igreja de Universal do Reino de Deus veel sociaal werk verricht in de krochten van de Braziliaanse samenleving, voorspelt ze in diezelfde krochten haar leden grote welvaart. Daartegenover staat dat elk lid van de kerk tien procent van hun inkomen aan de Igreja Universal afdraagt. De kerk heeft haar eigen journalisten in dienst en maakt gebruik van eigen media. In de programma’s van de Igreja Universals televisiezender getuigen veel mensen van hun ontvangen zegeningen na hun keuze voor deze kerk.

De eerste bijeenkomsten van de Universele kerk van het rijk Gods vonden plaats in een klein onderkomen in Rio, maar de kerk groeide waarna ze onderdak vond bij onder meer bioscopen. Inmiddels heeft de Igreja de Universal ruim vijfduizend kerken in Brazilië. Haar hoofdkwartier in Rio biedt plaats aan 12.000 zielen.

De missie van de kerk is om er te zijn voor de armsten der wereld. “Wij gaan naar de plekken, waar de mensen geen basiscondities hebben om te overleven. Daar waar huwelijken stuklopen en de mensen ziek, verloren, verdrietig, wanhopig en vernederd zijn. De Igreja de Universal doet het werk van Jezus Christus op aarde”, aldus Wellington Silva, voorganger van de Igreja de Universal in Sao Paulo. “Hier in de Universal do Reino de Deus komen mensen tot zichzelf, worden ze genezen en gezond.”

Silva geeft zichzelf als voorbeeld: “Kijk maar naar mij. Ik was een drugsverslaafde. Had al jong de verkeerde vrienden en raakte via hen verslaafd aan een verkeerde levensstijl. Ik probeerde sigaren en marihuana, waarna ik verslaafd raakte aan cocaïne. Daarbij dronk ik veel, heel veel, alcohol. Bovendien was ik verwikkeld in de wereld van de prostitutie. Geen enkele relatie kon ik houden. Toen mijn moeder me uitnodigde om mee te gaan naar de kerk, weigerde ik. Ze probeerde me te overtuigen, maar ik wilde niet. Tot ik op een dag besloot om toch te gaan. Ik herinner me dat het ’s middags was. Op die dag was ik er slecht aan toe. Ik voelde me verloren, wist niet wat ik wilde met mijn leven. Ik was diep gezonken en mijn leven was complex. Toen ik voor het eerst in de Universal do Reino de Deus was, zat ik het diepst in de put. Er was geen uitgang, geen oplossing, voor mijn hoeveelheid aan problemen.” Voor de deur van de kerk wil Silva rechtsomkeert maken, maar hij gaat toch naar binnen: “Ik ben helemaal achteraan gaan zitten, zodat ik niet opgemerkt zou worden. Tijdens de dienst kon ik alleen maar huilen. Ik voelde me aangeraakt, voelde me verlost. De vader van de kerk praatte met me, liet me de kerk zien en introduceerde me bij andere kerkgangers. Toen ik naar huis ging, was ik een ander mens. Ik stopte met de drugs, brak met mijn oude vrienden en werd een beter mens.”

Omstreden

Naast het idee dat de Igreja Universal haar leden uit zou buiten, is ook de manier waarop de Universele kerk van het rijk Gods haar media gebruikt stuitend. Eladia da Silva, een katholieke vrouw die zich bekeerd heeft tot het baptisme en een tegenstander is van de Universele kerk van het rijk Gods uit haar kritiek: “Ik geloof dat de mensen die naar de Igreja Universal do Reino de Deus gaan echt geloven. Maar geloof is geen vraag of handelsmerk. Geld, auto’s en andere materiële zaken zijn niet van belang. Wat echt belangrijk is, is je ziel. De manier waarop de Universal do Reino de Deus de media gebruikt, is verkeerd. Ze doen allerlei beloftes, waarvan ze niet weten of die uitkomen. Ze beloven materie, terwijl God en geld geen associatie hebben.”

Dan is er nog het feit dat de Igreja de Universal do Reino de Deus geen openheid geeft over haar geldstromen en de onderzoeken naar fraude. Da Silva is sceptisch: “In de Bijbel staat 'Geef de keizer, wat van de keizer is'. De Igreja de Universal do Reino de Deus wil echter geen belasting betalen, want ze maken geen van hun in- en uitkomsten openbaar. Ze noemen zichzelf een vervolgde kerk en wijzen erop dat veel media verkeerd over hen berichten; maar kijk naar de televisiezender en de enorme gebouwen die ze uit de grond stampen. Kijk naar hun data-netwerken en hun kranten. Dat moet allemaal veel geld kosten! Het is dan toch niet vreemd dat er vragen komen? Het probleem is dat zij hun geld verbergen. Als ze hun financiën openbaar zouden maken, zou het probleem opgelost zijn.”

Bij het horen van de geuite beschuldigingen springt er een vonkje in de ogen van Wellington Silva: “Wij zíjn een vervolgde kerk. Vooral de media zet ons in een kwaad daglicht. Ik weet dat we niet perfect zijn en uiteraard zijn er soms problemen. Maar kom op. Denk jij dat de Universal do Reino de Deus zo sterk zou groeien als we zouden stelen van onze leden? Dat heeft toch helemaal geen zin! Wij zijn een gemeenschap. Wij zijn er voor elkaar, zorgen voor elkaar en geven om elkaar. Dat is het belangrijkste.”