Een gekleurde club in een blanke sport

Ron Hendrickse (66) is grondlegger van de Central Hockey Club in Kaapstad. Een voornamelijk gekleurde club in een blanke sport. Hij was voorzitter sinds de oprichting in 1993 en legde zijn taak neer in 2010. Hendrickse maakte de overgang van de apartheid naar gelijke rechten mee binnen de hockeysport in Zuid-Afrika.

“Vóór 1992 had je in Kaapstad twee kanten van het spoor”, vertelt Hendrickse. “Aan de ene kant had je de bevoordeelde blanken. Aan de andere kant de arme, gekleurde, bevolking van Cape Flats. Er was een volledige scheiding en dat gold ook in de hockey.” Er waren aparte hockeybonden en er werden geen wedstrijden tussen blanke en gekleurde teams gespeeld. “Het was voor ons zelfs verboden om bij wedstrijden van blanke teams te kijken, dus wij hadden geen idee van hoe die teams speelden.”

Na de vrijlating van Mandela, werd met de vorming van een nieuwe regering de apartheid in Zuid-Afrika afgeschaft. Twee jaar voor deze hereniging waren de hockeybonden al bezig met fuseren. “Dat kwam omdat de politiek druk op ons uitoefende om met elkaar aan tafel te gaan”, vertelt Hendrickse. Met de fusie van beide hockeybonden in 1992 is de Western Province Hockey Union tot stand gekomen.

Wederzijds wantrouwen

Een jaar later, in 1993, is de Central Hockey Club opgericht. Een groot deel van de bestaande hockeyclubs in Kaapstad werd hierin gefuseerd. De club begon met enkel herenteams en had geen jeugdteams.

Veel blanken zaten echter niet te wachten op een fusie met gekleurde clubs en daardoor werd de Central grotendeels gekleurd. Hendrickse legt uit: “De boodschap van de blanken was ‘you’re second class’ en ons werd verteld dat wij in de tweede divisie mochten beginnen. Dat viel niet goed bij onze spelers, die eerste divisie wilden spelen. ‘Fuck off’, was hun boodschap, en alsnog mochten wij ons eerste seizoen beginnen op het hoogste niveau.”

Maar de eerste divisie bleek geen makkelijke competitie om in te spelen. “Het was zwaar om als kleurling aan een blanke sport te doen”, vertelt Hendrickse. “Zelfs vandaag is dat nog het geval. Die verdeling in Zuid-Afrika zit zo verschrikkelijk diep, ook bij hockey. In de tijd van de apartheid was het nog verboden voor zwarte of gekleurde spelers om uit te komen voor het nationale elftal. In 1993 werd van diezelfde spelers verwacht het goede voorbeeld te geven.”

Ongelijkheid in middelen en faciliteiten bleek één van de problemen te zijn, aldus Hendrickse. Dat was terug te zien in de prestaties op het veld. Na vier seizoenen op het hoogste niveau degradeerde het elftal.

Internationale toer

“Er moest iets gebeuren, wij hebben toen een Engelse speler/coach gehaald, Adam Burrows. Hij was een degelijke speler, niets fenomenaals, maar als coach bracht hij iets extras”, legt Hendrickse uit. De Central Hockey Club heeft dat seizoen geen enkele wedstrijd verloren en promoveerde direct weer naar de hoogste divisie.

Na het vertrek van Burrows werd een Nederlandse coach gehaald, Diederik Donk. Hij is oud-international bracht als coach veel ervaring. “Diederik bracht de club naar een hoger niveau met zijn inbreng van discipline en tactische kennis”, vertelt Hendrickse. “Wij werden dat seizoen echter geen kampioen.” Het kampioenschap kwam een seizoen later. Ongeslagen en met een recordvoorsprong van 11 punten liet de club de anderen achter zich.

In het seizoen van dat kampioenschap speelt Bruce Jacobs ook bij de club, destijds als jeugdige speler – onder 21 – en international voor Zuid-Afrika. “Diederik nam hem onder zijn vleugels en daardoor heeft Bruce zich bijzonder goed ontwikkeld. Tot vandaag de dag zijn zij nog steeds goede vrienden”, zegt Hendrickse. Bruce is uitgegroeid tot volwaardig international en is de eerste gekleurde aanvoerder van het Zuid-Afrikaanse nationale hockeyelftal geworden.

Nederlands systeem

Central Hockey Club in de loop van de tijd dé hockeyclub die blanke spelers naar een voornamelijk gekleurde club haalde. “Dat kon mede doordat wij een naam hebben om spelers goed op te leiden”, vertelt Hendrickse trots. “Het ontbrak ons eerst vooral aan budget. Wij konden niet onze spelers ondersteunen met hun studie, zoals de blanke clubs dat wel deden. Het ‘nieuwe Zuid-Afrika’ heeft de budgetten voor sport volgens mij niet goed besteed.”

Vooral blanke kinderen die naar privéscholen gingen krijgen de kans om te hockeyen. Central Hockey wil aan alle kinderen die kans bieden. Hendrickse vervolgt: “Daarom zijn wij toen gaan onderhandelen met de publieke scholen. Het resultaat daarvan was de Schools Hockey Union, die een publieke hockeycompetitie voor de jeugd organiseert. Hierdoor hebben wij jeugdteams van onder 14 tot onder 19 kunnen starten.”

De club gebruikt het Nederlandse opleidingssysteem en heeft daarnaast ook Engelse en Duitse invloeden. “Daardoor spelen wij aanvallend en technisch hockey”, zegt Hendrickse. “Dat staat volledig in contrast met de sport in de tijd van de apartheid. Het was toen een blanke sport met een bijzonder conservatieve speelstijl. Alles was gefocust op verdedigen. Zoals de blanke boeren dat deden met hun ossenwagens, alles in een cirkel en verdedigen maar.”

Central Hockey Club werkte in het verleden samen met de Haagse hockeyclub HDM. Dankzij die connectie heeft de club nog steeds goede contacten in Nederland. “De samenwerking is nu minder intensief dan hij geweest is, maar toch helpen wij elkaar. Zo hebben wij nu een Nederlandse jongen in ons eerste elftal die via HDM naar ons is verwezen”, vertelt Hendrickse.

Over de toekomst is Hendrickse overwegend positief. Hoewel hij wel vindt dat het lang duurt voordat dingen veranderen. “De tegenstellingen binnen de sport worden minder, maar het gaat erg traag. Er is nog steeds in groot gevoel van onrecht bij sommige groepen. Sport wordt door de beleidsmakers gebruikt om de bevolking tevreden te houden, en met succes. Mocht het ooit gebeuren dat sport van de Zuid-Afrikanen wordt afgenomen, dan barst de bom.”