‘Vluchtverhalen van Tibetanen worden onterecht niet geloofd’

De vluchtverhalen van Tibetanen worden vaak onterecht niet geloofd door de IND, dit zegt Sharon Gesthuizen, SP-woordvoerder Commissie Immigratie en Asiel. Mariët Baaij, immigratiedeskundige gespecialiseerd in Tibet, beaamt deze uitspraak. Daarnaast geeft zij aan niks terug te zien van de extra aandacht die Tibetanen volgens de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) krijgen.

In Nederland verblijven ongeveer vijftig Tibetanen illegaal. Meerdere pogingen om een verblijfsvergunning te krijgen, zijn mislukt. Baaij zegt dat na 2008 het asielbeleid ten aanzien van Tibetanen steeds strenger is geworden. IND woordvoerder Sander van der Eijk, ziet dit anders: “Het asielbeleid ten aanzien van Tibetanen is in wezen gelijk gebleven. Er is in het beleid extra aandacht voor de kwetsbare positie van de Tibetaanse minderheid in Tibet. Wanneer een vluchteling uit Tibet bijvoorbeeld aannemelijk maakt dat diegene bij terugkeer strafrechtelijk wordt vervolgd vanwege politieke activiteiten, zal het asielverzoek worden ingewilligd.”

Baaij snapt niks van deze uitspraak: “Als het beleid gelijk is gebleven en er vanuit de IND extra aandacht is voor de Tibetanen, hoe kan het dan dat Tibetanen sinds 2008 bijna geen vergunning krijgen en in de jaren daarvoor wel?” Van der Eijk reageert hierop dat de IND niet registreert op etniciteit en dus niet weet waarop deze indruk gebaseerd is. “Doordat Tibetanen onder een Chinese nationaliteit worden geregistreerd, is het niet mogelijk om te zeggen hoeveel Tibetanen een verblijfsvergunning geweigerd wordt.”

Baaij vindt de toezegging van de IND dat een asielverzoek positief wordt beoordeeld als iemand aannemelijk kan maken dat hem bij terugkeer strafrechtelijke vervolging wacht op papier erg mooi, maar in de werkelijkheid onmogelijk. “Het is voor Tibetanen niet te bewijzen dat ze opgepakt of verhoord gaan worden bij terugkomst. In China is het niet zo dat je van te voren een brief krijgt met daarin de tijd en datum van je verhoor. Ze komen je gewoon ophalen en dan is het te laat om te vluchten. Dit bewijst maar weer dat de overheid niet weet hoe het er daadwerkelijk in Tibet aan toe gaat.”

Logisch verhaal

Door het gebrek aan papieren, kan de IND alleen afgaan op het verhaal dat vluchtelingen vertellen en niet op bewijzen die zwart op wit staan. Tijdens het verhoor stelt de IND daarom vragen waarbij de Tibetaan bijvoorbeeld een plein van zijn dorp van herkomst moet omschrijven. Deze vragen zijn volgens Baaij te specifiek en lijken volgens haar meer op een middel om de Tibetanen de deur te wijzen. “Er wordt gevraagd welke soort bomen er voorkomen in het dorp van herkomst. Wanneer het antwoord niet klopt, wordt de asielaanvraag afgewezen.”

Van der Eijk geeft aan dat deze vragen nodig zijn om te achterhalen of de Tibetanen wel echt uit Tibet komen. “We stellen deze vragen om erachter te komen of iemand de waarheid vertelt over waar hij vandaan komt. Het komt helaas regelmatig voor dat mensen liegen over waar ze precies vandaan zijn gekomen. In dat geval kan ook twijfel ontstaan over de rest van het verhaal. Het is absoluut niet zo dat Tibetanen geen verblijfsvergunning krijgen, omdat ze niet weten hoeveel bomen er precies op een plein staan. Maar als iemand zijn eigen  dorp niet goed kan beschrijven, is het wel de vraag of hij er vandaan komt.”

Volgens Baaij is dit in de praktijk anders. De immigratiedeskundige heeft vaak te maken met Tibetanen waarvan de asielaanvraag is stuk gelopen, omdat kleine details niet klopten. “Ik heb aankomende donderdag een zitting van een mevrouw waarvan haar verblijfsvergunning is ingetrokken, omdat de berg waarop ze woonde, volgens de IND, 1.600 meter hoog is en niet 1.200 zoals de vrouw vertelde. Dit terwijl ik met hoogtekaarten bij de IND heb aangetoond dat de bewuste berg inderdaad de hoogte is die de mevrouw noemde. Toch werd haar een vergunning geweigerd. En zo kan ik nog wel een aantal voorbeelden noemen.”

Indische Tibetanen

Het komt volgens Van der Eijk regelmatig voor dat Tibetaanse vluchtelingen eerst enige tijd in India verblijven en vervolgens doortrekken naar Nederland. Dit is, volgens de woordvoerder, een van de redenen waarom er tijdens de verhoren zoveel naar details wordt gevraagd.  “Wanneer iemand voor een langere periode in India is gebleven en daar veilig kan blijven wonen, vervalt het beschermrecht. Dit is natuurlijk niet zo wanneer de Tibetaan uit India weg moest en dreigde te worden teruggestuurd naar Tibet. In dat geval is hij ook niet veilig meer in India en heeft hij een terecht vluchtmotief.”

Dit blijkt een heikel punt voor Tibetaanse asielaanvragers, omdat alle vijftig Tibetaanse illegalen in Nederland zijn gekomen via Nepal of India. Baaij zegt dat dit de enige twee vluchtroutes zijn. In haar ogen moet het dan ook mogelijk zijn om een aantal maanden in India te verblijven en vervolgens door te reizen naar een land als Nederland.

Baaij geeft aan aandacht te zullen blijven vragen voor de situatie van Tibetaanse vluchtelingen in Nederland. Volgens Gesthuizen is verbetering in het asielbeleid ten opzichte van de Tibetanen zo goed als onmogelijk. “Op het terrein van het Nederlandse asielbeleid hebben wij geen invloed op China. Natuurlijk moet er aandacht blijven voor de situatie in China en moet er druk uit geoefend worden op dit land. Maar dat is, door onder andere de geslotenheid van het land, zeer moeilijk.”

Daarnaast wordt het, volgens Gesthuizen, binnen de Nederlandse grenzen voor elke immigrant moeilijker om een verblijfsvergunning te krijgen. “Het huidige kabinet wordt gedomineerd door de PVV. Het is in die zin geen voorzichtigheid, maar het uitvoeren van een steeds strenger asielbeleid. Hoe klein een groep ook is, in het gedoogakkoord is afgesproken dat de asielinstroom sterk moet dalen. Daar zijn Tibetanen dus geen uitzondering op.”