Sziget festival verliest Hongaars karakter

De PVV opende in Nederland een meldpunt Midden- en Oost-Europeanen. Nederlanders kunnen klagen over overlast maar ook over ‘verdringing’ door buitenlanders. In Hongarije kunnen ze daarover meepraten. Op ‘hun’ Sziget Festival worden zij de laatste jaren steeds meer verdrongen, maar dan juist door West-Europeanen.

Het grootste muziekfestival van Europa wordt jaarlijks in Boedapest gehouden. Sziget festival, dat plaatsvindt op een eiland in de Donau (Sziget is Hongaars voor ‘eiland’), trekt tienduizenden jongeren uit heel Europa. Zij komen naar de Hongaarse hoofdstad om een week lang te feesten en te genieten van de meest uiteenlopende soorten muziek. Ook bestaat er een uitgebreide randprogrammering met onder meer beeldende kunst, theater, sport  en spiritualiteit. Het festival duurt een week en op zestig podia treden in totaal tegen de duizend artiesten op.

Het is dan ook niet voor niets dat Sziget voor veel West-Europese jongeren een zeer aantrekkelijke vakantiebestemming is geworden. Boedapest is goed bereikbaar en bovendien ligt het prijspeil nog altijd een stuk lager dan bij West-Europese concurrenten als Lowlands, Glastonbury of Rock Werchter. Voor veel Hongaren is de grotere buitenlandse toestroom echter minder prettig. Doordat de groeiende groep West-Europese bezoekers over een veel beter gevulde portemonnee beschikt zijn de prijzen van het festival de laatste jaren explosief gestegen. Waar in 2005 80 euro nog volstond voor een week festival inclusief camping, moet er dit jaar al 225 euro worden afgetikt. Voor een Hongaar is dit gezien het gemiddelde netto maandsalaris van 500 euro, een enorm bedrag en dus zit een weekje festival in eigen land er vaak niet meer in.

Sarolta Knorr woont in Boedapest en was ooit een vaste bezoeker van Sziget. “Van 2001 tot 2006 was dit voor mij en mijn vrienden een vast uitje iedere zomer. Het werd echter steeds moeilijker om de entreeprijzen op te hoesten. Het eten is ook ontzettend duur. Dat is jammer want ik vind het nog steeds een erg leuk festival. Het is simpel. Als je ziet dat een biertje in de kroeg ongeveer de helft kost van wat het op Sziget kost, is de keuze snel gemaakt.”

Dit jaar is de twintigste keer dat Sziget georganiseerd wordt en het festival heeft in die tijd een spectaculaire groei doorgemaakt. De eerste editie in 1993 trok 43.000 toeschouwers en op de affiche prijkten alleen Hongaarse bands. Vanaf halverwege de jaren negentig kwamen er steeds meer internationale muziekgrootheden op het eiland optreden en steeg het aantal bezoekers navenant. In 2011 bezochten in totaal 385.000 mensen het festival, waarvan nog maar ongeveer 20 procent uit Hongarije zelf kwam.

Sziget Festival is kort na de val van het communisme ontstaan en had sterke banden met het verzet tegen de oude elite. Dit is een van de redenen dat het nu steekt dat het festival het Hongaarse karakter voor een groot deel verloren heeft. Ook de programmering wordt steeds internationaler. Naast bands die over de hele wereld bekend zijn worden de laatste paar jaar ook artiesten geboekt die vooral het ‘thuispubliek’ aanspreken. Nederlandse voorbeelden van de afgelopen edities zijn Kees van Hondt, De Jeugd van Tegenwoordig en Go Back to the Zoo.

Elroy Thümmler werkt voor Ostfest, de organisatie die namens Sziget de promotie van het festival in Nederland organiseert. Naast kaartverkoop verzorgen zij ook veel activiteiten rondom het festival zoals partytreinen richting Boedapest en een Sziget pre-party in de Melkweg in Amsterdam. Hij vindt de kritiek van de Hongaren zwaar overdreven: “Het klopt dat het festival duurder is geworden, maar Sziget hoort per dag gerekend nog altijd bij de goedkopere festivals in Europa. De Hongaren hebben een beetje een klaagcultuur. Ik denk dat het komt doordat Hongarije vroeger een machtig rijk is geweest en nu niet meer, waardoor zij zich steeds benadeeld voelen. Wij promoten ook Exit Festival in Servië, maar daar heb ik nog nooit dit soort verhalen gehoord.”

Sziget mag zich het meest internationale festival van Europa noemen. Naast de Hongaren komt maar liefst een vijfde van de bezoekers uit Nederland. Het overige deel wordt gevormd door feestgangers uit heel Europa, waarvan de meesten de Franse, Italiaanse of Duitse nationaliteit hebben. Sarolta Knorr vindt het helemaal niet erg dat er veel buitenlanders naar Sziget komen: “Integendeel, hoe meer verschillende zielen, hoe meer vreugd. Het is echter puur een geldkwestie. Acht van de tien Hongaren zullen je vertellen dat de enige reden waarom ze niet meer naar Sziget gaan de prijs is.” Organisator Thümmler vindt dat de Hongaren juist trots zouden moeten zijn op het internationale karakter van hun festival: “Het is toch te gek dat Boedapest in augustus een week lang dé ontmoetingsplaats van Europa wordt?”

In de toekomst zal de huidige trend doorzetten. Sziget gooit meer en meer lijnen uit naar andere landen in Europa. Zo komen er steeds meer Engelsen naar Boedapest en is pas dit jaar voor het eerst serieus de Turkse markt aangeboord. De enorme groei van het festival gaat gepaard met meer overlast, maar voor het stadsbestuur wegen de voordelen (meer toeristen die er een paar dagen in de stad aan vast plakken, enorme internationale promotie van de stad) ruimschoots op tegen de nadelen. Volgens Thümmler zou Sziget niet eens meer bestaan hebben zonder alle buitenlanders en het geld dat zij meebrengen. “Het festival heeft elk jaar grote moeite om rond te komen, omdat het helemaal zonder subsidie moet draaien en er een forse huur voor het eiland moet worden betaald.”

Sziget Festival vindt dit jaar plaats van 6 tot 13 augustus, vermoedelijk met nog minder Hongaarse bezoekers dan in 2011 dus. Bekende artiesten die tot nu toe bevestigd zijn, zijn onder meer Placebo, The Stone Roses, dEUS en de Nederlandse Caro Emerald.