De ‘haatzaaiende sjeik’ in Tunesië

Tunesië was in rep en roer door de komst van een buitenlandse moslimgeestelijke. De Egyptische prediker Wajdi Ghoneim bezoekt sinds 11 februari 2012 een aantal moskeeën en roept onder meer op tot toepassing van de sharia. Al is Tunesië een Arabisch land waar de meeste mensen moslim zijn, Ghoneims pleidooi viel niet overal in goede aarde.

Sjeik Wajdi Ghoneim deed in Tunesië veel stof opwaaien. De Egyptische prediker staat bekend om zijn fundamentalistische interpretatie van het islamitische geloof. Zo biedt volgens hem de islam geen ruimte voor een civiele democratie, is hij voor de invoering van het islamitisch recht (de sharia), inclusief bijbehorende straffen, en horen vrouwen naar zijn mening slechts beperkte rechten te hebben. Verder pleit hij voor besnijdenis van vrouwen

In februari 2012 maakt Ghoneim een tournee langs een aantal moskeeën, waarbij hij onder meer al de plaatsen Sousse, Mahdia en Tunis aandeed. In de Tunesische hoofdstad sprak hij in een sportcentrum een publiek van zo’n 5.000 Allahu akhbar-roepende aanhangers toe. Ook via zijn Facebookpagina richt hij zich tot de Tunesiërs. “Ik hoop dat Tunesië, als aanstichter van de Arabische opstand, het goede voorbeeld geeft door de sharia te implementeren”, aldus Ghoneim.

Verontwaardigd

Niet iedereen in Tunesië ontving de geleerde even hartelijk. Verschillende organisaties op het gebied van vrouwenemancipatie en mensenrechten reageerden verontwaardigd op de komst van Ghoneim. Uitspraken van de sjeik als “Vrouwenbesnijdenis is een plicht binnen de islam en niet meer dan een cosmetische ingreep” gingen voor veel mensen te ver. Ghoneim liet op Facebook overigens weten niet naar Tunesië te zijn gekomen om over vrouwenbesnijdenis te praten.

Na ophef in de media zag ook de Tunesische overheid zich genoodzaakt om te reageren. Hoewel verschillende ministeries de uitspraken van Ghoneim niet direct veroordeelden, benadrukten ze dat besnijdenis van vrouwen en meisjes in Tunesië verboden is.

Voor een aantal maatschappelijke organisaties was deze reactie echter niet voldoende. Op zaterdag 18 februari 2012 demonstreerden voor het Tunesische parlementsgebouw honderden aanhangers van onder meer de organisatie Kolna Tounes (wij zijn Tunesië) tegen de uitspraken van Ghoneim. Woordvoerster Faten Hachicha: “We zijn hier vandaag in de eerste plaats om te protesteren tegen de uitspraken van Ghoneim. Tunesië is een islamitisch land, maar de regels en gebruiken die Ghoneim ons uit naam van het geloof wil opleggen, passen hier niet. Bovendien zijn we hier om onze volksvertegenwoordiging en de regering op te roepen de rechten van vrouwen niet uit het oog te verliezen.”

Uitnodiging

Wie er precies achter de uitnodiging voor Ghoneims bezoek aan Tunesië zit, is onduidelijk. In een interview met dagblad Le Temps zei minister Khademi van Religieuze Zaken dat het land in principe openstaat voor alle meningen, maar hij benadrukte dat de Tunesische overheid niets met de uitnodiging aan Ghoneim te maken had.

Toch stelt een groep maatschappelijke organisaties de rol van de Tunesische overheid bij Ghoneims bezoek aan de kaak. Onder leiding van advocate en bekend Tunesisch feministe Bochra Ben H’mida dienden de organisaties een aanklacht in bij de Tunesische Justitie. De organisaties vinden dat Ghoneim helemaal niet door de verschillende moskeeën ontvangen had mogen worden. Volgens Ben H’Mida is het namelijk door de Tunesische wetgeving verboden om een moskee voor andere doeleinden te gebruiken dan voor het gebed.

De advocate liet aan persbureau Tunisie Afrique Presse weten dat de grootste zorg van de belangenorganisaties op dit moment de neutraliteit van moskeeën is. “Een moskee is een plek om religie te beoefenen en niet bedoeld om op te roepen tot haat of geweld”, aldus de belangenorganisaties in een verklaring. Tot slot vragen de organisaties zich af waarom de minister van Jeugd en Sport toestemming gaf om het openbare sportcentrum in Tunis te gebruiken voor de bijeenkomst met Ghoneim.

Vooruit

Het bezoek van Ghoneim komt voor Tunesië op een gevoelig moment. Het land heeft binnen de Arabische wereld één van de meest vooruitstrevende wetgevingen op het gebied van vrouwenrechten. De officiële religie van het land is de islam, maar onder oud-dictator Ben Ali was weinig vrijheid om een geloof uit te oefenen. Dit veranderde met de komst van de democratie, waardoor ook meer ruimte kwam voor religieuze partijen. Het gematigd islamistische Ennahda won de eerste vrije verkiezingen in oktober 2011 met bijna 35 procent van de stemmen. Maar ook extremistische stromingen lijken meer invloed te krijgen.

Grote vraag op dit moment is in hoeverre islamitische beginselen deel zullen gaan uitmaken van de nieuwe grondwet die nu voorligt bij de Tunesische regering en wat daarvan het effect zal zijn op onder meer vrouwenrechten. Voor Faten Hachichi is het antwoord op die vraag duidelijk: “Bijna iedereen is hier moslim, maar we zijn een gematigd en modern volk. Er is hier geen plaats voor haat, geweld of inbreuk op vrouwenrechten. We willen vooruit met dit land, niet terug in de tijd!”