De travestiet Geronino Borsbosa is wereldberoemd in zijn favela

In Brazilië is een plek waar homoseksuelen veilig hand in hand kunnen lopen. Travestieten kunnen elke ochtend kiezen of ze die dag man of vrouw willen zijn. De coördinator van deze plek is Geronino Borsbosa; de held van de wijk én vrouw in het weekend.

In het weekend gaat Gero (41) als vrouw door het leven. Maar op een doordeweekse dinsdag als vandaag is er weinig te merken van zijn vrouwelijke kant; geen te brede schouders die uit een laag uitgesneden halterjurkje steken, geen gespierde kuiten onder een paar killerheels en geen dikke laag foundation om de aandacht af te leiden van het bijna weggeschoren snorretje. “Op werkdagen heb ik daar geen tijd voor”, verklaart hij zijn mannelijke look. “Ik laat dan zelfs mijn baard staan.”

Gero vertelt gepassioneerd over zijn werk en over hoe hij het respect van de wijkbewoners heeft gekregen. Hij is één van de coördinatoren van de UNAS, de associatie van buurtbewoners in Heliópolis, een favela (sloppenwijk) in São Paulo. Daardoor heeft hij een voorbeeldfunctie voor jongeren. “Iedereen vindt het prima dat ik als vrouw verkleed over straat ga. Ze kennen mij allemaal.” Zijn jarenlange radiocarrière heeft daar flink aan bijgedragen: wie ‘m nog nooit heeft gezien, herkent het hoge stemmetje van de lokale piratenzender, die sinds 2009 een zendmachtiging heeft dankzij toenmalig president Lula. Zijn gezicht staat vaak in de krant. Gero is beroemd. En volgens iedereen supercool.

“Het belangrijkste advies wat ik de jeugd hier steeds opnieuw probeer te geven, is ‘Ga naar school. Alsjeblieft’.” En daar wordt blijkbaar naar geluisterd, want iets meer dan de helft van de jongeren onder de 25 in Heliópolis maakt zijn middelbare school af. Dat zijn er meer dan in de gemiddelde Braziliaanse favela. Gero kon pas op zijn vijftiende aan de (basis)school beginnen. Tot die tijd werd hem wel onderwijs beloofd. Toch kwam hij niet verder dan schoonmaakbaantjes om zijn boterham te verdienen.

Op die leeftijd wist hij allang dat hij niet op meisjes viel. Maar dat het vrouwelijk geslacht hem ergens toch wel heel erg boeide, merkte hij op z’n twintigste pas. Zijn homoseksuele vrienden uit Heliópolis droegen regelmatig dameskleren en Gero besloot zich ook eens in een jurk te hijsen. En dat beviel: langzaam maar zeker ruimde hij de helft van zijn kledingkast in met hakken, rokjes en push-upbeha’s.

Wanneer hij als vrouw gekleed over straat liep, kreeg hij geen één rotopmerking toegebeten, want niemand had moeite met een travestiet in zijn wijk, vertelt Gero lachend. Dit speelde in het Brazilië van de jaren tachtig. Na zijn middelbare schooldiploma te hebben gehaald, werd hij DJ op de radio en schopte het zelfs tot directeur van de zender. Terwijl zijn lokale bekendheid groeide, steeg ook zijn betrokkenheid bij de jongeren in de buurt.

Als een prins op huisbezoek durfde hij de ouders van niet-schoolgaande kinderen op hun nalatigheid te wijzen. “Mensen werken hier alleen maar om te overleven. Om aan eten te komen. Zij vergeten de lange termijn.”

Opvallend is dat het aantal openlijk homoseksuelen in diezelfde tijd in Heliópolis explosief stijgt. Niet zo heel gek, want als ‘zelfs’ een travestiet geaccepteerd wordt en beroemd kan worden, waarom de homoseksuele sterveling dan niet? Gero is er trots op: “Er is een Heliópolis van vóór en van na mijn komst, zeg ik altijd. Er verhuizen sindsdien zelfs veel homo’s naar deze wijk toe. Vaak zijn dat bezoekers van onze plaatselijke homobar die enthousiast zijn over alle tolerantie hier.”

Hulplijn

Met zoveel homo’s in de buurt is het voor de pubers een stuk makkelijker om over hun seksualiteit te praten. Daarbij functioneert Gero als belangrijkste hulplijn voor twijfels of vragen. Op zweverige toon vertelt hij over de regenboogstatus van z’n wijk: “Iedereen weet hier inmiddels dat er geen verschillen zijn tussen mensen. Iedereen is hier gelijkwaardig.”

Maar welke X-factor heeft hij als travestiet zijnde dat iedereen hem schijnbaar van begin af aan heeft geaccepteerd? En waarom luisteren de jongeren zo goed naar hem? Hij denkt zelf dat onder meer zijn persoonlijkheid en charisma een rol spelen. “Maar vooral het feit dat ik opkom voor de jongeren en voor een betere toekomst.”

Gero nodigt één van z’n make-upmaatjes uit om even aan te schuiven. Met een flinke plof neemt de uiterst voluptueuze Renato Carlos Libonio (24) plaats op een rode tuinstoel. Hij vertelt: “Ik leerde Gero kennen tijdens een theatervoorstelling in het buurthuis, en vanaf toen ben ik mee gaan draaien met zijn sociale projecten.”

Renato onthulde aan Gero op een gegeven moment dat hij ook gay was, en dat niet alleen: “Soms draag ik ook wel eens vrouwenkleren, ja. We helpen elkaar dan met onze make-up, panty’s en haar.”

Terwijl Renato aan het woord is, eist een zesjarig jongetje de aandacht van Gero op. Hij verklaart daarna: “De kinderen hier stellen altijd veel vragen aan me. Of ik nou een man of een vrouw ben, bijvoorbeeld. Ik stel dan de wedervraag ‘Wat denk je zelf?’. En het antwoord daarop, is ook mijn antwoord. De één noemt me een zij, de ander noemt me een hij.”

Maar wat hoort Gero dan zelf het liefst? Hij of zij? “Het maakt me echt niets uit. Ik ben geen man, ik ben geen vrouw, ik ben een mens.”