Bloemen uit Ayacucho

Bij zijn verkiezingsoverwinning op 5 juni 2011 beloofde de linkse president Ollanta Humala de situatie van de allerarmsten in Peru te verbeteren, niet iedereen lijkt hiervan overtuigd. Eén van hen is de 28-jarige Yuli Torres uit de achtergestelde hooglandprovincie Ayacucho. Zij zette het bedrijf Sumaq Qara op, dat handgeborduurde riemen en tassen produceert voor Amerikaanse en Europese kledingwinkels.

Yuli Torres verschaft aan vele vrouwelijke handwerksters in de regio een eerlijk inkomen. Zij is bang dat door de nationalisatiepolitiek van Humala de handelsrelaties met de Verenigde Staten zullen verslechteren en zij geen producten meer naar dit land kan exporteren. Yuli ziet de export van lokale producten naar het buitenland juist als dé manier om inheemse vrouwen in de geïsoleerde en achtergestelde provincie Ayacucho aan een bron van inkomsten en bestaanszekerheid te helpen.

Via het familiebedrijf Sumaq Qara, verschaffen Yuli en haar twee zussen aan meer dan vierhonderd vrouwen uit afgelegen gemeenschappen in Ayacucho werk en inkomen. Met het borduren van gekleurde bloemenmotieven, een traditionele bezigheid voor vrouwen in de regio, verdienen de vrouwen die voor Sumaq Qara werken zestig procent meer dan op de lokale markt.

Zo draagt Sumaq Qara bij aan een betere economische positie van vrouwen en zorgt zij door middel van handel voor een groeiende economie in dit gebied. Door het gebrek aan infrastructuur en overheidssteun in het gebied zijn er weinig andere bronnen van inkomsten. Ongeveer 72 procent van de bevolking in Ayacucho leeft in armoede, waarvan meer dan de helft in extreme armoede.

Erfenis van Lichtend Pad

Het merendeel van de vrouwen met wie Sumaq Qara samenwerkt is weduwe als gevolg van het politieke geweld in de laatste twee decennia van de vorige eeuw. In die periode kwamen bijna zeventigduizend Peruanen om in de bloedige strijd die de guerrillabeweging Lichtend Pad voerde. De meeste slachtoffers waren mannelijke Quechua-boeren uit het Andesgebergte. Aangezien Ayacucho het hoofdkwartier was van het Lichtend Pad – de ideeën van deze groepering ontstonden immers aan de 'Universidad Nacional San Cristobal de Huamanga' onder leiding van de filosofieprofessor Abimael Guzmán – werd dit gebied extra hard geraakt. Tot op de dag van vandaag zijn de gevolgen merkbaar.

Celia Jaulis Fernandez, één van de handwerksters met wie Sumaq Qara samenwerkt, vertelt dat het stempel dat Ayacucho opgedrukt kreeg als gebied van terroristen moeilijk uit te wissen is. “De overheid ziet ons in Ayacucho allemaal als terroristen. Daarom komen ze hier niet; er zijn geen scholen, geen projecten en geen wegen. Sinds het conflict hebben we niets meer.” Zelf moet deze weduwe, die elke week het borduurwerk van de vrouwen uit haar dorp aan Sumaq Qara verkoopt, drie uur lopen om bij de werkplaats van Yuli in Huamanga, de hoofdstad van de provincie, te komen. 

“Aangezien de overheid in dit gebied niets doet aan wederopbouw of het verbeteren van de levenskwaliteit, moeten we het zelf doen. Door middel van de inkomsten uit handel van lokale producten, kunnen de levensomstandigheden van vele vrouwen in deze regio verbeterd worden ”, aldus Yuli.

Vrouwelijk ondernemerschap

In de Peruaanse machosamenleving is het uitzonderlijk voor vrouwen om een eigen onderneming te starten. Er moet nog veel gebeuren voordat mannen en vrouwen gelijke rechten hebben. Yuli: “Niet alleen merken ik en mijn zussen hoe moeilijk het is om serieus genomen te worden als vrouwelijke ondernemers in een zakenwereld die vooral door mannen gedomineerd wordt, ook de vrouwen uit de gemeenschappen kampen met een achtergestelde positie.”

Door vrouwen een eigen inkomen te geven, worden ze minder afhankelijk van de mannen in de dorpen, kunnen ze hun kinderen naar school sturen en hun gezin onderhouden. “Langzaam verandert de houding tegenover vrouwen. Nu mannen zien dat vrouwen ook geld kunnen verdienen, hebben ze meer respect voor hen.” Belangrijk is dat de vrouwen nu geld kunnen verdienen, terwijl ze toch thuis een oogje in het zeil kunnen houden, aldus Yuli.  

Celia beaamt dat ze blij is met het werk dat Sumaq Qara hen geeft. “Voordat ik voor Sumaq Qara werkte, verkocht ik af en toe een trui aan iemand op de markt, maar daar verdiende ik heel weinig mee. Het is moeilijk om een eerlijke prijs voor je producten te krijgen als de concurrentie hoog is. Er zijn veel producenten van handwerk, maar weinig mensen die het kopen.”

Vanaf nul beginnen

Net als de vrouwelijke handwerksters waarmee Sumaq Qara werkt, waren ook Yuli en haar familie slachtoffer van het politieke geweld in de regio. Voor de tijd van het terrorisme had Yuli’s vader een goedlopende leerlooierij. De terroristen dwongen hem echter om alles achter te laten en met zijn familie naar Lima te vluchten. Yuli: “De terroristen wilden geld van mijn vader om hun strijd te kunnen bekostigen. Toen mijn vader dat weigerde, kwam zijn naam op een zwarte lijst van gezochte personen te staan.”

In Lima moest de familie van Yuli weer van voren af en aan beginnen. “Van ons welvarende leventje in Ayacucho was niets meer over. Net als alle andere vluchtelingen in Lima moesten we vechten voor ons dagelijks brood.” Langzaamaan ontstond toen het idee om een eigen bedrijf door en voor vrouwen op te richten. Door het traditionele borduurwerk in een modern jasje te steken en er hippe tassen en riemen mee te versieren, kon Sumaq Qara een gat in de Amerikaanse en Europese markt vinden. “Ons product is niet bedoeld voor de verkoop in Peru, maar sluit juist aan op wat men in Europa en Amerika leuk vindt. In Peru vinden ze onze producten veel te duur, terwijl we door export wel een goede prijs ervoor kunnen krijgen”, legt Yuli uit.

Ondanks het feit dat Ollanta in zijn campagne benadrukte de relatie met de VS goed te willen houden,zijn Yuli en haar zussen bang dat hij hetzelfde anti-VS beleid zal voeren als Evo Morales en Hugo Chavez; de leiders van Bolivia en Venezuela. Dit idee is hen tijdens de verkiezingscampagne door de rechtse media ingeprent. “We exporteren nu ongeveer tweeduizend riemen per maand naar de Verenigde Staten en daar komen de tassen nog bij. Sinds Julia Roberts in één van haar films (Eat Pray Love, red.) één van onze riemen droeg is de vraag nog meer gestegen. Als de exportbelastingen omhoog zouden gaan, dan weet ik zeker dat de vraag naar onze producten zal dalen.”

Dit artikel komt van laruta.nu.