De nieuwe portefeuille van Kroes: “ICT is de toekomst”

Barroso II ging op 10 februari van start en daarmee ving de nieuwe periode voor de Europese Commissie aan. Wederom is de Nederlandse Neelie Kroes Eurocommissaris. Waar ze in voorgaande jaren furore maakte op het departement Mededinging en Concurrentie zal ze zich nu buigen over ICT. Volgens velen zou deze lichtere post zorgen voor minder invloed van Nederland, maar Kroes is erg blij met haar verse portefeuille. Waar gaat ‘onze’ Neelie nu haar tanden inzetten?

Geen Eurocommissaris was de afgelopen vijf jaar zoveel in het nieuws als de Nederlandse Neelie Kroes. Op haar post Mededinging en Concurrentie ging ze de strijd aan met kartels en monopolies. Haar strenge interpretatie van de Europese regels maakte haar geroemd en gevreesd. Zo kreeg ze Microsoft op de knieën. De computergigant kreeg een boete van € 899 miljoen vanwege koppelverkopen van Windows Media Player. Maar dit was nog niets vergeleken zoals The Wall Street Journal het formuleerde "pak slaag” dat Kroes aan chipfabrikant Intel uitdeelde: € 1,06 miljard, wegens het weren van concurrenten op de markt.

Deze recordboetes gaven haar niet alleen een record aan bijnamen, zoals ‘Nikkelen Neelie’ en ‘Mussles from Brussels’, maar zorgde ook voor een plek in de lijst van machtigste vrouwen ter wereld van tijdschrift Forbes. Ze stond in 2009 op plaats 47, als hoogste Nederlandse. In totaal incasseerde ze € 9 miljard aan boetes.

Politiek spel

Kroes was dus een succesvol Eurocommissaris. Toch werd ze niet direct naar voren geschoven voor een tweede termijn door het kabinet. Grote posten zoals burgemeesterschappen en dus ook het Eurocommissariaat, werden lange tijd verdeeld over de verschillende politieke kleuren. In het programma Buitenhof, waar aan Kroes werd gevraagd of ze geïnteresseerd zou zijn in een nieuwe termijn, antwoordde ze dat “haar kleur niet overeenkwam met het kabinet”.

Daarbij was het CDA van mening dat na vier sociaaldemocratische burgemeesters het aan de christendemocraten was om een nieuwe Eurocommissaris te leveren. Dit leverde een stroom van protest op over partijkleur versus competentie en leidde zelfs tot de internetpetitie: neeliemoetblijven.nl 

Uiteindelijk werd Kroes wel officieel voorgedragen als de Nederlandse Eurocommissaris, maar ze zou niet meer zich bezighouden met Mededinging. Voorzitter Barroso had vanaf het begin besloten dat alle commissarissen die voor een tweede termijn zouden gaan een nieuwe portefeuille zouden krijgen. Kroes kon kiezen tussen een aantal portefeuilles. Over de alternatieven wil Kroes niks loslaten, maar ze koos de Digitale Agenda.

In De Wereld Draait Door (17 februari 2010) sprak ze over haar eerste vijf dagen als nieuwe Eurocommissaris en lichtte ze haar keuze voor Digitale Agenda toe. Ze stelde erg blij te zijn met deze creatieve portefeuille en dat ze het leuk vond dat haar rol “van scheidsrechter naar inspirator” zou veranderen. Daarbij benadrukte ze dat de informatiemaatschappij “de toekomst is” en “nog volop in ontwikkeling”. Aangezien “we niet kunnen kiezen of we wel of niet meedoen, maar het iedereen aangaat.”

Dit blijkt al uit de ontwikkelingen van de afgelopen decennia; een wereld zonder internet of mobiele telefoon zou nu niet meer denkbaar zijn. Kroes sprak verder over een aantal ontwikkelingen die grote gevolgen voor de praktijk zouden hebben in bijvoorbeeld het bedrijfsleven, onderwijs en gezondheidszorg. In het bedrijfsleven en onderwijs zal de technologie er bijvoorbeeld steeds meer voor zorgen dat face to face contact niet meer noodzakelijk is om een vergadering of college te kunnen bijwonen.

Maar ook in de gezondheidzorg kunnen technologische ontwikkelingen baanbrekend zijn. Zo zouden – zelfs al op de korte termijn – ouderen bijvoorbeeld gemakkelijker zelfstandig thuis kunnen blijven wonen doordat technologische hulpmiddelen in de gaten kunnen houden of iemand zich goed voelt. Zelfs korte medische bezoeken zouden zodoende kunnen worden vervangen door een thuistest op de computer, of smartphone.

Werkgelegenheid

Kroes benadrukte ook de grote rol die ICT kan spelen in werkgelegenheid en de Europese economie in het algemeen. Veel huidige technologische ontwikkelingen vinden hun oorsprong namelijk in Europa, maar zijn uiteindelijk naar China of de VS overgevlogen, omdat ze in Europa niet zijn geïmplementeerd. Door veel te investeren in nieuwe technologieën– in deze sector gaat het over minimaal € 660 miljard per jaar – kunnen meer banen worden gecreëerd. Geen overbodige luxe in tijden van hoge werkloosheid.

Binnen vijf jaar, de tijd dat Kroes de post van Digitale Agenda bekleedt, zijn baanbrekende vernieuwingen mogelijk. Een extreem voorbeeld van nieuwe baanbrekende ICT is de MORPH telefoon van het Finse Nokia. Met deze telefoon kan niet alleen gebeld worden, maar de Morph fungeert ook als agenda, boek, horloge, laptop, routeplanner en verandert zelfs desgewenst van vorm. In feite zal het apparaat alle bestaande elektronische apparaten die inmiddels onmisbaar zijn in ons dagelijks leven, vervangen. Juist deze ontwikkelingen wil Kroes stimuleren en zijn zeker geen Science Fiction.

Maar technologische ontwikkelingen spelen op veel meer terreinen een rol dan alleen omtrent apparaten. Zo werkt de Braziliaanse onderzoeker Miguel Nicolelis van Duke University aan een technologie die werkt op basis van hersensturing. Nicolelis is erin geslaagd om hersenactiviteit om te zetten in daadwerkelijke beweging. In feite komt het erop neer dat denken aan lopen volstaat om de benen daadwerkelijk te laten bewegen. De behandeling na een dwarslaesie zou daardoor bijvoorbeeld ingrijpend veranderen. Maar dezelfde technologie zou revolutionaire resultaten hebben bij de ziekte van Parkinson. Voor de medische wetenschap zijn deze ontwikkelingen fantastisch en wederom geen toekomstmuziek. 

Behalve het investeren in deze research innovatie zat Kroes niet stil sinds de officiële nieuwe start. Binnen vijf dagen zijn de welkomst-smsjes die je bij grensovergangen ontvangt afgeschaft en 112 wordt het standaard Europese hulpnummer. Hoog op de lijst staat dat internet sneller en veiliger moet worden.

Privacy

Volgens professor Kees de Vey Mestdagh van de Universiteit van Groningen zijn ook  (il)legaal downloaden en privacybescherming uitdagingen voor Kroes. Dat schreef hij op 19 januari op de website van de universiteit. Recentelijk hield ze al een bijeenkomst over downloaden waar zelfs Mick Jagger bij mocht aanschuiven, om de belangen van de muziekindustrie te verdedigen. De Vey Mestdagh noemt dit positief. “De huidige wetgeving over auteursrecht en de realiteit van massaal downloaden strookt niet meer”. Daarom is hij voorstander van Europese regels die artiesten creatief uitdagen. “De artiest van de toekomst beschouwt gratis downloaden als reclame voor zijn muziek en verdient zijn geld aan concerten en andere afgeleide producten.”

Ook het Europees Parlement wist zich recentelijk hard te maken tegen het klakkeloos uitwisselen van passagiersgegevens van Europese luchtmaatschappijen aan de Verenigde Staten. Maar ook over het bewaren van bel- en surfgegevens moeten strengere regels komen. Vey Mestdagh: “In Europa hebben we de mooiste privacyregelgeving van de wereld, tranen van ontroering springen je in de ogen als je die leest. Maar gehandhaafd wordt ze nauwelijks. Zelfs overheden schenden de privacy van hun burgers op grote schaal.” Volgens hem moeten investeringen in technische ontwikkelingen de privacy van burgers helpen te beschermen. “Je zult mij niet horen zeggen dat dit een lichte portefeuille is”, sluit hij af.

Kortom, de ICT of informatiemaatschappij biedt veel kansen die het dagelijks leven van de gemiddelde Europeaan al binnen vijf jaar ingrijpend zal veranderen. Daarbij is dit een nieuwe post en zal Kroes dit commissariaat volledig naar eigen inzicht kunnen invullen. Kan Nederland ervan profiteren dat Nikkelen Neelie zich bezig houdt met deze post? Kroes: “Ik ben vooral een Europese eurocommissaris uit Nederland, namens maar niet per se vóór mijn land. Maar als het nodig is, let ik ook op het Nederlandse belang.”

Digitale Agenda is dus zeker geen lichte post, zoals vaak gezegd wordt. Het beïnvloedt zowel onderwijs, werkgelegenheid als gezondheidzorg en daarmee ons allemaal in plaats van de grote bedrijven. Nikkelen Neelie zal waarschijnlijk ook op dit onderwerp weer een sterk Nederlands gezicht laten zien. Kroes: “Ik zal het in ieder geval proberen”.