Terreurdreiging leidt tot toename vliegangst

Knikkende knieën, zweet onder je oksels. Je krijgt het benauwd, je krijgt het warm, je wordt misselijk en je wilt zo snel mogelijk weer naar de grond. Niet té snel natuurlijk, niet in één klap. Zo voelt iemand zich die last heeft van vliegangst; je durft niet te vliegen. Het is een angst waarvan, zo blijkt uit cijfers, bij het toenemen van terreurdreiging meer mensen last hebben.

Een op de drie mensen heeft er in meer of mindere mate last van: vliegangst. De angst ontstaat vaak in combinatie met één of meerdere andere angsten. Een cocktail van claustrofobie, hoogtevrees, angst voor controleverlies, angst om neer te storten of om ziek te worden of dood te gaan. Aan deze reeks is de laatste jaren de angst voor terrorisme toegevoegd. Desondanks stapt toch het grootste gedeelte van de mensen met vliegangst in het vliegtuig. Ook iemand met heftige vliegangst hoeft geen 'geheelonthouder' te worden wat vliegen betreft. Er zijn goed werkende therapieën en medicijnen. Zo heeft vliegmaatschappij Virgin nu een applicatie ontwikkeld voor de iPhone. Voor € 3,99 helpt het mentale trainingsprogramma ‘Fly Without Fear’ angsten te overwinnen. 

Dat Virgin zich zo focust op vliegangst is geen gek gegeven. De angst voor terrorisme via vliegtuigen wordt bijna continu gevoed. Gebeurtenissen zoals de mislukte aanslag op eerste kerstdag in het vliegtuig van Amsterdam naar Detroit doen mensen steeds vaker twijfelen aan hun gevoel voor veiligheid. Dit soort acties worden ook wel dread risks genoemd. Dat zijn gebeurtenissen die weinig voorkomen, die veel schade aanrichten en waarbij veel mensen tegelijk (kunnen) omkomen. Uit onderzoek blijkt dat de reactie op dread risks vermijding is. Een voorbeeld hiervan  zijn de aanslagen op de Verenigde Staten van 11 september 2001. Het gevolg was in dit geval vermijding van vliegtuigen door een toename van vliegangst. 

Uit een Amerikaans onderzoek van Gerd Gigerenzer uit 2006 bleek dat na 11 september 2001 minder gebruik is gemaakt van het vliegtuig als vervoermiddel. De maand na de aanslagen daalde het gebruik van het vliegtuig in de VS met twintig procent ten opzichte van dezelfde maand in 2000. Ook later in 2001 werd het vliegtuig minder gebruikt dan het jaar daarvoor. Vliegmaatschappijen zochten naar dé remedie om mensen hun angsten te helpen overwinnen. Zo wist Ryan Air de toename in vliegangst toentertijd op te lossen door te stunten met 'low cost'-vluchten. De extreem lage prijzen van de vliegtickets zorgden ervoor dat mensen, ondanks hun angst, toch het vliegtuig namen.

Tegenwoordig kan vliegangst dus zelfs opgelost worden met de mobiele telefoon. De applicatie, die Virgin Atlantic Airways in november 2009 lanceerde, is gebaseerd op een cursus die al jarenlang door het bedrijf wordt gebruikt. Zij garanderen een succesfactor van 98 procent. Wanneer je de applicatie start, krijg je een persoonlijke introductie van Sir Richard Branson, de oprichter van Virgin Group. Hierna heb je toegang tot ontspanningsoefeningen, veelgestelde vragen en angsttherapie. Mocht je tijdens het vliegen in paniek raken, dan kun je de paniekknop gebruiken. Als je van deze knop gebruikmaakt, krijg je direct een aantal stressverlagende ademhalingsoefeningen in beeld. 

In Nederland was anno 2009 ook een daling te zien in het gebruik van het vliegtuig. De cijfers worden door het Centraal Bureau voor de Statistiek per maand bijgehouden en elke maand viel dat cijfer in 2009 lager uit dan in 2008. Het is aannemelijk dat deze afname te wijden is aan vliegangst en dat deze angst toeneemt door terreurdreiging. Echter, een toename in vliegangst is tot op heden niet onderzocht.