Alle bijenvolken dood

Imker Arie Doornik van imkersbond ABTB uit Dinxperlo is begin april 2011 bij een collega in Breedenbroek. Het is lente. Bomen lopen uit, struiken worden weer groen en bijenvolken krijgen zwermneiging: een deel van de bijen vliegt uit om een nieuw volk te starten. Tenminste, als ze nog leven.

Bij het openen van zijn bijenkasten blijkt zeventig procent van de volken dood te zijn. Een andere imker uit de buurt heeft 43 kasten, maar toen hij die kort geleden opende, was er niks van over. Al zijn volken waren dood.
Dat een bijenvolk – zo’n twintigduizend bijen die in één kast leven – de winter niet overleeft is niet uitzonderlijk. Normaal blijkt tien tot twintig procent van de volken in het voorjaar gestorven te zijn. Maar dat percentage stijgt. Volgens velen alarmerend snel. Stierf enkele jaren geleden gemiddeld tien tot vijftien procent, inmiddels is dat opgelopen naar vijftien tot 26 procent, volgens kennislink.

Deze massale bijensterfte, ook wel bijenverdwijnziekte genoemd, is niet alleen een raadsel voor imkers, het is ook een groot probleem. De honingbij is belangrijk voor de voedselvoorziening. Ongeveer tachtig procent van alle geteelde voedselgewassen wordt door deze beestjes bestoven. Gebeurt dat niet meer, dan heeft dat grote gevolgen voor onder meer de economie.

Er zijn verschillende (kleine) onderzoeken gedaan naar de oorzaak van de bijenverdwijnziekte, maar het is nog steeds niet duidelijk waar het vandaan komt. Landbouwgif, mobiele straling, het broeikaseffect, virussen, schimmels en de varroamijt worden aangewezen als mogelijke oorzaken.

Begin maart luidde het milieubureau van de Verenigde Naties (UNEP) de noodklok over de internationale bijenpopulaties. Volgens een VN-rapport kan het hoge sterftepercentage leiden tot een internationale crisis. Het tv-programma Zembla weidde er op 12 maart 2011 een uitzending aan, waarin het meldde dat wetenschappers en imkers uit de hele wereld landbouwgif als de belangrijkste oorzaak van de sterfte aanwijzen. Naar aanleiding van deze uitzending heeft Groenlinks aangekondigd een onderzoek te willen naar dit mogelijke verband.