De beloften van de FNV

Op station Utrecht Centraal was het vorige maand een dolle boel. Honderden schoonmakers dansten op ophitsende muziek. De 23-jarige Ashna Kamta, organizer van de Vakbond van Schoonmakers van de FNV, riep de menigte toe. Zij verspreidde echter geen ouderwetse vakbondstaal, maar hield de sfeer erin door zelfbedachte aerobicspasjes boven harde muziek uit te schreeuwen: “Stofzuigen, stofzuigen én zemen én zemen. Stofzuigen, stofzuigen én zemen.”

Het is de nieuwe vorm van actievoeren van de FNV. Door de inzet van een jonge generatie bestuurders en organizers heeft de vakbond de stakingen van de schoonmakers tot een goed einde weten te leiden. De noodzaak was hoog.

Met een jong team, de meesten tussen de 25 en 30 jaar, ondersteunde de FNV de stakingen. Zo’n 1.500 schoonmakers streden voor een nieuw CAO, met de insteek om 3,5 procent loonsverhoging en respect af te dwingen. “Respect hebben ze gekregen. In het CAO is een convenant opgenomen waarin staat ‘Hoe om te gaan met de driehoek opdrachtgever, werkgever en werknemer’.

Waar schoonmakers eerst van het kastje naar de muur werden gestuurd staat nu zwart op wit dat dat niet meer kan. Dat is een teken van respect”, zegt Linda Voortman, bestuurder van de Vakbond van Schoonmakers van de FNV. Haar tactiek tijdens de stakingen: “Houdt het dicht bij de mensen en help vooral de ideeën van de leden uit te voeren”.

Linda Voortman is 30 jaar en heeft nu al negen weken stakingservaring op haar cv staan. “Het is redelijk uniek binnen de vakbond dat je dat op deze leeftijd al hebt bereikt”, vertelt zij. De schoonmaakstaking was überhaupt ongewoon. “Het is een historisch hoogtepunt dat mensen zo lang konden en durfden te staken.” Want werkgevers waren niet van de acties gediend. Mensen werden ontslagen omdat zij staakten.

“Abdel Ilah Sbihi kreeg ontslag van schoonmaakbedrijf GCA. Toen zich daarop een paar honderd leden bij de Telegraaf, waar hij schoonmaakte, meldden is die beslissing teruggedraaid. Hetzelfde was het geval bij schoonmaakbedrijf Succes in Volendam”, vertelt Linda Voortman. Omdat schoonmakers en ook uitzendkrachten niet de dupe mogen worden van de stakingen is in het nieuwe CAO vastgelegd dat ontslagen uit deze periode moeten worden herzien.

De strijdbaarheid van de leden en de passie waarmee de stakingen werden uitgevoerd maakte op Linda Voortman veel indruk. Vooral Christine Monk Simon, een schoonmaakster in het Sophiaziekenhuis in Rotterdam die de menigte bij het Erasmus toesprak imponeerde. Later die dag zou Christine Monk Simon de Koningin ontmoeten en dus was zij netjes gekleed. “Ik moet allemaal mooie kleren aan hebben om hier te staan”, riep zij tegen het publiek. “Weet je hoeveel mijn jurk kost? Drie euro! Ik heb de poen niet. Mijn schoenen zijn acht euro. En ik ben blij daarmee. Ik ben schoonmaakster en trots op mezelf”, besloot zij. De schoonmakers kregen vaak steun van buiten. Veel passanten bleven stilstaan om de toespraken te beluisteren en schouderklopjes uit te delen. Na een bemoedigend ‘Zet hem op’ of ‘Ga zo door’ vervolgden zij hun weg.

Er is ook kritiek. De vraag is of het resultaat de stankoverlast en ongedierte op de stations en de vervuiling van het stedelijk landschap in Amsterdam en Utrecht waard was. “Bij de stemming over het akkoord in Bunnik liet een klein clubje weten het ermee oneens te zijn”, vertelt Linda Voortman. “Zij eisten 3,5 procent loonsverhoging in één keer in plaats van de gefaseerde verhoging die is afgesproken. Wij hebben toen vanuit de vakbond duidelijk gemaakt dat daarvoor meer dan 1.500 mensen op de been moeten worden gebracht. De 3,5 procent loonsverhoging in 1,5 jaar is verre weg de hoogste die dit jaar is afgesproken. Voor de toekomst geldt: hoe meer mensen in actie komen, hoe sterker je staat, hoe beter het resultaat. Er werken 150.000 mensen in de schoonmaakbranche. Onze volgende klus wacht in grote gebouwen, te denken aan de schoonmakers bij de ministeries, belastingdienst of gemeentehuizen.”