Traditionele automarkt Utrecht wordt opgedoekt

“Nog vijf jaar’, ‘Nog tien jaar”, de autohandelaren op het Veemarktcomplex in Utrecht vinden dat hun automarkt nog lang niet dicht hoeft. Maar de gemeente denkt daar anders over. Al in 2005 besliste de gemeenteraad dat zij het terrein van de grootste automarkt van Europa wil herontwikkelen. Er moeten 500 woningen worden gebouwd. Lange tijd is gezocht naar een alternatieve locatie. Toen die niet is gevonden, besliste de raad op 4 september 2008 dat de markt definitief moet sluiten.

Sindsdien wordt de ene rechtszaak na de andere gevoerd en vooralsnog wint de gemeente. Dit jaar is het laatste jaar dat op het Veemarktcomplex auto’s worden verhandeld. Op 1 januari 2011 moeten de hekken sluiten.

Iedere dinsdagochtend om zes uur start de automarkt. Een felle halve maan verlicht de markt. Dikke schapenwolken zorgen voor een diep contrast in de donkere nacht. Autohandelaren uit Tilburg, Steenwijk en Amsterdam komen met hun autotransporters het terrein oprijden. Handig manoeuvreren zij de handelswaar naar de gehuurde standplaatsen. De mannen begroeten elkaar en drinken rustig een bakje koffie. De meesten zijn vanochtend om half vijf opgestaan.

Tientallen kopers lopen tussen de geparkeerde auto’s door en roepen nu en dan iets onverstaanbaars naar de handelaren. Zij weten precies waar het over gaat. ‘Clima’ betekent airco en ‘2.4’ of ‘2.9’ staat voor de prijs. De kopers komen vooral uit Oost-Europa en Afrika. “Verkochte auto’s worden bijna allemaal geëxporteerd”, zegt Leen Büchner, vice-voorzitter van de Belangenvereniging Automarkt Utrecht (BAU). “Vooral veel Polen rijden na aankoop direct naar huis.” Büchner kijkt vrolijk op deze dinsdag na Pasen, maar eigenlijk heeft hij een rot ochtend. “In Polen vieren ze uitbundig Paasfeest. Die kopers zijn thuisgebleven. Het is onwijs rustig vandaag.”

Op een rustige dag worden er op de automarkt ruim duizend auto’s te koop aangeboden. Op een drukke dag kan dat aantal oplopen tot wel 1.600 exemplaren. Gemiddeld wordt zeventig procent verkocht. Naast kopers en verkopers lopen er ambtenaren van de belastingdienst, het UWV en politieagenten op het terrein. Deze houden streng toezicht opdat de regels voor koop en verkoop worden nageleefd. Dit beleid is ingesteld in 1991 toen de markt vanwege overlast vier maanden dicht moest. “Door te grote aanvoer van auto’s ontstond veel handel buiten het marktterrein, terwijl de buitenlandse kopers soms al dagen van tevoren in de buurt van het complex hun bivak opsloegen”, beschrijft de gemeente Utrecht.

De automarkt bestaat sinds 1970. Al veertig jaar loopt Leen Büchner er rond. Hij vindt dat het Veemarktcomplex nog zeker tien jaar open moet blijven. “Het is crisis”, verklaart hij, “de woningmarkt ligt toch op zijn gat.” Dit jaar lopen er twee rechtszaken tegen de gemeente Utrecht. “De eerste gaat over de manier waarop zij ons huurcontract hebben opgezegd. Wij hadden een contract voor onbepaalde tijd. Dat werd binnen vier weken omgezet in een contract met een opzegtermijn van een maand. Dat kan gewoon niet”, zegt Leen Büchner. Woensdag 14 april zal de rechter in deze zaak uitspraak doen.

De tweede zaak gaat over geld. Büchner: “Sinds 2005 hebben wij voor elke standplaats extra huur betaald om te sparen voor een nieuwe locatie. Nu eisen wij dit geld terug.” De rechter bepaald op 28 april of deze zaak zitting zal hebben. Tot die tijd heeft de gemeente nog de kans om te reageren op de eis. “Het is vooral jammer”, zegt Leen Büchner. “BAU vertegenwoordigt 350 van de 550 standplaatshouders. In 1991 zijn wij naar de Raad van State geweest om sluiting van de markt te voorkomen. Wij hebben een systeem ontwikkeld dat gesmeerd loopt. Geen auto gaat onverzekerd de weg op. De APK is altijd in orde en alles wordt geregistreerd. Het hele Veemarktcomplex wordt gefinancierd uit deze autohandel.”

Naast de oude garde bestaat de groep handelaren voor de helft uit jonge jongens. Vaders en zonen hebben hun standplaatsen naast elkaar. Op rekenmachines en mobiele telefoons worden de bedragen ingetoetst die de kopers bieden. Daar wordt heel serieus bij gekeken. Kunnen de mannen het niet eens worden, dan lopen ze weg. Dat gebeurt om de beurt, tot een verkoper toch een lagere prijs roept of de koper iets wil stijgen.

Deze dinsdag hebben kopers voordeel. Doordat zoveel Polen zijn thuisgebleven is de vraag schaars. De auto’s worden voor flink lage prijzen overgenomen. Naarmate de ochtend vordert, rijden er steeds meer auto’s van het terrein af. Aan de gloednieuwe witte nummerplaten is af te lezen dat zij direct naar het buitenland vertrekken. Ondertussen is het licht geworden. De stapelwolken hebben plaatsgemaakt voor een heldere blauwe lucht. Het belooft een mooie dag te worden. De handelaren rijden om tien uur met hun handelswaar terug naar huis. Zij mopperen, maar blijven optimistisch. Volgende week beter.