De turbulente geschiedenis van kamp Ashraf

Een tiental aanhangers van de ‘People’s Mojahedin Organization of Iran’, ook wel Mujahedin-e-Khalq genoemd (PMOI/MEK) heeft voor de Amerikaanse ambassade in Den Haag aandacht gevraagd voor de gebeurtenissen van 28 juli in kamp Ashraf in Irak. Bij een gewelddadige actie kwamen daar negen om het leven en zijn honderden mensen gewond geraakt. De actie werd uitgevoerd door Irakese troepen die volgens de Irakese regering in kamp Ashraf een politiepost wilden oprichten. In Den Haag zijn, sinds 6 augustus, vijf demonstranten in hongerstaking gegaan. Zij hopen zo af te dwingen dat er een oplossing komt voor de inwoners van kamp Ashraf.

Kamp Ashraf is een kleine enclave in het noorden van Irak waar z’n 3.500 Iraanse bannelingen wonen. Daar bevinden zich veel leden van de People’s Mojahedin Organization of Iran. Deze politieke organisatie is opgericht in 1965 door een groepje universitaire studenten geleid door Mohammad Hanifnezhad, met als doel om oppositie te bieden tegen het tirannieke monarchistische regime van Mohammad Reza Pahlavi; ook wel de Sjah genoemd.

Mohammad Reza Pahlavi kwam in 1953 met een coup, gesteund door Engelsen en Amerikanen, aan de macht in Iran om het westerse oliebelang veilig te stellen. Want die grondstof wilde de democratisch gekozen Mohammed Mossadeq nationaliseren. Hanifnezhad, de leider van PMOI, hanteerde een moderne democratische interpretatie van de Koran gecombineerd met Marxistische filosofieën. Hij kreeg veel aanhang. In 1971 ontdekte de geheime dienst van de Sjah plannen van de PMOI om aanslagen te plegen in Teheran en arresteerde en executeerde het merendeel van de oprichters.

Sterk verzwakt ging de PMOI ondergronds verder. Het werd later één van de architecten van de revolutie van 1979 waarbij de Sjah onttroond werd en Ayatollah Khomeini aan de macht kwam. Leden van de PMOI die de executie golf van 1971 waren ontlopen werden tijdens de revolutie uit de gevangenis bevrijd. Onder hen was Masoud Rajavi, die het leiderschap van de organisatie op zich nam. Khomeini zag in het ‘nieuwe Iran’ echter geen plaatst meer voor een liberale opvatting van de Islam. Hij verbood de PMOI.

Daarop probeerde de organisatie met een geregisseerde volksopstand in 1981 toch macht af te dwingen, maar deze werd in de kiem gesmoord door de revolutionaire garde van Khomeini. Duizenden leden van de PMOI werden opgepakt en vermoord. De leiders vluchtten naar Frankrijk en richtten met andere oppositie groepen een regering in ballingschap op. Dit werd ‘De Nationale Raad van het Verzet in Iran’ (NCRI). In deze raad speelt de PMOI een hoofdrol. Toen Masoud Rajavi in 1985 trouwde met Maryam Uzdanlu deelden zij voortaan de leiding die sindsdien meer sektarisch en autoritair is.

In 1986 werd Masoud Rajavi ontboden om Frankrijk te verlaten. Frankrijk wilde zijn banden met Iran aanhalen. Daarop zocht Masoud Rajavi zijn toevlucht in Irak, waar hij met open armen werd ontvangen door Saddam Hoessein. Irak was sinds 1980 in oorlog met Iran. Rajavi kreeg toestemming om diverse militaire kampen en een eigen leger op te richten, mede-gefinancierd door de Irakese leider en PMOI aanhangers in het buitenland. De PMOI kreeg vrij spel om vanuit kamp Ashraf in Irak aanvallen uit te voeren op doelen in Iran. Deze collaboratie met Irak heeft de PMOI veel aanhang gekost in Iran.

In 2003 werd de beschermheer van de PMOI, Saddam Hoessein, in de Tweede Golfoorlog, ten val gebracht. Het Amerikaanse leger bombardeerde het kamp in Ashraf en ontwapende het, waarna bescherming werd geboden volgens de conventie van Genève. Maar, nu de Verenigde Staten zich terugtrekken uit Irak is, een aantal maanden geleden, de bescherming van het kamp overgedragen aan de Irakese troepen. En sindsdien zijn de spanningen opgelopen.

De huidige shi’itische regering van Irak zoekt toenadering tot het eveneens shi’itische Iran en zij heeft verklaard dat ze Ashraf wil sluiten. De ruim 3.500 inwoners van Ashraf zijn bang dat ze uitgeleverd zullen worden aan hun aartsvijand Iran. Maryam Rajavi voorzitter van de regering in ballingschap heeft de internationale gemeenschap opgeroepen om in te grijpen om zo een humanitaire ramp te voorkomen.