Srebrenica; Hoe zat het ook alweer?

Al jaren horen we berichten over het Joegoslavië tribunaal en Dutchbat. Van 1992 tot en met 1995 woede er een verschrikkelijke oorlog in Bosnië. Srebrenica staat bekend als het gebied van massagraven en landmijnen. Wat was hiervan de aanleiding en wat is er ook alweer precies gebeurd?

“Met de dood van Tito in 1980 stortte het Joegoslavisch communisme in en werd Joegoslavië een snel veranderende overgangssamenleving. Economisch veranderde het land eerst. Geld werd minder waard, steeds meer mensen zochten werk in het buitenland. In de streek Bratunac/Srebrenica kreeg de moslimbevolking een relatief zeer hoog percentage van het land in handen doordat ze het met het in het buitenland verdiende geld konden kopen”, verklaard Selma Leydesdorff in het boek De leegte achter ons laten.

In 1992 schreef de Bosnische regering een referendum uit met de vraag of Bosnië en Herzegovina onafhankelijk moesten worden. De Bosnische Kroaten en Bosnische moslims vormden een strategische alliantie en hadden zo een meerderheid. Daartegenover stonden de Bosnische Serviërs die tegen waren. Desondanks werd op 5 april 1992 de onafhankelijkheid uitgeroepen (1, noten staan bij foto 11).

De Bosnische Serviërs riepen als reactie een eigen Servische republiek uit, dit werd de Republiek Srpska. Dit was de start voor een oorlog in Bosnië. De Bosnische Serviërs claimden grote stukken land waarop Servische minderheden woonden om één groot Servië te stichten. Hele gebieden werden etnisch gezuiverd (1).

Het gebied rondom Srebrenica was door de Verenigde Naties (VN) bestempeld als ‘safe area’, een veilige enclave waar mensen die als vijanden werden beschouwd door de Bosnische Serviërs heen konden vluchten. Nederlandse veiligheidstroepen, ook wel Dutchbat genoemd, losten in 1994 de Canadese militairen in Srebrenica af. De compound van de Dutchbatters was een oude accufabriek in Potocari (2).

VN-generaal Morillon beloofde in 1993 aan de bevolking van Srebrenica dat ze onder bescherming van de VN stond en niet in de steek zou worden gelaten. Dit was de hoofdtaak taak van de Dutchbatters. Zij waren verantwoordelijk voor de moslimenclave die steeds meer omringd werd door het oprukkende leger van de Bosnisch-Servische generaal Mladic.

De Dutchbatters hadden een beperkt mandaat en waren te licht bewapend om de ‘safe area’ te beschermen tegen de dreiging van de Bosnische Serviërs. Dertien jaar geleden, op 11 juli 1995, viel Srebrenica in handen van de para militaire troepen van de Bosnische Servische generaal Mladic. Er bevonden zich toen circa 25.000 vluchtelingen op en om het terrein van de Dutchbat compound in Potocari, die de bescherming zochten van de circa vierhonderd aanwezige Dutchbatters (2).

De soldaten van generaal Mladic begonnen onmiddellijk met wreedheden in de enclave, gericht tegen de vluchtelingen. Selma Leydesdorff beschrijft een verhaal van Subasic Munira, bij de compound. “Een baby huilde. Een chetnik zei tegen de moeder dat de baby stil moest zijn, maar dat lukte haar niet. Het was een baby van ongeveer drie maanden oud. Plotseling hakte hij het hoofd van de baby af. We waren ervan ondersteboven. Een meisje werd voor onze ogen verkracht.”

Op 13 juli begonnen de Bosnische Serviërs met het scheiden van de duizenden mannen en jongens van hun familie. Daarbij werden zij geassisteerd door de Dutchbatters. De mannen en jongens werden met bussen van de compound afgevoerd om enkele kilometers verderop te worden vermoord. De grootste genocide in Europa na de Tweede Wereldoorlog vindt plaats. Naar schatting zijn er achtduizend mannen en jongens in een paar dagen vermoord en tot op de dag van vandaag

worden er nieuwe massagraven gevonden.

Bij de Parlementaire enquêtecommissie, die in 2002 het optreden van de Tweede Kamer, de Nederlandse regering, ambtenaren en militairen rond de val van de enclave Srebrenica onderzocht, legde Rob Franken, plaatsvervangend commandant van Dutchbat III, een verklaring af (3). “Hij vertelde dat hij wel wist dat de moslimmannen die door de Serven uit Potocari werden weggevoerd het één en ander te wachten stond. Hij was namelijk al op de hoogte van de vondst van negen moslimlijken. Ook wist hij dat een aantal bussen met moslimmannen niet was aangekomen in veilig gebied, zoals de Serviërs van tevoren hadden beloofd. Toch stond hij achter zijn opdracht van de VN om de evacuatie van de moslims uit Potocari in goede banen te leiden, onder meer omdat de situatie op en rond de overvolle compound onhoudbaar was. Mensen lagen in hun eigen uitwerpselen, het was bloedheet en er was nauwelijks eten en drinken.”

Noten:

1- http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/country_profiles/1066981.stm

2- Selma Leydesdorff, De leegte achter ons laten, uitgeverij Bert Bakker, 2008.

3- http://www.nos.nl/archief/2004/nieuws//dossiers/srebrenica_enquete/2002/achtergronden/getuigen.html

Bron: www.vredesnaam.com/NIOD