Van drugsbaron naar jongerenwerker

Hoewel een groot aantal favelas in Rio de Janeiro op papier inmiddels in handen van de politie is, zijn de drugsbaronnen niet verdwenen. Zo zouden veel mensen nog altijd banden hebben met ‘Comando Vermelho’ (rode commando) dat sinds de jaren tachtig de leiding over veel wijken had. William hoorde daar ook bij.

Zoek op ‘favela’ en ‘Rio de Janeiro’ en je ziet al snel berichten en video’s over criminaliteit en geweld. Beelden van wapens, schietpartijen en artikelen over de inzet van militaire politie. Hoewel een groot aantal favelas op papier inmiddels in handen van de politie is, zijn de drugsbaronnen niet verdwenen. Zo zouden veel mensen nog altijd banden hebben met ‘Comando Vermelho’ (rode commando) dat sinds de jaren tachtig de leiding over veel wijken had.

William hoorde daar ook bij. Sinds acht jaar werkt hij als jongerenwerker en is zijn leven radicaal veranderd. Hoewel hij het moeilijk vindt om over zijn verleden te praten, is hij open over wat hij heeft meegemaakt. Hij begon als twaalfjarige in de drugswereld in de wijk Favela do Lixão. Eerst door op de uitkijk te staan en te waarschuwen als de politie eraan kwam. Al snel klom hij op. Vier jaar later had hij de leiding over de drugshandel. “Er werd tegen je opgekeken als je in die wereld zat. Veel jongens wilden erbij horen.”

En dat is nog steeds zo. De drugswereld heeft om meerdere redenen een aantrekkingskracht op jongens uit de wijk. De macht, het geld en de gedachte dat een leven buiten de favela niet voor hen is weggelegd. William: “Je denkt: de maatschappij heeft me nooit een baan gegeven, dus dit is mijn enige optie. En het levert heel veel geld op. Per week verdiende ik 3000 tot 4000 Reais (ongeveer 1000 euro)”.

Drugsbazen zetten kinderen in om hen te helpen. Ze houden bijvoorbeeld de wacht bij plaatsen waar gedeald wordt of brengen drugs rond. Deze kinderen, ‘soldados’ (soldaten) genoemd, beginnen soms al op achtjarige leeftijd met dit werk. En eenmaal in de drugswereld is het moeilijk om er (levend) uit te komen, heeft William zelf ondervonden. Dat is nu wel iets waar hij zich dagelijks voor inzet. Hij werkt inmiddels voor het project ‘Soldados Nunca Mais’ (nooit meer kindsoldaten) van de Nederlandse stichting IBISS. Met voetbaltrainingen en –activiteiten wordt de kinderen een alternatief geboden.

Williams verleden bleef hem wel lange tijd achtervolgen: 'De ouders vertrouwden het eerst niet. Ze dachten dat het project met drugsgeld was gefinancierd of dat ik nog steeds in de drugswereld zat. Ik heb alles uitgelegd tijdens bijeenkomsten en daarmee langzaam hun vertrouwen gewonnen”. Inmiddels doen er zo’n 180 kinderen uit Favela do Lixão aan mee.

William probeert ook drugsbazen te overtuigen er ook mee te stoppen. “Als ik de dealers zie, ga ik met ze praten. ‘Als ik eruit kom, kan jij het ook’, zeg ik tegen ze. Je moet je kansen grijpen. De vrijheid die je krijgt als je de drugswereld verlaat, heeft mijn leven veranderd. Als ik er acht jaar geleden niet mee was gestopt, weet ik zeker dat ik er nu niet meer was geweest.”