Al tweeënhalf jaar op de vlucht: 13 miljoen Soedanese kinderen onveilig

Het bloed van Soedaneze slachtoffers zou via satellietfoto’s te zien zijn. In El Fasher worden mannen, vrouwen en kinderen zonder halt uitgemoord en in Soedan groeit inmiddels een hele generatie op zonder huis, zonder educatie en zonder bescherming.

El Fasher, de hoofdstad van Noord-Darfur, dat meer dan zestien maanden werd belegerd door de paramilitaire Rapid Support Forces (RSF), werd afgelopen week ingenomen door de groep. Een massamoord door de RSF volgde waarbij in een kraamkliniek al meer dan 500 patiënten werden gedood. Het Soedanese Dokters Netwerk meldt dat er zeker 1500 mensen in drie dagen gedood zijn en noemt het “een regelrechte genocide”. De schaal van het geweld doet velen denken aan de genocide in Darfur in de jaren 2000 die door de Janjaweed werd gepleegd, de militante groep waar de RSF uit voorgekomen is.

Credit: Yale report Human security emergency

Na het afzetten van dictator Omar al-Bashir was de hoop groot in het land dat de idealen van de revolutie in 2019 bereikt zouden worden. Er werd een gezamenlijke militair-civiele regering gevormd, maar die werd in oktober 2021 door een nieuwe staatsgreep omvergeworpen. Daarna ontstond een machtsstrijd tussen het Soedanese leger (SAF) en de paramilitaire Rapid Support Forces (RSF). Dit mondde in april 2023 uit in een oorlog. De gewapende strijd wordt in stand gehouden door buitenlandse staten zoals Rusland en de Verenigde Arabische Emiraten, die in ruil voor onder andere Soedanees goud de verschillende strijdende partijen ondersteunen. De oorlog is inmiddels uitgegroeid tot de grootste ontheemding ter wereld.

Volgens Save the Children zijn inmiddels meer dan 12,6 miljoen Soedanezen op de vlucht, onder wie ten minste 6,5 miljoen kinderen. Dat is één op de drie inwoners van het land. In de eerste twee jaar van de oorlog werd gemiddeld elke tien seconden een kind gedwongen zijn huis te verlaten. De strijd tussen de SAF en de RSF, die begon in Khartoem, heeft zich inmiddels verspreid naar bijna alle deelstaten.

Acute ondervoeding

In El Fasher kwam meer dan een jaar nauwelijks voedsel of medische hulp de stad binnen. Ziekenhuizen draaien op noodaggregaten en artsen opereren met de zaklampen van hun telefoons. Maar ook in andere delen van het land is de situatie urgent. Bijna 4 miljoen kinderen jonger dan 5 jaar lijden aan acute ondervoeding. Zonder medische behandeling lopen meer dan 770.000 kinderen met ernstige acute ondervoeding het risico om te sterven van de honger. Zij worden in de regio opgevangen, maar ook daar zijn grote tekorten.

In Oost-Tsjaad, bijvoorbeeld, groeit de humanitaire crisis met de dag. Sinds het begin van de oorlog hebben meer dan 860.000 Soedanese vluchtelingen hier een veilig onderkomen gezocht, samen met ruim 300.000 teruggekeerde Tsjadiërs. Ongeveer zes op de tien Soedanese vluchtelingen in Tsjaad is minderjarig.

Veel van deze kinderen hebben hun ouders onderweg verloren. VN-vluchtelingenorganisatie (UNHCR) registreerde meer dan 4190 onbegeleide Soedanese kinderen in Tsjaad, maar het werkelijke aantal onbegeleide kinderen wordt veel hoger geschat.

Egypte: 4.300 onbegeleide kinderen

Verder naar het noorden, over de grens met Egypte, zoeken dagelijks nieuwe gezinnen en kinderen hun toevlucht. Sinds april 2023 zijn meer dan anderhalf miljoen Soedanezen naar Egypte gevlucht. Onder hen bevinden zich meer dan 4.300 niet-begeleide en gescheiden kinderen, geregistreerd door de UNHCR. Sommigen pas vijf jaar oud. De meeste kinderen komen aan zonder documenten en zonder enig idee waar hun ouders of familieleden zijn.

Asiel aanvragen in de EU+

Een klein aantal van de Soedanese vluchtelingen gaat naar Europa. Volgens cijfers van het Asiel Agentschap van de Europese Unie (EUAA) vroegen in 2024 meer dan 10.000 Soedanese staatsburgers asiel aan in de EU, Noorwegen en Zwitserland, met uitzondering van Portugal. Gedurende het jaar was er een stijgende trend te zien in het aantal aanvragen met het hoogste aantal maandelijkse aanvragen in november 2024 (1.100).

El Fasher in 2019. Credit: Flickr, Oton Barros

De meeste Soedanezen vroegen asiel aan in Frankrijk, gevolgd door Griekenland en Duitsland. In Nederland werden tussen juli 2023 en mei 2024 geen asielaanvragen van Soedanese burgers in behandeling genomen. Reden voor die asielstop was ‘de aanhoudende onzekere situatie in het land’, meldde de Immigratie en Naturalisatie Dienst. In die periode werden er 880 asielaanvragen ingediend door mensen met de Soedanese nationaliteit.

Ruim tweeënhalf jaar na het uitbreken van de oorlog lijkt er nog geen einde in zicht. Zeker 13 miljoen Soedanese kinderen, meer dan de hele Belgische bevolking, zijn al sinds minstens april 2023 niet meer naar school geweest. Dat is meer dan driekwart van alle schoolgaande kinderen in Soedan. Talloze scholen zijn verwoest, en één op de tien wordt nu gebruikt als onderdak voor ontheemde families. Zolang de oorlog voortduurt groeit een hele generatie Soedanese kinderen op zonder bescherming.