Ik doe dit ook voor mijn broertje

In het appartement in Rotterdam stond een klein slagroomtaartje. Qianlei blies de kaarsjes uit in het bijzijn van zijn ouders en broertje. “Als kind leer je dat je een wens mag doen als je alle kaarsjes uitblaast.” Qianlei is inmiddels 22 jaar. “Ik doe al vier jaar dezelfde wens. Dat mijn situatie ooit goedkomt.”

Qianlei was zeven jaar toen hij met zijn ouders vanuit China naar Nederland verhuisde. “Mijn vader zou hier een eigen restaurant openen, maar dat liep niet zoals gepland.” Toen Qianlei twaalf was, bleek dat de papieren niet op orde waren. “De zaak werd gesloten en onze visa werden ingetrokken.”

Qianlei vertelt dat de bewuste papieren in China geregeld waren. Zijn vader wilde het goed geregeld hebben voor ze naar Nederland vertrokken. Hij schakelde een tussenpersoon in. Eenmaal in Nederland bleek alles toch anders te gaan dan in China beloofd werd.

Omdat de verblijfsvergunning van de familie hangt aan het welvaren van het restaurant, heeft de sluiting van de zaak enorme gevolgen: “We moesten het land uit.” Omdat de 12-jarige Qianlei beter is in Nederlands dan zijn ouders, wordt hij bij alle procedures betrokken. “Ik moest steeds vaker vertalen voor mijn ouders. Brieven van de Immigratiedienst IND, samenvattingen van rechtszaken, rekeningen. De eerste keer dat ik een negatief advies las, en dat moest vertellen aan mijn ouders, moest ik huilen.”

Niet op schoolreisje

Als tiener heeft Qianlei, naar eigen zeggen, een redelijk normaal leven. Hij was weliswaar bezig met allerhande regelzaken van de IND, maar hij kon wel gewoon naar school. Eerst naar de middelbare, en daarna naar het MBO – voor de opleiding Logistiek. “Ik kon sporten, ging steeds vaker uit. Ik was verder net zoals alle andere jongeren. Behalve dan dat ik bijvoorbeeld niet mee kon op schoolreisje naar het buitenland, aangezien je daar een paspoort voor nodig hebt.” 

Nu hij officieel volwassen is, merkt hij nog nadrukkelijker hoe het is om geen paspoort te hebben. “Ik kan nog steeds niet op reis, of een rijbewijs halen. Mijn opleiding is afgerond, maar ik kan er niks mee want ik mag niet werken. Je hebt een BSN-nummer nodig om officieel in dienst te kunnen bij een bedrijf.” Qianlei vertelt dat hij het belangrijk vindt om zijn eigen geld te verdienen. Hij wil zichzelf kunnen onderhouden. “Daarom werk ik illegaal op verschillende plekken. Soms in de bouw of bij schildersbedrijven, soms in een restaurant.”

Hij probeert nu – net als Emilia – om een studentenvisum te bemachtigen, zodat hij daarmee legaal in Nederland kan wonen. “Het voelt krom om via China aan zo’n visum te moeten komen. Ik ben daar sinds mijn zevende niet geweest.” Tegelijk droomt hij erover. “Dan wil ik met een auto door Europa rijden, en alle plekken zien die mijn vrienden bezoeken.” Hij wil studeren en eindelijk legaal werk doen in zijn vakgebied. “Dan hoop ik een baan te vinden in de logistiek waardoor ik in Nederland mag blijven.” 

Hetzelfde riedeltje 

Qianlei zoekt de lichtpuntjes, maar vertelt eerlijk dat de Coronapandemie er flink inhakte. “Mijn werk is illegaal, dus dat stopte meteen tijdens de lockdowns. Ik had geen inkomen meer. En ik heb ook geen recht op gezondheidszorg. Dan kom je erachter hoe kwetsbaar je bent.” Hij was “best depressief”, zegt hij. “Vooral als ik me bedacht dat mijn leven, als ’t niet lukt om een studentenvisum te krijgen, er altijd zo zal blijven uitzien.” Steeds hetzelfde riedeltje met de IND. “Om de paar jaar word ik uitgenodigd voor een gehoor, en dan geven ze je de keuze om terug naar China te gaan of om hier te blijven. Als ik dan aangeef dat ik hier blijf, vertellen ze dat dat illegaal en strafbaar is.” “Ik heb nu vier keer zo’n gesprek gehad met de IND. Voor hen is het vast ook vreemd om mij en mijn broertje op deze manier te zien opgroeien.”

Er is altijd de dreiging dat je in detentie wordt genomen en wordt uitgezet, vertelt Qianlei. Toch is hij vastberaden om dit pad te bewandelen. “Ik ga deze weg ook voor mijn broertje, en andere jongeren die nu nog minderjarig zijn. Jongeren die gewoon in Nederland zijn geboren en opgegroeid, maar geen paspoort hebben omdat hun ouders er geen hebben. Ik wil dat zij een toekomst hebben waarin ze overal heen kunnen gaan en veilig volwassen kunnen worden.”