De regeltjes in Nederland zijn lastig

Op Farhan’s 18 verjaardag was er vuurwerk. Hij is jarig op 1 januari. “Ik vierde feest met vrienden, maar heb hen niet gezegd dat ik ook jarig was.” Hij snapt niet waarom mensen zoveel waarde hechten aan het vieren van een verjaardag. Hij kreeg geen cadeautjes. “Mijn voogd gaf me een hand om me te feliciteren, telt dat?”

Farhan komt oorspronkelijk uit Syrië. Hij vluchtte met zijn ouders, broers en zussen naar Libië. Op zijn 15e vertrok hij in zijn eentje naar Europa. “Je kunt daar opgeroepen voor het leger. Dat is in Libië net zo als in Syrië. Ik wil niet vechten voor een doel waar ik niet achter sta.” Eerst reisde Farhan naar Griekenland, waar hij lange dagen werkte voor een schijntje. In 2020 had hij genoeg verdiend om door te reizen naar Nederland. Hij hoopt dat Nederland zijn eindbestemming is. De eerste stap daarvoor is gezet: hij heeft een verblijfsvergunning. Hij probeert nu ook zijn ouders naar Nederland te halen. Zij verblijven nog steeds in Libië. Op zijn verjaardag heeft hij hen gebeld.

“Mijn moeder vertelde dat we vroeger, voor de oorlog in Syrië, wel onze verjaardagen vierden. Uitbundig zelfs. We hielden van grote feesten, vertelde ze. Vooral als iemand een bijzondere leeftijd haalde, of als er kinderen werden geboren. Dan nodigden mijn ouders het hele dorp uit en was er genoeg te eten. Tafels vol vijgen, dadels, rijst stoofpotten. Er werden zelfs schapen geslacht, waarvan het extra vlees werd verdeeld onder de armere bewoners, zodat zij iets langer konden genieten. Ik kan me er niet veel van herinneren. De laatste keer dat ik zoiets meemaakte was ik tien.”

Geloofwaardig verhaal

Toen Farhan zich in Ter Apel meldde was hij 16. “Ze wilden weten of ik wel ben wie ik zeg te zijn. We hadden twee uur de tijd, en ik wist niet waar ik moest beginnen, want ik had zoveel meegemaakt. Ook bleven ze maar dezelfde vragen stellen, zoals de vraag of ik me had aangesloten bij een van de groeperingen in Syrië. En of ik daar contact mee had. Ze wilden precies weten waar ik wanneer was geweest. Dat is moeilijk, want ik had geen idee meer van tijd, dagen of maanden – waar ik was geweest of gebleven.”

Blijkbaar brengt Farhan het er goed vanaf, want de IND gelooft zijn verhaal en hij krijgt te horen dat hij voorlopig in Nederland mag blijven, in AZC Echt. Hij woont daar een paar maanden met andere jongeren die in hun eentje naar Nederland zijn gereisd. Ze krijgen begeleiding van een voogd, en gaan naar school.

Van Echt verhuist hij naar Maastricht, en van Maastricht naar Utrecht. Daar woont hij in een speciale Neo-woning met jongeren van (bijna) 18, die worden voorbereid op het volwassen leven. Een begeleider houdt een oogje in het zeil. “Ik heb in twee jaar op vier plekken gewoon, op vier verschillende scholen gezeten en tien voogden gehad.” Farhan lacht erom. “Voor mij is dit normaal.” Hij vindt Nederland een fijn land. “Je mag hier heel veel. Je mag alcohol drinken zonder dat je daarvoor wordt gestraft, je mag hier zijn wie je bent. Het is hier heel vrij.” 

Lastige regeltjes 

Nu Farhan 18 jaar is en op eigen benen moet staan vindt hij het ingewikkelder: “De regeltjes in Nederland zijn lastig, sommige snap ik niet zo goed.” Zijn laatste voogd heeft hem wel zo goed mogelijk voorbereid, vertelt Farhan. Bijvoorbeeld in contact met de IND, de gemeente, of met rekeningen die hij moest betalen. “Dan zei mijn voogd: ‘Ik wil het voor je nalezen en zeggen wat je moet doen. Maar je moet het wel zelf doen.’ Het is fijn dat hij hielp.”

Toch valt het niet mee om dat als 18-jarige allemaal zelf te organiseren en te overzien. Farhan probeert er het beste van te maken. Hij heeft een bijbaantje bij BurgerMe. “Ik heb nog steeds moeite met Nederlands. De beste manier om de taal te leren is toch wel door je midden in de samenleving te plaatsen. Nu kan ik praten met collega’s en met klanten.”

Ook wil hij per februari starten met een opleiding tot automonteur, daarvoor moet hij echter wel zijn Nederlands lessen halen bij ISK. Dat is een school voor jongeren die gevlucht zijn. Daar leert hij Nederlands en een aantal basisvakken. 

Weerzien met ouders 

In de tussentijd heeft hij al forse stappen gemaakt. Vanuit de Neo-woning heeft hij nu samen met een goede vriend een eigen appartement gevonden. Ook zijn zijn ouders naar Nederland gekomen. Dat was nog wel even lastig. Maar hij is ook blij dat ze er weer zijn. “Ik miste ze. Ik miste vooral het hebben van ouders, omdat je heel veel zelf moet doen. In het begin had ik hun hulp goed kunnen gebruiken, of hun advies. Of dat ik op hun wijsheid kon leunen. Ik belde ze vaak, maar dat voelde ver weg. En zij wisten ook niets over Nederland.”

Het hele proces van gezinshereniging is ingewikkeld. “Er zitten veel lastige stukken tussen.” En Farhan moet dat grotendeels alleen zien te regelen. “Ik moet hen begeleiden, omdat ik het land al ken, en snap wat er allemaal moet gebeuren.”

Daarnaast wist hij eerst niet wat hij en zijn ouders van elkaar zouden moeten verwachten. ,,Ik ben geen kind meer en ben veel zelfstandiger dan vroeger. Ik was bang dat ze veel van me zouden vragen. Dat vond ik wel spannend. Het is toch anders dan eerst. Maar dat is helemaal goed gekomen.”