Coronavirus: hoe waarden, niet data, wetenschappelijke beslissingen sturen

De uitbraak van COVID-19 heeft wereldwijd tot uiteenlopende noodmaatregelen en beleidsstrategieën geleid. Hoewel wetenschappers hard werken om ons meer inzicht te geven in deze ziekte, zijn er geen sluitende data voorhanden die kunnen bepalen wat de beste aanpak is om COVID-19 te bestrijden. Het zijn onze waardeoordelen die besluitvorming sturen.

Dit is een vertaling van een artikel dat eerder werd gepubliceerd door The Conversation

Wetenschapsfilosofen denken veel na over de rol van sociale, economische en ethische waarden in de wetenschap. We denken graag dat de wetenschap grotendeels waardenvrij is, maar waarden spelen een belangrijke rol bij de interpretatie van wetenschappelijke bevindingen. Dit filosofische inzicht kan ons helpen te begrijpen welke moeilijkheden en uitdagingen er komen kijken bij het bepalen van de beste manier om deze uitbraak te bestrijden.

Waar Aziatische landen, zoals China, Zuid-Korea en Singapore, ogenschijnlijk effectieve lockdown-maatregelen invoerden, liepen de eerste reacties in Europese landen uiteen. Na de crisis in Italië, waar het virus zich enige tijd ongemerkt had verspreid in het noorden van het land, besloten veel Europese landen, zoals Frankrijk, Spanje en Ierland, al snel scholen te sluiten en andere social distancing-maatregelen in te voeren om zo de uitbraak in te dammen.

Late beslissing

Eén land dat pas laat overging tot deze strategie was het Verenigd Koninkrijk. De aanvankelijke aanpak was niet gericht op indamming, maar op afvlakking.

De Britse autoriteiten verdedigden deze strategie met de bewering dat hij was gebaseerd op de meest recente inzichten van de meest vooraanstaande wetenschap. Deze bewering werd keer op keer herhaald, wat de vraag oproept wat dat vooraanstaande wetenschappelijke advies precies inhoudt, en, belangrijker nog, wat de beste manier is om de uitbraak onder controle te krijgen.

Zowel indammen als afvlakken kan een doeltreffende strategie zijn om de uitbraak te beteugelen, maar op de vraag welke van de twee de beste strategie is, bestaat geen eenvoudig antwoord. Elk methode heeft verschillende gevolgen voor het maatschappelijk leven. Bij het vaststellen van de juiste strategie moeten we niet alleen naar wetenschappelijke bevindingen kijken, maar ook over de maatschappelijke, economische en ethische gevolgen nadenken.

Bij de aanvankelijke mitigatiestrategie van het Verenigd Koninkrijk werden alleen mensen met symptomen als aanhoudende hoest en hoge koorts aangespoord tot zelfisolatie. Door zo de infectiecurve af te vlakken, hoopte de regering het aantal geïnfecteerde patiënten onder de maximale capaciteit van de NHS, het nationale zorgstelsel, te houden. Later werd echter duidelijk – door modellen van het COVID-19 Response Team van het Imperial College – dat alleen mitigatie niet genoeg zou zijn om onder die beheersbare limiet te blijven.

Hoewel de mitigatiestrategie naar verwachting een mildere uitwerking heeft op de economie, hebben onderzoekers aan het Imperial College aangetoond dat deze tot een kwart miljoen doden zal leiden. De reden waarom de Britse aanpak is gewijzigd ligt niet in een veranderd beeld van de ziekte, maar in het zicht op de hoeveelheid slachtoffers. Wanneer een kwart miljoen levens op het spel staan, is deze aanpak ethisch onverteerbaar.

Het virus indammen, daarentegen, kan zeer effectief zijn op de korte termijn, en ervoor zorgen dat de mate van infectie op een beheersbaar niveau blijft. Maar deze moet voor lange tijd worden volgehouden, totdat er een vaccin beschikbaar komt. Als indammingsmaatregelen worden opgeschort voordat er voldoende groepsimmuniteit is opgebouwd, zal de ziekte opnieuw opduiken. Indamming brengt grote economische en sociale kosten met zich mee. En als de maatregelen niet op de juiste wijze gehandhaafd worden, zal de aanpak niet effectief zijn en leiden tot meer toekomstige uitbraken.  

Beide strategieën, afvlakking en indamming, brengen grote uitdagingen met zich mee. De keuze tussen de twee vereist een aantal waardeoordelen. Er zijn geen zuivere data die ons vertellen wat de beste aanpak is om dit virus te bestrijden. De manier waarop wij wetenschappelijke data beoordelen en modellen opstellen, vergt een reeks waardenafwegingen. De cruciale expertise die we in dit geval nodig hebben, is het kunnen interpreteren van wetenschappelijke bevindingen in het licht van bredere maatschappelijke en economische risico’s. Om een beter beeld te krijgen van de uitdagingen die ons te wachten staan hebben wij daarom even goed sociale wetenschappers, economen en gedragspsychologen nodig als epidemiologen en virologen.  

We kunnen pas vaststellen wat de ‘beste methode’ is voor een bepaald land als we begrijpen hoe het virus zich verspreidt en hoe dit de maatschappelijke, economische en ethische gesteldheid raakt.

Erman Sozudogru is een teaching fellow aan de UCL in Londen