Correspondent: Aletta André

Eigenlijk had Aletta André na haar studies geschiedenis en journalistiek Zuid-Afrika op het oog. Maar door een beetje toeval, ze had kennis van India en ze werd afgewezen voor een stageplek in Zuid-Afrika, belandde ze in India voor een stage op de redactie van Engelstalige krant ‘The Hindu’. Het klikte met het land én met de krantenwereld. André besloot het erop te wagen: ze verhuisde naar India om vanuit daar te freelancen. “Doodeng”, zegt ze zelf. Dus als er na zes maanden geen stijgende lijn in de inkomsten zou zitten, zou ze rechtsomkeert maken.

Hoe staat het ervoor met de berichtgeving over het buitenland in de Nederlandse media? Dat onderzochten 18 deelnemers van de Beyond your World-editie Onderzoek buitenlandjournalistiek. Zij interviewden correspondenten in meer dan 10 landen.

Dat was 2008. Vijf jaar later is André freelance correspondent Zuid-Azië en schrijft ze onder andere voor Trouw en de Engelstalige tak van Deutsche Welle. Ze schreef onder andere over Bhutan, Nepal en India en reist veelvuldig door de regio. Ook maakt ze radio. Wonen doet ze in New Delhi, samen met haar Indische man.

“Van India bestaat zo’n beeld dat zodra je het vliegtuig uitstapt de bedelaars om je enkels hangen”, zegt André in een café op Khan Market, dé plek voor hippe, welvarende Indiërs en expats in het centrum van New Delhi. “En dat terwijl hier naast grote armoede ook enorm veel rijkdom is.”

Het zijn dat soort contrasten die André met haar verhalen wil laten zien. “Neem die verkrachtingszaak in Delhi vorig jaar”, zegt ze. “Toen is een idee ontstaan dat vrouwen hier aan de lopende band verkracht worden. Terwijl de veiligheid in India veel groter is dan mensen denken. Ik hoop dat ik dat beeld een beetje heb kunnen bijstellen.”

André arriveerde in India in het jaar dat aanslagen in Mumbai aan 166 mensen het leven kostten, een enorm hectische tijd. Voor de verhuizing was Andrés enige ervaring met lange verblijven in het buitenland de maand die ze na haar middelbare school op een camping in België werkte. “Franstalig”, benadrukt ze, “dat dan weer wel.”

De aanslagen zorgden dat André haar verhalen snel kwijt kon in de Nederlandse media. En dat, terwijl ze had verwacht dat ze in de eerste maand niets zou verdienen. “Ik had mezelf nooit als freelancer gezien. Ik dacht toen ik nog studeerde dat freelancers over het algemeen werkloos thuis zitten. Dat is niet het geval”, aldus André.

“Toen ik bij The Hindu begon (in de stad Chennai, red.) dacht ik de eerste dagen 'Ik ga gewoon een beetje rondlopen'. Maar de straatnamen klopten niet met de kaart of mensen hadden nog nooit van die straat gehoord. En ik wist niet wat ik moest eten. Op een gegeven moment heb ik de dichtstbijzijnde Domino’s Pizza opgezocht. Ik wist het gewoon echt niet meer.”

Inmiddels beperken moeilijkheden zich tot kleine misverstanden, bijvoorbeeld met de schoonfamilie. “Als je hier geen zin in iets hebt, verzin je een smoes.” “Mijn schoonzus bijvoorbeeld, als die geen zin heeft om naar de film te gaan dan zegt ze dat het slecht weer is. In het begin reageerde ik dan nog verbaasd en zei ik dat het juist prachtig weer is. Tot mijn man voorzichtig opperde dat ze misschien gewoon niet wilde gaan.” 

Het zijn niet de enige culturele verschillen waar André op stuit. “Ik kan moeilijk wennen aan de nieuwsgierigheid van Indiërs”, zegt ze. “Privacy is hier niet echt doorgedrongen. Als je iets wilt kopen waarvan je niet de familie op de hoogte wilt stellen, dan is dat onmogelijk. Ik heb eens tot drie keer toe geprobeerd de familie ervan te overtuigen dat ik in mijn eentje naar de drogist zou gaan. Het is niet gelukt.”

Ander voorbeeld: het gestaar van mannen. “Soms is dat echt extreem”, zegt André. “Ik stap in de metro wel eens in de mannencoupé, omdat ik de metro mis als ik eerst naar de vrouwen moet lopen. Dan heb je veertig starende blikken op je gericht.” André: “Ik kan er de humor wel van inzien. Of ik maak een foto en ik zet die op Twitter. Maar het ligt aan je bui. Soms is het heel vervelend.”

Over Nederland is ze anders gaan denken sinds ze er niet meer woont. “Het valt me op hoe mensen er naar hun agenda leven”, zegt André. “Dat je twee weken van tevoren moet aangeven dat je bij een vriendin wilt langskomen. In India bel je op de dag zelf en dan is dat prima. Ook als je nog iemand mee wilt nemen. Dat doe je gewoon. In Nederland zou ik dat eerst vragen.” André: “Als ik in Nederland ben ga ik trouwens snel genoeg weer in dat Nederlandse ritme mee hoor.”

Maar voorlopig is dat laatste niet de bedoeling. “Ik heb hier wat opgebouwd als schrijvend journalist, ik ben er radio bij gaan doen. Ik heb het punt bereikt dat ik kan zeggen ‘Ik ben correspondent’.” En dat freelancen waar ze zo tegen opzag? André: “Het is een uitkomst gebleken. Freelancen geeft juist jonge mensen de kans om zich te bewijzen. Als ik vijf jaar geleden naar deze baan had moeten solliciteren, was ik hier nooit terechtgekomen.”