Deze figuren sturen de Nederlandstalige desinformatie-sfeer rondom Oekraïne

Op Nederlandstalige social media-berichten over de oorlog in Oekraïne duiken geregeld dezelfde personen op als bron voor pro-Russische desinformatie. Een analyse van gegevens uit het Signal Jam-project laat zien welke figuren de afgelopen maanden het vaakst werden aangehaald op het Nederlandstalige deel van X, en hoe zij zo hun weg vinden naar het Nederlandse publieke debat.

Binnen het Signal Jam-project houdt onderzoekscollectief Open Eyes in de gaten welke Russische desinformatie er terechtkomt in het Nederlandse publieke debat. In de afgelopen maanden springen vaak dezelfde personen eruit, als het gaat om de hoeveelheid posts waarin zij werden aangehaald en hun bereik.

Hieronder enkele voorbeelden van grote spelers die met Russische desinformatie narratieven veelvoudig naar voren traden op het Nederlandstalig deel van X. Het gaat hier dus nadrukkelijk om berichten die in het Nederlands werden geplaatst waarin deze personen werden aangehaald als bron.

Jeffrey Sachs

Een Amerikaanse hoogleraar economie op Columbia University. Gelauwerd en betrokken als economisch adviseur bij oud-Sovjetrepublieken, maar maakte in de laatste jaren ineens een ruk richting complotdenken en het pro-Russisch narratief. Verschijnt af en toe op RT en de Russische staatstelevisie.

Jeffrey Sachs’ interviews waarin hij vertelt over hoe de oorlog in Oekraïne is uitgelokt door de NAVO zijn zeer populair online, zo ook op het Nederlandstalig X. Ook is oud-FvD leider Thierry Baudet een groot fan. Baudet ontmoette Sachs tijdens een bijeenkomst van het Ron Paul Institute in Washington in augustus 2025. Ook dook Sachs al meerdere keren op bij de Nieuwe Vredesbeweging (hier, hier). Dit is een koepelorganisatie voor meerdere stichtingen die stelt zo snel mogelijk vrede te willen in Oekraïne, maar die regelmatig Russische propaganda verspreidt.

• https://x.com/gewoonmerels/status/2071677884213662102
• https://x.com/Nicoverbrugh/status/2042920635978883201

 

Julia Mendel

Een voormalige perswoordvoerder van de Oekraïense president Zelenskyy. Mendel claimt als voormalig overheids-insider goed te weten wat er speelt rondom de regering in Kyiv, maar echoot vooral Russische narratieven. Opvallend is dat ze al sinds de zomer van 2021 geen woordvoerder meer is en ze in 2022 nog een positief boek over Zelensky uitbracht.

Julia Mendel kreeg internationaal veel aandacht nadat ze in mei 2026 in de podcast van oud-Fox News-host Tucker Carlson verscheen en hier verschillende wilde uitspraken deed over Oekraïne. Zo stelde ze dat het een ‘publiek geheim’ is dat Zelensky een drugsverslaafde is. Dit is een uiterst hardnekkig Russisch desinformatieverhaal, dat voortdurend wordt gerecycled.

Vlak na het interview gebruikte Rusland Mendels woorden in de begeleidende tekst voor een nieuw Russisch ‘onderzoek’ naar de mensenrechtensituatie en nazisme in Oekraïne. Mendels tweets en opmerkingen komen regelmatig terug op het Nederlandstalige X.

• https://x.com/gewoonmerels/status/2054441286564790334
• https://x.com/GeertJeelof/status/2053919592917954615

 

William Immink

Een oud-journalist van onder andere het Reformatorisch Dagblad die in Rusland woont. Hij post veel op X over het dagelijks leven in Rusland (denk: Lada’s, Russisch eten etc.), maar schreef ook tal van pro-Russische boeken en echoot maar al te makkelijk Russische propaganda.

William Immink is af en toe in Nederland, en duikt dan op in complotkringen zoals Blue Tiger Studio, en bij de podcast van Wierd Duk en van FvD. Immink zit erg in de ‘houdt van Rusland want niet woke’-hoek.

• https://x.com/wierdduk/status/2070859225228550272
• https://x.com/immink_william/status/2074406335228018904
• https://x.com/EelcoHoecke/status/2070947485116166596

 

Tucker Carlson

Bekende ‘opiniemaker’ uit de Verenigde Staten. Tucker Carlson was al uiterst rechts toen hij nog als host voor Fox News werkte, maar nam na zijn ontslag een afslag richting de complothoek. Ook nam hij al snel een zeer pro-Russische houding aan.

Tucker Carlson heeft al vele Zelensky-criticasters op zijn show gehad, waaronder de belangrijkste van hen allemaal: Vladimir Poetin. Quotes uit zijn interviews duiken vaak vertaald op in het Nederlandse taalgebied, met een link naar het originele materiaal.

• https://x.com/reint_veen/status/2071840290818621811
• https://x.com/gewoonmerels/status/2054441286564790334

 

Ivan Katsjanovsky

Een Oekraïense professor verbonden aan de Universiteit van Ottawa die regelmatig pro-Kremlin narratieven verspreidt. In 2025 publiceerde hij online het controversiële boek ‘The Russia-Ukraine War and its Origins’, dat dankzij de steun van onder andere Elon Musk viraal ging.

In het boek beargumenteert Katsjanovsky dat de oorzaak van de Russische invasie ligt bij Oekraïne en diens buitenlandse partners. Russisch imperialisme zou slechts een secundaire factor zijn. Het boek zorgde voor zoveel ophef dat tientallen experts onlangs in een open brief waarschuwden voor de publicatie.

• https://x.com/I_Katchanovski/status/2059289441873613161

 

Anatoli Sjari

De uit Oekraïne verbannen en gesanctioneerde zogenaamde ‘oppositiepoliticus’ wordt door velen gezien als een onderdeel van de lange arm van Moskou in het land. Hij is uiterst kritisch op Zelensky en verspreidt bakken pro-Russische desinformatie op Twitter. Die vindt ook in Nederlandse kringen gretig aftrek.

Anatoli Sjari heeft zeer succesvolle Youtube en Telegram-kanalen waar hij zijn complottheorieën rondpompt. Hij woont al vele jaren in Spanje om te ontkomen aan de Oekraïense autoriteiten.

• https://x.com/GeertJeelof/status/2071856567956263228

 

 

 

Myroslav Olesjko

Zelfbenoemd kritisch ‘blogger’ die vooral heel veel desinfo over de oorlog in Oekraïne verspreidt. Ontvluchtte het land met een vervalst medisch certificaat en heeft nu sancties tegen zich uitstaan vanuit Kyiv.

Myroslav Olesjko verspreidt allerhande Russische frames, waaronder die over de onbewezen drugsverslaving van Zelensky. Ook is hij een groot bewonderaar van de Hongaarse oud-premier Orbán. In juli 2025 werd hij door de Russische vertegenwoordiging bij de VN aangehaald als een Oekraïense politieke gevangene.

• https://x.com/GeertJeelof/status/2068633644344688691
• https://x.com/GeertJeelof/status/2047400917188653513

 

Glenn Diesen

Een Noorse professor uit de pro-Kremlin-hoek, die vaak te zien is op RT. Diesen schrijft veel voor Noorse complotwebsites. Hij startte een pro-Russische partij in Noorwegen, die onder andere werd gesteund door een neonazistische organisatie.

Glenn Diesen is lid van de ‘discussieclub’ Valdai, een grote (in Rusland gehouden) conferentie die direct gelinkt is aan het Kremlin. Diesen was hier de afgelopen jaren als spreker aanwezig.

• https://x.com/beek38/status/2071240785605865610
• https://x.com/reint_veen/status/2076325387672469963
• https://x.com/beek38/status/2057586740009771060

 

Chay Bowes

Een Ierse ‘journalist’ die werkt voor RT en een bekende verspreider is van Russische propaganda. Onlangs vertelde hij nog dat de organen van Oekraïense gesneuvelde soldaten worden verhandeld (dit is een wilde, onjuiste theorie).

Chay Bowes woont in Rusland en claimt op zijn Telegram-kanaal net zoals William Immink het echte Rusland te laten zien. Vorig jaar werd Bowes Roemenië uitgezet omdat hij daar desinformatie verspreidde in de aanloop naar de presidentsverkiezingen.

• https://x.com/reint_veen/status/2075315463022694713
• https://x.com/GeertJeelof/status/2058566570805285206
• https://x.com/reint_veen/status/2085608852678926451

 

Oleksandr Doebinsky

Oekraiense politicus, die een straf uitzit wegens hoogverraad in Oekraïne omdat hij banden zou hebben met Rusland. Hij vindt op Tiktok een miljoenenpubliek met zijn anti-Zelensky-video’s, maar is ook op X actief. Daar vinden zijn berichten ook zijn weg naar Nederlandstalig X.

Oleksandr Doebinsky noemt Zelensky een dictator en heeft ondanks zijn gevangenisstraf de ambitie om het tegen hem op te nemen in een volgende presidentsverkiezing.

• https://x.com/GeertJeelof/status/2060277430766452936
• https://x.com/Dubinsky_pro/status/2036144489065238977

 

 

Marta Havrysjko

Een Oekraïense expert op het gebied van gendergeweld in onder meer de Holocaust, woonachtig in de VS en verbonden aan de Clark University. Ze is een zelfverklaard neonazi-jager en vindt die, net als het Kremlin, vooral in Oekraïne (de grootschalige aanwezigheid van neonazi’s in Oekraïne is onbewezen).

Marta Havrysjko is zeer actief op X en duikt regelmatig op in podcasts van pro-Kremlin-figuren als Glenn Diesen en Jackson Hinkle. Opvallend genoeg wijdde BNR Nieuwsradio onlangs een lang artikel aan Havrysjko’s onderzoek naar nazi’s in Oekraine.

• https://x.com/GeertJeelof/status/2059902402757615903
• https://x.com/GeertJeelof/status/2050948949503012998