Aan de wieg van diervriendelijke slacht in Indonesië 

Sinds in Australië ophef ontstond over dierenmishandeling in Indonesische slachthuizen, staat dierenwelzijn in Indonesië in de schijnwerpers. Onder druk van Australië worden de slachthuizen in het Aziatische land gemoderniseerd, maar er is nog een lange weg te gaan.

Gillende koeien met uitpuilende ogen die door personeel ernstig werden mishandeld. Op beelden, gemaakt door dierenwelzijnsorganisatie Animals Australia, worden uit Australië geïmporteerde koeien geslagen en gepord om ze in het juiste hokje te dwingen. De slechte omstandigheden voor dieren in Indonesische slachthuizen kwam hard aan bij de Australische bevolking en deze protesteerde luid.

De Australische regering eiste dat de omstandigheden in de slachthuizen moesten worden verbeterd. Indonesië reageerde in eerste instantie defensief; ze konden ook wel zonder Australisch vee. Indonesië zag uiteindelijk in dat het land voor de voedselzekerheid afhankelijk was van Australische vleeskoeien. Vanwege het warme klimaat is Indonesië niet geschikt om koeien te houden. Na lange onderhandelingen heeft Indonesië uiteindelijk de hulp van Australië bij het verbeteren van slachthuizen geaccepteerd. Zo is er meer controle vanuit Australië gekomen en is er met Australisch geld geïnvesteerd in modernere slachthuizen met betere voorzieningen.

Een van de punten waardoor er veel ophef ontstond was het slachten via de halal-methode die wordt gehanteerd in de slachthuizen van het islamitische Indonesië. Dit betekent dat het dier volledig moet uitbloeden voordat het vlees geconsumeerd mag worden. Hierbij is dierenwelzijn wel een belangrijke voorwaarde. Zo moet het dier een waardig leven hebben geleid en ook tijdens de slacht met respect behandeld worden. Indonesië heeft al decennia lang een dierenwelzijnswet maar hier werd tot voor kort in de praktijk weinig aandacht aan besteed. Dit blijkt uit de ervaringen van Femke den Haas, oprichtster van Dierenwelzijnsorganisatie Jakarta Animal Aid Network (JAAN). Ze noemt het schandalig hoe de slachthuizen met de koeien omgaan. “De beelden die gemaakt zijn, zijn vreselijk choquerend. En we hebben die praktijken met eigen ogen gezien.” De koeien in de Indonesische slachthuizen worden, volgens Den Haas, meerdere keren gestoken en het duurt soms minutenlang voor ze dood zijn. Daarbij gebeurt het slachten onhygiënisch. In de filmpjes is te zien hoe het personeel nonchalant met elkaar kletst en sigaretten rookt tijdens de slacht. “Ze concentreren zich totaal niet op hun werk, terwijl er wel een koe aan het sterven is”, aldus Den Haas.

In 2009 heeft de dierenwelzijnswet nieuw leven ingeblazen gekregen na actief lobbyen van Wiwiek Bagja, hoofd van de onafhankelijke Indonesian Veterinary Medical Association (IVMA). Nu de wet vernieuwd is kunnen overtreders makkelijker strafrechtelijk vervolgd worden. Ondanks de nieuwe wet is het draagvlak voor dierenwelzijn in Indonesië klein. Bagja: “Aangezien de wet pas in 2009 in is gegaan is er nog enorm veel werk aan de winkel. Indonesië is een archipel met slachthuizen verspreid over meer dan 17.000 eilanden. Zodanig is het een enorme uitdaging dit probleem te bestrijden.” Volgens dierenwelzijnsorganisaties is de kennis over de juiste manier van omgaan met dieren gering. Niet alleen in slachthuizen vinden wanpraktijken plaats, ook onder huisdieren en bedreigde diersoorten komt mishandeling voor. Beetje bij beetje komt er meer aandacht voor dierenwelzijn, zowel van binnen als buiten Indonesië.

Wiwiek Bagja zet zich al jaren in voor dierenwelzijn in haar land. Bagja wijt het conflict tussen Australië en Indonesië aan het verschil tussen de kijk op dierenwelzijn. “De visie op dierenmishandeling is in het westen heel anders dan in Indonesië. In het westen bestaan veel vooroordelen over halal slachten. Zo zou dit dieronvriendelijk zijn. Halal slachten betekent ook met respect voor het dier. Er zijn veel misverstanden over halal slachten in Europese landen omdat dit vreemd is voor hen.”

Femke Den Haas beaamt dat dierenwelzijn in Indonesië een andere status heeft dan in westerse landen. “In een land waar mensen zelf moeite hebben om genoeg te eten staat welbehagen van dieren niet bovenaan de prioriteitenlijst. Maar dat is geen reden om te zeggen dat dierenwelzijn niet belangrijk is.” Volgens Den Haas is het verbeteren van de omstandigheden in slachthuizen niet alleen van belang voor de dieren zelf. “Dierenwelzijn gaat hand in hand met het welzijn van de bevolking. Als er op een betere en vooral schonere manier wordt geslacht, eten mensen gezonder vlees en worden er minder ziektes verspreid.” Ook volgens Dr. Bagja komen beter slachthuizen ten goede aan het menselijk welzijn. “Dierenwelzijn is sterk verbonden aan ontwikkelingsissues, met name aan volksgezondheid en armoede.”

Hoewel dierenwelzijn nog geen topprioriteit heeft in Indonesië, merkt Den Haas wel dat er een verandering gaande is. “Ik merk door mijn werk voor JAAN dat mensen steeds meer betrokken zijn bij dierenleed. Steeds meer mensen bellen om misstanden te rapporteren en ons vrijwilligersbestand groeit.” Dat dit ook betekent dat in alle slachthuizen inmiddels de Australische standaarden worden gehandhaafd is onwaarschijnlijk, maar het begin is gemaakt.”