Franse opvang migrantkinderen is ontoereikend en sterk verschillend per departement

Meer dan tienduizend migranten werden tussen 2020 en 2025 in Parijs op straat gezet nadat hun minderjarigheidsstatus was betwist. Dit blijkt uit het laatste rapport van Utopia 56, een non-profitorganisatie die zich inzet voor daklozen. Of een onbegeleide minderjarige migrant goed wordt opgevangen, hangt sterk af van bij welk departement ze zich aanmelden. 

Utopia 56 en Aadjam, een jeugdzorgorganisatie, publiceerden het rapport van 104 pagina’s in februari 2026. Hieruit blijkt dat voor gevluchte minderjarigen die nieuw Frankrijk binnenkomen, vaak opvang wordt geweigerd. Dit komt door de onnauwkeurige procedure die ervoor bedoeld is om de leeftijd te bepalen. Gevluchte jongeren hebben vaak geen officiële documenten bij zich om hun leeftijd aan te tonen. Ondanks die onzekerheid hebben minderjarigen volgens de universele kinderrechten recht op bescherming, onderdak en passende opvang.

Volgens de Franse wet moet de leeftijd van een niet-begeleide minderjarige bepaald worden via sociale evaluatie. Dit betekent dat er gesprekken gevoerd worden met een deskundige in een taal die de jongere begrijpt. In deze gesprekken moet onder andere worden gevraagd naar hun achtergrond in hun land van herkomst, de reden van migratie en hun toekomstplannen. In uiterste gevallen mogen ook medische tests afgenomen worden. Dit mag alleen als de opgegeven leeftijd onwaarschijnlijk lijkt en de jongere zelf toestemming geeft voor de test.

In de realiteit ziet de evaluatie er anders uit. Het rapport stelt dat “het systeem aan alle kanten barst.” In veel steden moeten jongeren zich bij aankomst melden bij de politie. Zo ook in Parijs. Daar weigert de politie in 20 procent van de gevallen de kinderbescherming te bellen. De agenten besluiten dan zelf dat de jongere meerderjarig is, enkel op basis van diens uiterlijk.

Bovendien durven veel jongeren niet aan te kloppen bij het politiebureau vanwege een verleden met politiegeweld elders in Europa, tijdens hun vlucht, of in het land van herkomst. In gevallen dat het wel komt tot een evaluatiegesprek, duren deze vaak maar een halfuur tot een uur. Het rapport stelt dat dit te kort is om een vertrouwensband op te bouwen en een complex migratie verhaal te begrijpen.

Departementsverschillen
Een van de belangrijkste bevindingen uit het Utopia 56-rapport is dat de bescherming die een minderjarige krijgt, grotendeels afhangt van het departement waar ze zich aanmelden. Hoewel de wet betreft opvang nationaal is, verschillen de lokale praktijken enorm.

In veel departementen is er ook geen sprake van een noodsysteem buiten kantooruren. Bijvoorbeeld in steden zoals Lyon en Rouen moeten jongeren op feestdagen en in het weekend altijd noodgedwongen op straat slapen. In totaal zijn er maar vijf van de 96 departementen waarbij dit nooit voorkomt. In Nîmes, in het zuiden van Frankrijk, krijgt een jongere überhaupt geen opvang, tenzij hij of zij identiteitsdocumenten kan laten zien. In vier departementen is er geen enkele regeling en slapen nieuwkomers zonder meer buiten.

Jeugdzorg
In april 2025 publiceerde een parlementaire onderzoekscommissie ook een rapport dat spreekt van “de ineenstorting van het systeem dat kinderen moet beschermen”. In dit rapport ging het voornamelijk over het grote tekort aan zorgprofessionals en het feit dat de jeugdzorgsector niet erg aantrekkelijk is om in te werken. In deze gaat het niet alleen om minderjarige migranten, maar over het hele jeugdzorgsysteem.

“De ineenstorting van het systeem dat kinderen moet beschermen.”

De socialistische afgevaardigde Isabella Santiago stelt in de krant Le Monde dat deze “zeer ernstige situatie” betreffende de jeugdzorg het gevolg is van “een blinde vlek in het overheidsbeleid.” Zij was de intitiatiefnemer van het onderzoek. De aanleiding was de dood van een vijftienjarig meisje dat in een hotel was geplaatst. Ze pleegde daar zelfmoord na lang onder toezicht van jeugdzorg te hebben gestaan. Officieel mogen kinderen niet in hotels worden geplaatst, maar toch gebeurt dit vaak bij gebrek aan andere opvangplekken.

Een van de departementale bestuurders die reageerden op dit rapport was Lionel Chauvin van de centrumrechtse partij Les Républicans. Hij erkent de situatie, maar stelt ook dat niet alleen de departementen zelf verantwoordelijk zijn. Volgens hem ontstaan “veel problemen ook door gebrek aan coordinatie tussen gezondheidsdiensten die onder de nationale overheid vallen.”

Parijs
In Parijs verblijven negen van de tien jongeren op straat terwijl ze op de juridische beroepsberoepsprocedure wachten om hun leeftijd te herevalueren. Dit bleek uit een enquête die Utopia 56 hield onder 128 jongeren in Parijs. Ondertussen komen er weinig nieuwe opvangplakken bij.

Het tegenovergestelde gebeurt. Veel opvangcentra werden gesloten. Zoals het centrum Émile Zola, waarvoor in 2024 de financiering werd ingetrokken en er plotsklaps 40 opvangplekken verdwenen. Hetzelfde gebeurde met het project Jeunes Lycées, dat onderwijs aanbood. Zij worden sinds 2025 niet meer gefinancierd door de overheid.

Het sluiten van de opvangcentra zorgde ervoor dat veel van de jongeren die daar al zaten, opnieuw geen verblijfplek hadden. Tussen 2020 en 2025 werden er alleen al in Parijs tienduizend jongeren op straat gezet.

Minderjarige migranten leven in Frankrijk gemiddeld achttien maanden of meer zonder dak boven hun hoofd.

Minderjarige migranten leven in Frankrijk gemiddeld achttien maanden of meer zonder dak boven hun hoofd, voordat ze worden erkend als minderjarig. En deze erkenning komt dan vaak voort vanuit een hoger beroep tegen de initiële beoordeling. In die eerste beoordelingen zit namelijk een hoge foutmarge. Zeker 61 procent van de jongeren die eerst werden aangemerkt als volwassenen door het departement, worden later alsnog door de kinderrechter erkend als minderjarige. In beroep gaan blijkt dus cruciaal.

Hoger beroep
Juridische procedures kosten tijd. Terwijl de kinderen wachten op een nieuwe beoordeling, krijgen ze in veel gevallen weer geen opvang. Ook deze tijd brengen ze dus op straat door. Daarbij komt nog dat veel jongeren achttien worden terwijl ze wachten op het beroep. Zij verliezen dan hun kinderrechten en dus het recht op bescherming alsnog.

Het komt ook voor dat het departement zelf nog een beroep aanspant tegen de uitspraak van de kinderrechter. Ook hierin verschillen de departementen weer enorm. Waar dit in Parijs nooit gebeurt, is het in de departement Seine-Saint-Denis en departement Ain en Morbihan eerder regel dan uitzondering. Dit verlengt de onzekerheid voor de jongeren, omdat ze dan weer maanden of soms jaren moeten wachten op een nieuwe beoordeling.

Wat ook opvalt in het rapport is dat in sommige departementen de beroepen die worden ingesteld door de departementen zelf, sneller worden afgehandeld dan wanneer de jongere zelf in beroep gaat. In Lyon en Nice is dit vaak het geval. Wanneer het departement in beroep gaat tegen een plaatsing, vindt de zitting vaak plaats binnen twee tot drie maanden. Wanneer de jongere in beroep gaat na een afwijzing, loopt de wachttijd tot de zitting al gauw op tot acht maanden. In Lyon worden nu nog nauwelijks beroepszaken aangespannen door de jongeren. Dit is omdat de kans op een gunstige uitspraak daar nihil is.

“De staat zou het werk moeten doen dat nu door NGO’s wordt gedaan.” Dat stelt advocaat Mélanie Manelphe de Wailly, gespecialiseerd in minderjarigenrechten, in de Franse krant Le Parisien. Volgens haar omvat dit “ondersteuning, huisvesting en onderwijs bieden gedurende het hele beroepsproces.”

De socialistische politicus Isabella Santiago stelde in 2025 al dat de staat een meerjarenplan moet ontwikkelen om de kinderbescherming te verbeteren. ‘Hierbij moeten dan ook de nationale richtlijnen worden aangepast aan het lokale niveau.’