Is groen Amstelveen ook duurzaam?

Gemeenten doen zich graag zo groen en duurzaam mogelijk voor. Zo ook Amstelveen. De gemeente werd in september zelfs benoemd tot groenste stad van Europa. Maar is de gemeente wel echt zo groen als ze zich voordoet? De cijfers over luchtvervuiling, watervervuiling, CO2-uitstoot en hernieuwbare energie lijken het tegendeel te bewijzen.

De gemeente Amstelveen won eind september goud op de Europese wedstrijd voor de groenste stad van Europa, ook wel de Europese Entente Florale genoemd. Maar de gemeente scoort onder het landelijk gemiddelde als het gaat om duurzaamheid. Dat blijkt uit de Gemeentelijke Duurzaamheidsindex (GDI), een wetenschappelijk meetinstrument voor gemeentelijke duurzaamheid. Hoe kan dat?

“Ik nodig graag alle inwoners uit om eens met eigen ogen te zien dat wij goud verdienen”, zei wethouder Peter Bot van Groenbeheer. Hij reageerde uitzinnig op de prijs. Amstelveen moet deze gouden prijs wel met elf andere landen delen. Ook daar wordt net zo euforisch gereageerd als in Amstelveen. Zo kopt een lokale Ierse krant: “We did it! Tralee wins Florale Gold”. En ook The Edinburgh Reporter kopt over “Edinburgh’s Gold Award Entente Florale Europe 2014”.

De negentien deelnemende dorpen en steden wonnen allemaal eremetaal, zij het in sommige gevallen brons of zilver. Desalniettemin zijn de reacties euforisch. De Europese Entente Florale wordt elk jaar gehouden onder twaalf landen, waaronder Nederland, Duitsland, Engeland en Frankrijk. Elk land nomineert een stad en een dorp die door de jury worden bezocht en beoordeeld. Eind september dit jaar werd bekend dat de gemeente goud had gewonnen.

"Duurzaamheid is maar een klein gedeelte waarmee een gemeente bij zo’n wedstrijd punten kan verdienen", stelt Ruud Oosterhof, teamleider Natuur- en Milieu Educatie in Amstelveen. Wat zijn stad betreft was de jury vooral te spreken over het gevarieerde groen. De gemeente staat bekend om de heemparken: parken of bermen met een beplanting die behoort tot de oorspronkelijke wilde planten uit Nederland.

Environment is slechts een van de tien criteria bij de Entente Florale waaronder zaken vallen zoals waterkwaliteit, afvalverwerking en duurzaam energiegebruik. Hoe Amstelveen hierop scoorde is niet duidelijk. De Gemeentelijke Duurzaamheidsindex (GDI) laat echter zien dat Amstelveen onvoldoende scoort op vele aspecten met betrekking tot duurzaamheid.

"Een groene stad kan een duurzame stad kan zijn", zegt Geurt van de Kerk, een van de ontwikkelaars van de GDI. "Maar er is wel wat meer nodig om een duurzame stad te zijn dan alleen groen." Van de Kerk schreef ruim tien jaar geleden het boek: "Lang Leve De Aarde En Al Haar Bewoners", waarin duidelijk wordt wat een duurzame samenleving precies inhoudt en waarom daar nog geen sprake van is.

In vergelijking met anderen gemeenten presteert Amstelveen dus onder de maat volgens de index die in januari van dit jaar werd opgesteld. De gemeente scoort vooral slecht op het gebied van CO2-uitstoot, hernieuwbare energie, luchtkwaliteit, waterkwaliteit en gezondheid.

Wat is duurzaamheid eigenlijk? De GDI gebruikt als startpunt een definitie van duurzaamheid zoals geformuleerd door de Brundtland commissie in 1987: meeting the needs of the present without compromising the ability of future generations to meet their own needs. Het behoud van de mogelijkheid om een goed leven op te bouwen voor toekomstige generaties is dus een belangrijk uitgangspunt.

Opvallend genoeg scoort de gemeente op het gebied van economie en maatschappij juist bovengemiddeld goed. Op zaken zoals lage jeugdwerkloosheid, een hoog solvabiliteitsratio en goede sociale zekerheid scoort Amstelveen goed.

De gemeente is kennelijk wel bereid te investeren in groen (heemparken, groenvoorziening) en economische duurzame maatregelen, maar niet in duurzaamheid zoals in de eerder genoemde definitie. Amstelveen scoort namelijk slecht op bijna alle aspecten die te maken hebben met het gebruik van fossiele grondstoffen en vervuiling van de natuurlijke omgeving. En dit is nu net waar toekomstige generaties gegarandeerd mee te maken krijgen.

Dat Amstelveen onder gemiddeld op duurzaamheid scoort heeft te maken met de politieke verdeeldheid in de gemeenteraad volgens Albert Maarse, oud-raadslid van GroenLinks in Amstelveen. "Goede intenties worden wel uitgesproken, maar als er geld voor nodig blijkt te zijn, worden deze wel eens afgezwakt of niet gerealiseerd, zoals je van een conservatief bestuur kunt verwachten".

Volgens Maarse wil de politiek graag tastbare resultaten zien, daarom wordt er veel in zichtbaar groen geïnvesteerd: 'Het is er fysiek, het is mooi en tastbaar, je kunt er doorheen lopen. Het maakt Amstelveen een prettiger plaats om te wonen wat goed is voor het welbevinden van de inwoners en het is ook nog eens goed voor de waarde van het Amstelveense huizenbezit, wat dit bestuur ook heel prettig vindt'.

Maar volgens Maarse moet je om échte duurzaamheid na te streven enigszins idealistisch zijn en echt je schouders eronder willen zetten. "De minder progressieven vinden dat uiteindelijk toch maar vervelend en een kostenpost. Dat je er nu iets voor moet doen of laten, dat gaat er maar moeilijk in. En dat de winst op termijn, zowel ecologisch als economisch van belang zal zijn, ziet men niet of vindt men niet opwegen tegen het ongemak van nu. Dat is niet specifiek voor Amstelveen, zo werkt het overal".