Hotelopvang is verboden in Frankrijk, maar toch gebeurt het

Sinds 2024 mogen kinderen in de Franse jeugdzorg in principe niet meer in hotels worden opgevangen. Toch gebeurt het nog steeds. Met onveilige situaties tot gevolg. Eind juli moesten 47 alleenstaande minderjarige vluchtelingen worden geëvacueerd uit een hotel in Mulhouse, nadat een deel van het plafond naar beneden was gekomen.

In Mulhouse, een stad in Oost-Frankrijk, werden afgelopen zomer 47 alleenstaande minderjarige vluchtelingen geëvacueerd uit Hôtel de Bâle. Een deel van het plafond was naar beneden gekomen en vanwege instortingsgevaar werd het hele pand ontruimd. De jongeren waren daar ondergebracht door la Fondation du Diaconat, een grote particuliere zorgstichting die zich in Oost-Frankrijk richt op gezondheidszorg en sociale dienstverlening.

Wanneer gevluchte minderjarigen in Frankrijk aankomen, moeten ze eerst als minderjarige worden erkend voordat zij binnen de jeugdzorg worden geplaatst. De ASE (Aide Sociale à l’Enfance) vertrouwt hen vervolgens toe aan gespecialiseerde organisaties, waaronder la Fondation du Diaconat. Deze organisaties zijn onder meer verantwoordelijk voor huisvesting, zorg, begeleiding en onderwijs.

Yann Bitsch is directeur van de afdeling Mineurs Non Accompagnés du 68 (alleenstaande minderjarigen van departement Haut-Rhin) van la Fondation du Diaconat. Zijn medewerkers zagen dat het plafond van de eetzaal scheuren vertoonde en brokkelig was. “Daarom hebben we uit voorzorg besloten alle jongeren te evacueren en de brandweer te bellen”, zegt hij in een nieuwsbericht van France Info.

“We hebben besloten de minderjarigen onder te brengen in voorzieningen die gewend zijn aan de opvang van alleenstaande minderjarigen”, vervolgt Bitsch. Toch verbleven de jongeren vóór de evacuatie in het hotel in Mulhouse. Deze opvang van minderjarigen in hotels is volgens de zogenoemde Taquet-wet uit 2022 verboden. 

Zelfmoord
Het belang van dat verbod werd duidelijk in 2024. Toen maakte de vijftienjarige Lily een einde aan haar leven in een hotelkamer. Lily was geen vluchteling, maar stond al sinds haar derde levensjaar onder toezicht van de kinderbescherming. Ze woonde al zes maanden in een hotel, ondanks dat er dus in 2022 al een wet was aangenomen die dat verbood. 

Deze zogenoemde Taquet-wet moet de Franse kinderbescherming verbeteren. Ondanks dat deze voor Lily’s dood was aangenomen, trad hij niet direct volledig in werking. De departementen kregen twee jaar de tijd om alternatieve opvang te organiseren. De uitvoeringsbesluiten verschenen pas in februari 2024, kort nadat de dood van Lily de discussie opnieuw had doen oplaaien.

Sindsdien mag hotelopvang alleen in uitzonderlijke gevallen: voor jongeren van zestien jaar en ouder, voor maximaal twee maanden en alleen wanneer sprake is van een noodsituatie. Daarnaast moet er dag en nacht toezicht zijn van ten minste één gekwalificeerde begeleider.

Opvangplaatsen
Ondanks het verbod worden in de praktijk nog altijd kinderen in hotels ondergebracht. De parlementaire onderzoekscommissie concludeerde in een rapport dat de jeugdbescherming kampt met structurele tekorten, een gebrek aan middelen en een gebrekkige uitvoering van bestaande wetgeving. Volgens organisaties die met deze jongeren werken, blijft hotelopvang bij gebrek aan beter een gangbare praktijk.

‘Het gebeurt heel regelmatig dat deze tieners alleen in een onhygiënische kamer zitten. Ze dwalen rond en vertellen ons dat ze zich gevangen voelen.’

Dat beeld wordt bevestigd door medewerkers in de kinderbescherming. Een anonieme maatschappelijk werker uit de regio Île-de-France zegt in Le Monde dat het voortdurende gebruik van hotels hen tot het uiterste drijft: “Het gebeurt heel regelmatig dat deze tieners alleen in een onhygiënische kamer zitten. Ze dwalen rond en vertellen ons dat ze zich gevangen voelen, ‘in de gevangenis’. De jongens praten over de ‘leegte’ die ze elke dag voelen; de meisjes over hun onzekerheid. We zien sommigen van hen betrokken raken bij drugshandel en prostitutie. En we voelen ons volkomen machteloos.”

Minderjarig
Het is niet duidelijk hoeveel jongeren vandaag de dag in hotels zijn ondergebracht. De meest recente cijfers dateren uit 2020. Uit een onderzoek van de Franse inspectiedienst IGAS bleek toen dat naar schatting tussen de 7.500 en 10.500 jongeren die onder de jeugdzorg (ASE) vielen in hotels verbleven. Dat kwam neer op ongeveer 5 procent van alle jongeren die onder verantwoordelijkheid van de ASE waren geplaatst. De schatting was gebaseerd op gegevens uit bijna dertig van de in totaal 96 Franse departementen.

Het onderzoek werd ingesteld na de dood van een 17-jarige jongen in december 2019. Hij werd in een hotel in het departement Hauts-de-Seine doodgestoken door een 15-jarige jongen. Beiden verbleven daar in het kader van de jeugdbescherming.

Volgens hetzelfde IGAS-rapport bestond 95 procent van de jongeren in hotelopvang uit alleenstaande minderjarige migranten. De overige 5 procent betrof jongeren met complexe problematiek, voor wie geen andere opvangplek meer beschikbaar was.

In de hotels verblijven niet alleen jongeren die al als minderjarig zijn erkend. Soms gaat het ook om kinderen die nog wachten op een beslissing over hun leeftijd. Zij zijn ondergebracht door andere organisaties en vallen nog niet onder de Taquet-wet, omdat zij nog geen onderdeel uitmaken van de jeugdbescherming.