Huizenbubbel leidt tot stilte in de straten van Shanghai

De Chinese vastgoedmarkt wordt weleens de belangrijkste industrie ter wereld genoemd. Ze is de motor achter de indrukwekkende groeicijfers die de Chinese overheid doorgaans laat zien. Maar experts waarschuwen voor een huizenbubbel. Speculanten kopen woningen die vervolgens niet verkocht raken. In Shanghai hebben deze praktijken geleid tot tot het ontstaan van spookwijken. Eén daarvan is wel erg bijzonder: Holland Town.

Onderweg naar huis komt Lu Xiaoling langs een rij grachtenpanden, een molen en het Voorburgse landhuis Hofwijck. In Nederland zou dat een bijzonder lange rit naar huis zijn, maar in Shanghai staat het allemaal in één wijk. New Gaoqiao (spreek uit Kaotsjiao), of Holland Town, is een wijk ten noorden van het zakencentrum van Shanghai. De bouwstijl is een mix van oude en nieuwe Nederlandse architectuur. Vinexflats staan er naast grachtenpanden, slechts gescheiden door een straat.

Het tempo waarmee China bouwt aan nieuwe woningen is nooit eerder vertoond in de geschiedenis. In sneltreinvaart worden flats, wijken en zelfs hele steden uit de grond gestampt door de ijverige Chinezen. En dat is nodig ook, want jaarlijks vertrekken miljoenen Chinezen van het platteland naar de stad. Vrijwel alle nieuwe panden worden verkocht. Dat klinkt als een succesverhaal zonder weerga. Maar bij een bezoek aan Holland Town valt vrijwel direct op dat het rustig is. Erg rustig.

Winkels zijn wel open, maar er is niemand binnen. De deuren en ramen van de huizen zijn vrijwel allemaal dicht en er brandt geen licht binnen. Heel zelden fietst er een bejaarde man langs met verse groenten op zijn bagegedrager. Waar is de rest van de bewoners? Waar is het leven?

Lu Xiaoling is één van de weinige bewoners van Holland Town. De 43-jarige Chinees woont sinds een half jaar in een ommuurde compound in het centrum van de wijk. “Het is rustig ja, maar dat maakt niet uit. Eigenlijk vind ik het wel goed passen bij de uitstraling van de wijk. Daarnaast ligt het heel dicht bij mijn werk in de vrijhandelszone Waigaoqiao.”

Speculanten

Stedenbouwkundige Rob van der Velden van Atelier Dutch, dat de wijk mede ontwierp, kan dat verklaren. “Dit soort bijzondere projecten wordt gekocht door rijke Chinezen als beleggings- of speculatieobject. Ze rekenen op een waardestijging van de woning. Dus ondanks dat de woningen en kantoren verkocht zijn staat er veel leeg, omdat de kopers niet de intentie hebben hier te gaan wonen maar om ze op termijn met winst door te verkopen. Dit probleem doet zich in heel China voor bij nieuwe wijken.”

De Chinese overheid is huiverig voor deze praktijk. Er staan naar schatting zestig miljoen appartementen en woningen leeg, waarvan een groot deel als beleggings- of speculatieobject gebruikt wordt. Als de huizenprijzen niet stijgen of als de vraag naar de woningen afneemt, zit China met een kanjer van een huizenbubbel. Als die zou barsten wordt het weliswaar niet zo erg als het uiteenspatten van de Amerikaanse financiële bubbel in 2008, China heeft daar meer dan genoeg geld voor in kas, maar het zal een serieuze knauw geven aan de Chinese groeicijfers en daarmee aan de wereldwijde vooruitzichten.

Voor het zo ver is moet er heel wat gebeuren. De Chinese overheid bezit een hoop daadkracht en is vastberaden de potentiele bubbel onschadelijk te maken voor ze oncontroleerbaar wordt. Cijfers van de grootste huizenverkoopsite van China, SouFun, laten zien dat de huizenprijzen in de grote steden steeds langzamer zakken. Deze ontwikkeling wordt gestuurd door de centrale overheid. De regelgeving voor het lenen van geld door huizenkopers wordt versoepeld en huizenkopers krijgen belastingvoordelen. De kans is dus groot dat het allemaal goed komt met New Gaoqiao. De ervaring in andere delen van China leert dat op termijn de wijk waarschijnlijk wel voller raakt. Tot die tijd is het rustig in Holland Town, Shanghai.