De levenslessen van Charles Musisi

“Iedereen moet in zijn leven drie dingen zijn geweest: soldaat, journalist en zakenman. Als soldaat leer je discipline en om te gaan met ontbering, journalisten krijgen mensenkennis en leren creatief te denken en als zakenman leer je om te gaan met financiën.” Dit is volgens Charles Musisi, een Oegandese journalist, de manier om je leven zo betekenisvol mogelijk in te richten. 

In de rubriek Onderweg schrijven Bart Crezee en Laura van der Reijden over hun ervaringen. Laura van der Reijden trekt van noord naar zuid van Caïro naar Kaapstad door Afrika. En Bart Crezee trekt liftend van west naar oost langs de oude zijderoute van Istanboel naar Beijing.

“In Afrika leren kinderen al op vroege leeftijd te liegen”, zegt Charles Musisi, terwijl hij nog een glaasje Afrikaanse melkthee voor zichzelf inschenkt in de tuin van Hotel Colline in Mukono. “Wanneer ik als kleine jongen in de avond te laat thuis kwam zorgde ik er soms zelf voor dat mijn shirt gescheurd was. Daarna rolde ik nog even door de modder. Als ik zo mijn vader onder ogen kwam kon ik uitleggen dat ik een gevecht had gehad, waardoor ik te laat was. Niet omdat ik met mijn vriendjes aan het voetballen was. Dit had hij nooit goed gevonden.” De orders van de man des huizes moeten opgevolgd worden, vertelt Charles, wat uiteindelijk leidt tot zowel creatief leren denken als een belemmering in de vrijheid van communicatie.

Charles’ moeder verkocht in het nabij gelegen dorp een lokale Oegandese snack welke gemaakt werd van koeienvlees. Hiervoor liep ze iedere dag kilometers heen en terug. “Ik kon het niet aanzien”, vertelt Charles. “Ze was al zo oud en ze liep zichzelf de dood in. Voor mij.” Hij vertelt dat hij er op zijn 16e niet meer tegen kon en dat hij wegliep van huis. Onderweg naar zijn oom in Kampala kwam hij een oude vriend tegen die in het leger zat. Hij mocht enkele dagen in de barakken overnachten, maar uiteindelijk besloot Charles bij het leger te gaan. “Mijn middelbare school rondde ik af in het leger”, zegt hij. “Hier had ik veel tijd om te lezen en begon ik van boeken te houden. Ik vond ze bij het vuilnis en kocht oude exemplaren op de markt.” Zijn eerste boek was er een van Charles Dickens.

Tijdens zijn tijd in het leger kwam Charles erachter dat de academische wereld hem toch erg aansprak. Hij schreef zich in voor examens, kocht studieboeken en maakte zich de stof eigen. Hij werd tenslotte toegelaten tot de Makerere Universiteit in Kampala, met een beurs van de overheid. Eten, boeken, accommodatie – alles werd verzorgd, maar het lesgeld moest Charles zelf ophoesten. Om dit te kunnen bekostigen verhuurde hij zijn kamer op de campus aan andere studenten. Zelf verhuisde hij naar de sloppenwijk naast de universiteit. “Zo ben ik begonnen met het zelfstandig ondernemerschap en zo heb ik uiteindelijk mijn academische opleiding afgerond”, vertelt Charles.

Nu is Charles journalist. Hij schrijft als freelancer artikelen over binnenlands nieuws voor Oeganda’s grootste kranten als de New Vision en The Daily Monitor. Zo schrijft hij over zowel politieke ontwikkelingen in Oeganda, maar ook over fenomenen als Night dancers – bezeten mensen die, volgens een lokaal bijgeloof, ’s nachts de straten afstruinen op zoek naar mensen die ze kunnen opeten. Daarnaast heeft hij in opdracht van de Oegandese overheid journalistiek onderzoek verricht naar de rijstproductie in het land. Als schrijver is Charles van alle markten thuis.

Ook werkt Charles samen met de Nederlandse ontwikkelingsinitiatieven SYPO en Counterpart Travels. Duko, de oprichter van de projecten, leerde Charles tien jaar geleden kennen tijdens een van zijn reizen in Oeganda. Samen besloten ze na enkele brainstormsessies een project op te zetten waarin buitenlandse studenten gekoppeld zouden worden aan een 'counterpart' in Oeganda. Zo wordt bijvoorbeeld een Nederlandse student bouwkunde gelinkt aan Oegandese ingenieur en kan de kennis aan beide kanten gedeeld worden. Charles zorgt ter plekke met zijn uitgebreide netwerk voor connecties tussen de Nederlandse studenten en de Oegandese bevolking welke ze beogen te helpen.

Momenteel verdiept Charles zich ook in microfinanciering en manieren waarop dit de lokale bevolking kan helpen. Hij is het vertrouwen in de overheid verloren, naar hij zegt door jarenlange "bad governance”. “Oeganda is decennia geleid door een corrupte overheid, de structuren en bouwstenen voor een goede samenleving zijn weg”, vertelt hij. De levenslessen die Charles heeft opgedaan als solaat, zakenman en journalist deelt hij nu met de lokale bevolking, zodat ook zij zelf het heft in handen zullen nemen. “Het moet altijd eerst slechter gaan”, zegt hij, terwijl hij zijn laatste slok melkthee drinkt, “maar hierna wordt het uiteindelijk beter”.