Grenstoezicht Nederlandse zeehavens functioneert onvoldoende, concludeert Inspectie Justitie en Veiligheid

Uit het onderzoek ‘Toezicht op de Maritieme Grenzen’ van de Inspectie Justitie en Veiligheid blijkt dat het grenstoezicht in de Nederlandse zeehavens niet functioneert zoals beoogd. De Koninklijke Marechaussee en de Zeehavenpolitie Rotterdam weten niet van alle risico’s af.

Vanwege het Schengenakkoord heeft Nederland de plicht om de Nederlandse zeegrens te bewaken. De zeegrens maakt namelijk deel uit van de ‘Europese buitengrens’. Naast de zeehavens en de kust, controleert Nederland de Europese buitengrens ook door controles uit te voeren op alle vliegvelden in Nederland.

Het doel van de grenscontroles door Nederland is om illegale migratie, grensoverschrijdende criminaliteit en mensensmokkel tegen te gaan. Maar de inspectie Justitie en Veiligheid waarschuwt in het rapport dat op dit moment “de visserij en pleziervaart blinde vlekken” zijn. In het rapport wordt duidelijk dat de Schengengrenscode weinig ruimte over laat voor informatie en risico gestuurd optreden. Dit komt omdat de Koninklijke Marechaussee en de Zeehavenpolitie Rotterdam veel capaciteit besteden aan “controles die zij op basis van wet- en regelgeving uit moeten voeren.”  Maar het zou onbekend zijn of daar ook daadwerkelijke de hoogste risico’s zijn op het gebied van mensensmokkel.

Daarnaast blijkt ook dat er een tekort is aan speurhonden voor de controles bij ferry’s. Speurhonden zouden cruciaal zijn voor de controles. Door speurhonden te gebruiken zou de Koninklijke Marechaussee en de Zeehavenpolitie Rotterdam met hoge mate van zekerheid kunnen weten of er wel of geen mensen zouden zitten in vrachtwagens of laadruimtes. Grenswachters moeten namelijk een laadruimte in het geheel doorzoeken. Dit kost veel tijd en daarnaast is er ook de mogelijkheid dat er verborgen ruimtes zouden zijn die de grenswachters niet ontdekken. De speurhonden kunnen veel sneller detecteren of er mensen in de laadruimte zitten of niet. Zij hoeven enkel aan de buitenkant te ruiken.

Vorig jaar publiceerde NRC dat Nederland steeds meer een transitland wordt voor migranten die Engeland proberen te bereiken. Migranten verstoppen zich in vrachtwagens of proberen op een andere manier de oversteek te kunnen maken. Met de strenge grenscontroles en de zeer geringe mogelijkheid voor asielzoekers om veilig te kunnen vluchten worden mensensmokkelaars steeds aantrekkelijker en de reis steeds gevaarlijker.

Om mensensmokkel en grensoverschrijdende criminaliteit te voorkomen geeft de Inspectie Justitie en Veiligheid als aanbeveling de informatiesystemen van de Koninklijke Marechaussee te moderniseren en meer medewerkers beter op te leiden. Verder zou de Nationale Politie de grenspolitie beter moeten ondersteunen.