Meer dan 100.000 kinderen op de vlucht in Congo in twee weken tijd

De leider van de M23-rebellen, Corneille Nangaa, heeft dinsdag aangekondigd op X zich terug te trekken uit de stad Uvira, in het oosten van de Democratische Republiek Congo. Die beslissing volgt na felle kritiek van de Verenigde Staten, maar komt te laat voor de inmiddels vijfhonderdduizend burgers die hun huizen zijn ontvlucht.

Eerder deze maand sloten Congo en Rwanda nog een vredesakkoord onder bemiddeling van de Verenigde Staten. Het akkoord moest een einde maken aan het aanhoudende geweld in Oost-Congo, dat al decennialang wordt geteisterd door conflicten. Verschillende landen en gewapende groepen strijden al jaren om macht en controle over waardevolle grondstoffen.

Congo beschikt over een van de grootste voorraden in natuurlijke grondstoffen ter wereld, maar die rijkdom gaat gepaard met plundering, uitbuiting en structureel geweld, waaronder seksueel geweld. De instabiliteit in het land is mede het gevolg van een bruut en genocidaal koloniaal verleden, regionale inmenging en de aanwezigheid van meer dan 120 gewapende rebellengroepen, waaronder M23.

Afgelopen week nam M23 de stad Uvira in waar de regionale basis van het Congolese regeringsleger zit. Sindsdien zijn naar schatting meer dan 500.000 mensen gevlucht uit de stad en omliggende gebieden. UNICEF sloeg deze week alarm en sprak van meer dan 100.000 kinderen die in minder dan twee weken tijd gedwongen werden het geweld te ontvluchten.

Beeld: WikiCommons / CC Edwin Alden- Uvira in 2023

In een verklaring meldt UNICEF dat sinds de recente escalaties in de provincie Zuid-Kivu, honderden mensen zijn omgekomen en dat minstens zeven scholen zijn aangevallen. Daarbij kwamen vier leerlingen om het leven en raakten zes anderen gewond. Nog vóór de recente escalatie telde Congo al 7,3 miljoen intern ontheemden, een van de hoogste aantallen ter wereld.

Buurlanden

Inmiddels zijn ongeveer 1,2 miljoen Congolezen gevlucht naar buurlanden en andere Afrikaanse staten. Vooral buurlanden Oeganda en Burundi vangen grote aantallen vluchtelingen op. De afgelopen dagen arriveerden minstens 60.000 mensen in Burundi als gevolg van het geweld rond Uvira, al gaat het volgens hulporganisaties om een conservatieve schatting.

Door de snelheid en de omvang van het aantal mensen dat naar Burundi vlucht is het nauwelijks mogelijk om iedereen te registreren. UNICEF meldt dat alleen al tussen 6 en 11 december meer dan 50.000 mensen Burundi bereikten, van wie bijna de helft kinderen. Veel van hen zijn gewond, onbegeleid of gescheiden van hun ouders. Mensen zijn zwaar getraumatiseerd. De gezondheidsproblemen nemen toe en veel kinderen arriveren ziek en ondervoed.

Tussen 6 en 11 december bereikten meer dan 50.000 mensen Burundi, van wie bijna de helft kinderen. Veel van hen zijn gewond, onbegeleid of gescheiden van hun ouders.

Capaciteit hulporganisaties

De sterke toename van het aantal vluchtelingen zet de capaciteit van hulporganisaties in de regio zwaar onder druk. Hoewel de aangekondigde terugtrekking van M23 uit Uvira gezien kan worden als een teken dat internationale druk effect heeft, blijft het geweld aanhouden.

Daarnaast waren de M23-rebellen, die volgens de Verenigde Naties worden gesteund door Rwanda, geen partij bij het recente vredesakkoord. Dat akkoord voorziet niet alleen in de terugtrekking van troepen door Rwanda, maar ook in een regionaal “economisch integratiekader, waar beide landen waar nodig worden verbonden met de Amerikaanse overheid en Amerikaanse investeerders”.
Ondertussen blijft veiligheid voor Congolese burgers uit en is het de vraag of zij de vruchten zullen plukken van de rijkdommen die in het akkoord besproken worden.