Miguel heeft spijt van de moord op zijn stiefvader

Drie rechters, een advocaat-generaal, een advocate en een jongen met kort zwart krullend haar staan op een maandagmiddag achter een computer in de hagelwitte rechtszaal van het Amsterdamse Gerechtshof te turen naar een Facebook-foto. Alle hoofdrolspelers staan zij-aan-zij opgesteld, als in een theaterstuk. Een niet alledaags beeld tijdens een rechtszitting.

De jongen met zwart krullend haar is de verdachte, Miguel R. Hij ziet de foto waarop twee dansende mannen te zien zijn. “Dit ben ik niet, maar dit is mijn broer”, zegt hij tegen de toehoorders. Acht maanden eerder is hij door de rechtbank veroordeeld tot een onvoorwaardelijke gevangenisstraf van 7 jaar wegens de moord op zijn stiefvader, de 43-jarige Amsterdammer Rinus Gerritsen.

Vandaag dient het hoger beroep dat zowel de advocaat-generaal alsook de raadsvrouw van Miguel R. hebben ingediend. De advocaat-generaal gaat voor een strafverzwaring van één jaar, de raadsvrouw van de jonge Colombiaan wil de eerdere straf behouden.

Op 14 april 2014 viert Miguel R. de verjaardag van zijn eenjarige dochter in het cultureel centrum van De Baarsjes. Na afloop van het feestje steekt hij zijn stiefvader neer. De messteken zijn fataal en het slachtoffer bezwijkt snel aan zijn verwondingen. Eerder die avond zou de stiefvader in een dronken toestand de schoonmoeder en de vriendin van Miguel R. hebben geslagen. Een omstander belt hierna de politie waarna verschillende politie-eenheden uitrukken. Miguel R. pakt ondertussen twee messen uit het buurthuis en stopt deze onder zijn mouw. Wanneer hij even later zijn stiefvader op straat ziet, rent hij op hem af en steekt hem neer. Twee politieagenten, die inmiddels ter plaatse waren, hebben nog geprobeerd hem tegen te houden, maar de verdachte wist zich van hen los te rukken.

De voorzitter van de rechtbank vraagt aan het begin van de zitting of de verdachte wil vertellen waarom hij zijn stiefvader heeft omgebracht. Wat opvalt is dat Miguel R. aanvankelijk vaag blijft in zijn antwoord ten aanzien van het motief. “Er speelde veel emotie mee…..alles is in een flits gebeurd, ik kan het mij niet zo goed meer herinneren”, aldus de verdachte. Na lang doorvragen van de rechter geeft de verdachte uiteindelijk aan dat hij uit angst gehandeld heeft. Hij was bang dat zijn stiefvader zijn gezin wat aan zou doen. 

Later tijdens de zitting verklaart zijn raadsvrouw dat haar cliënt moeite heeft om zijn gedachten en emoties in woorden om te zetten. Toch mankeert de verdachte in geestelijke zin niks, zo blijkt uit het Pro Justitia rapport. De twee aanwezige getuige-deskundigen, mevrouw Moonen (psycholoog) en de heer Maksimovic (psychiater), hebben het psychologisch onderzoek verricht waaruit blijkt dat de Miguel R. niet lijdt aan een geestelijke stoornis. Daarom vinden de getuige-deskundigen dat zijn gedragingen volledig aan hem kunnen worden toegerekend.

In de rechtszaal wordt er getwist of er sprake was van noodweerexces. De advocaat-generaal neemt een helder standpunt in: de verdachte hoefde zich niet te verdedigen omdat de politie al ter plaatse was en zijn familie veilig was voor de stiefvader. Miguel R. heeft bewust eigenrichting gepleegd en dus was er volgens haar geen sprake van noodweerexces.

“Als ik je pak ga je eraan!”

De raadsvrouw betwist dit en stelt dat Miguel R. zich in een ‘hevige gemoedstoestand’ bevond en hierdoor niet bewust heeft meegemaakt dat de politie aanwezig was. Volgens de advocaat-generaal was er wel degelijk sprake van voorbedachten raad. Zo zou Miguel R. hebben geroepen: “Als ik je pak ga je eraan!” en “Ik maak hem af!”. De raadsvrouw wijst dit af door te zeggen dat wanneer iemand deze dreigementen uit, hij ook daadwerkelijk heeft besloten de daad bij het woord te voegen.

Volgens de raadsvrouw heeft Miguel R. pas de beslissing genomen zijn stiefvader neer te steken toen hij hem op straat aantrof. “Tussen het besluit om te steken en het daadwerkelijk steken heeft Miguel R. maar zeer kort de tijd gehad om zijn daad te heroverwegen”, aldus de raadsvrouw.

Tijdens de zitting wijst de raadsvrouw op het belaste verleden van haar cliënt. Zo is de verdachte op elfjarige leeftijd getuige geweest van de detentie van zijn moeder en verbleef hij een groot deel van zijn jeugd in meerdere tehuizen. Miguel R. zou door zijn negatieve ervaringen minder in staat zijn geweest om zijn gedrag te controleren, pleit de raadsvrouw. Zij hoopt dat de rechtbank hiermee rekening houdt.

Miguel R. is zichtbaar geëmotioneerd als de advocaat-generaal de slachtofferverklaring van de zus van het slachtoffer voorleest waarin zij hem confronteert met het leed dat hij bij de familie van het slachtoffer heeft achtergelaten. Ook wordt een slecht te verteren waarheid door de advocaat-generaal uitgesproken: de slachtoffers hebben levenslang gekregen, de dader komt op een gegeven moment vrij en kan zijn leven weer oppakken.

Wanneer Miguel R. het laatste woord krijgt, pakt hij een zelf geschreven briefje en schraapt zijn keel. Hij zegt al veel te zijn kwijtgeraakt, onder andere de relatie met zijn vriendin is op de klippen gelopen.  Pas recentelijk heeft hij contact met zijn familie opgenomen omdat hij zich diep schaamde over wat er gebeurd is. “Ik zou alles willen terugdraaien, maar dat kan ik niet. Op een gegeven moment zal ik vrij man zijn, maar wel een vrij man die altijd door zijn verleden wordt achtervolgd”, aldus Miguel R.

Wanneer het Gerechtshof twee weken later uitspraak doet, lijkt Miguel R. door het tonen van oprechte spijt en medeleven met de nabestaanden een gevoelige snaar bij het Gerechtshof te hebben geraakt. Het tonen van berouw, maar ook het nemen van volledige verantwoordelijkheid voor zijn daad en zijn jeugdige leeftijd is voor het Gerechtshof reden om geen strafverzwaring op te leggen.