Troebele tijden in Noord-Korea

Op 5 april jongstleden schoot Noord-Korea naar eigen zeggen haar eerste satelliet de lucht in. Het Westen ziet hierin echter een test met een lange afstandsraket en beschuldigd Noord-Korea van het schenden van VN-resoluties. Aanhoudende spanningen en onzekerheid rond het meest gesloten land ter wereld.

De Noord-Koreaanse staatstelevisie verklaarde de lancering opgewonden tot een waar succes: de satelliet zou ‘onsterfelijke revolutionaire liederen’ het heelal ingalmen te ere van de Geliefde Leider Kim Jong-Il. Zuid-Korea en de Verenigde Staten verzekerden de wereld kort daarop echter dat de raket ten oosten van Japan in de Stille Oceaan was gestort. Noord-Korea houdt stug vol dat haar kunstmaan zingend rond de planeet cirkelt, maar zelfs Rusland liet weten: "Volgens onze gegevens is die er simpelweg niet."

Hoewel de raket naar alle waarschijnlijkheid vroegtijdig neerkwam schond Noord-Korea met haar lancering wel Resolutie 1718 van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties welke de dictatuur na haar kernwapentest van 9 oktober 2006 verdere nucleaire experimenten en raketlanceringen verbood. Niettemin weerhielden China en Rusland de raad ervan op te treden; beide riepen op tot kalmte. Zowel Zuid-Korea als Japan zouden graag strafmaatregelen zien maar hun belangrijkste bondgenoot, de Verenigde Staten, is te druk met oorlogvoeren in het Midden-Oosten om krachtig een vuist te kunnen maken naar de Noord-Koreanen. Sancties blijven dus uit, hoewel die in navolging van oktober 2006 het Noord-Koreaanse regime wel degelijk raakten en wederom aan de onderhandelingstafel dwongen.

De raketlancering van 5 april is slechts de meest recente in een keten van incidenten. Begin dit jaar nog spuwde Noord-Korea driftige retoriek uit naar haar zuiderbuur en Japan. In de maand voorafgaand aan de lancering zette het Amerikaanse hulpverleners het land uit en arresteerde het twee Amerikaanse journalisten. En nog maar enkele dagen voor de lancering dreigde het haar buurlanden met oorlog wanneer zij de raket zouden neerhalen. Dit alles lijkt symptoom te zijn van politieke onrust in Pyongyang. Kim Jong-Il blaakt niet bepaald van gezondheid en wellicht begint hij zijn greep op de macht te verliezen. Er wordt druk gespeculeerd over zijn opvolger, maar eigenlijk weet niemand buiten de paleismuren wat er achter de schermen gaande is.

Zeker lijkt dat geen van Kim's zoons klaar staat om in zijn vaders voetstappen te treden. De oudste zoon, Kim Jong-Nam, loopt al een tijd rustig in het Chinese gokparadijs Macau rond en verklaarde tegenover de Japanse televisie: "Als ik de opvolger was zal je me niet in Macau zien." Ook de twee halfbroers van Kim Jong-Nam lijken niet te worden voorbereid op enige politieke functie van belang. De zwager van Kim Jong-Il, Chang Sung-taek lijkt echter een betere kans te maken.

Toen de Geliefde Leider in augustus 2008 door een beroerte werd getroffen, werd al gefluisterd dat Chang Sung-taek tijdelijk het land regeerde. De 63-jarige zwager van Kim is op dit moment hoofd van Noord-Korea’s geheime politie en hem werd eerder deze maand een belangrijke positie in de Nationale Defensiecommissie toegekend: een aanwijzing dat hij wordt klaargestoomd om uiteindelijk de macht over te nemen.

Al deze onzekerheid biedt de Verenigde Staten tegelijkertijd ook mogelijkheden. Door stilletjes tezamen met de buurlanden, China, Japan en Zuid-Korea, de dialoog aan te gaan met mogelijke toekomstige leiders van Noord-Korea kan hen veiligheidsgaranties en economische hulp worden toegezegd in ruil voor een meer constructieve samenwerking zo gauw Kim Jong-Il van het toneel is verdwenen. Zolang Kim en de zijnen de scepter zwaaien zal Noord-Korea haar atoomambities hoogstwaarschijnlijk niet opgeven. Wellicht zal een volgende generatie van leiders inzien dat de armoedige staat van haar bevolking en economie meer aandacht vereisen dan de ontwikkeling van een wapen dat hoogstwaarschijnlijk toch nooit zal worden gebruikt.