Journalisten oefenen op de schietbaan

Fotograaf en journalist Joe Torres waagt zijn leven om de waarheid in de Filipijnen te kunnen vertellen. Journalisten zijn er hun leven niet zeker. “Ik was aan het koken in mijn appartement in Manila, toen ik buiten geweerschoten hoorde. Ik keek door het raam en hoorde weer schoten, dus dook weer naar binnen. Ik was doodsbang.”

Met 73 moorden sinds 1992 staat de Filipijnen op de tweede plek in de ranglijst van meest dodelijke landen voor journalisten, net na Irak. “Ik schreef toentertijd een verhaal over het leven van een politica voor een lokale krant”, vertelt Joe Torres. “Ze had macht over drie provincies en haar tegenstander stierf plotseling op een mysterieuze wijze. Ik begon de zaak te onderzoeken en al snel haalde mijn verhaal het landelijke nieuws. Ik kreeg dreigende telefoontjes en brieven met de boodschap ‘Better stop, or you’ll get killed’, maar daar keek ik niet heel erg van op. Pas toen er op mijn appartement werd geschoten, wist ik dat het menens was.”

“Door mijn verhalen in lokale kranten zijn meerdere politici gearresteerd. Ik wilde een follow-up maken en ging naar de gevangenis waar de familie van de desbetreffende politica zat. ‘Oh je leeft nog!’, riepen ze verbaasd. De gevangenen die ik kwam interviewen hadden geen handboeien om en speelden met de geweren van de bewaking. Het was duidelijk dat ze een voorkeursbehandeling kregen in de gevangenis. Dus schreef ik daar een artikel over. En toen had ik de politie achter me aan”, lacht Joe. Als snel kijkt hij serieuzer. “Maar ik was wel bang.”

“Het voelt eigenlijk als een eer, al die bedreigingen en rechtszaken. Ik weet zo dat ik het juiste doe, ik maak echt verschil. Er zijn veel journalisten die onethische journalistiek beoefenen. En zolang je niet goed betaald krijgt voor goede, onderzoekende journalistiek zal het ook zo blijven.”

Corruptie betaalt beter

“De journalisten die betrokken zijn bij bedreigingen en moorden hebben meestal iets te maken gehad met politieke of illegale zaken”, vertelt Benny Antiporda, president van de Filipijnse National Press Club. Hij draagt een zwart shirt met de tekst ‘Justice for Journalists’. “De rijken hebben de macht, dit zijn meestal politici of zakenlui. Zij dulden geen slechte publiciteit. Echte journalistiek is erg gevaarlijk en betaalt slecht. Zo krijg je als journalist maar een paar honderd euro per maand, een corrupte journalist krijgt tien keer meer.”

“Als president van de National Press Club word ik regelmatig bedreigd met telefoontjes of brieven. Gelukkig weet ik mezelf wel te beschermen. Ik kan goed schieten en ik heb twee politie-escorts die me overal volgen. Ik kan alle Filipijnse journalisten aanraden om eerst aan hun eigen veiligheid te denken. En om een vorm van zelfbescherming te beoefenen. Journalisten horen pennen vast te houden, geen geweren. Maar toch zou ik als journalist wat oefenen op de schietbaan.”

Gerechtigheid voor de rijken

Niet iedereen komt er op het nippertje vanaf, zoals Joe. Fotojournalist Albert Orsolino werd in 2006 doodgeschoten. “Mijn man was nog geen vijftien minuten van huis vertrokken toen ik iemand hoorde schreeuwen”, vertelt weduwe Elsie Orsolino. “Ik wilde naar buiten rennen, maar werd tegengehouden door mijn buurman. Hij vertelde me dat ik naar het ziekenhuis moest gaan, maar toen ik daar aankwam was mijn man al overleden.”

“Naast journalistiek werk deed Albert personeelszaken bij een vissersbedrijf in Manila. Daar ontdekte hij dat het bedrijf olie smokkelde. Albert heeft dit vijf jaar lang geheim gehouden, omdat het bedrijf al eerder personeel uit de weg heeft geruimd. Toch werd mijn man ineens om onbekende redenen ontslagen. We zijn meteen naar de politie gegaan, maar die wilde de zaak niet aannemen. Er was te weinig bewijs, vonden ze. Gerechtigheid bestaat alleen voor de rijken in de Filipijnen, blijkt maar weer. We kregen na een tijdje een telefoontje van iemand van het vissersbedrijf. Er werd gedreigd dat Albert vermoord zou worden. Toen wisten we al dat het te laat was.”

In de Press Freedom Index uit 2013 van Reporters Without Borders, waar Nederland op de tweede plek staat, staat de Filipijnen op nummer 147 van de 179. “Het echte probleem is de regering”, vindt Benny Antiporda. “Ze doet alsof ze doof of blind is en is veel te relaxed wat betreft de moorden op journalisten. Op deze manier worden journalisten in de Filipijnen een bedreigde diersoort. Zolang er journalisten worden vermoord, omdat ze de waarheid vertellen, is persvrijheid in de Filipijnen niet mogelijk.”