Poolcafé's: een uitvlucht uit het drukke New Delhi

Snooker of pool waren in India vroeger misschien elitaire sporten, maar worden nu omarmd door de bewoners van de Mazdoor Janta Colony, een sloppenwijk in New Delhi. De cafés springen daar uit de grond als paddenstoelen. Ze bieden de spelers geen biertje aan, maar een vlucht uit de altijd aanwezige drukte. Roshan (30) is de eigenaar van een van de cafés.

Het is nog vroeg en hoewel de zon verborgen is achter de permanente stofwolk, laat deze niet na, de stad buitensporig te verhitten. Roshan loopt op straat. Hij draagt een simpel gekreukt t-shirt en een spijkerbroek. Zijn haar is warrig en wordt niet bedekt door een kapje als bij de andere mannen, die allemaal moslim zijn. Zijn pas is rustig, net als de glimlach op zijn gezicht. Langs de weg, boven het riool, worden fruit, groenten en vlees verkocht. Daartussen loopt een constante stroom mensen beide kanten op. Roshan beweegt zich tussen hen voort. Gelukkig heeft hij geen haast. Passerende lichamen raken aan zijn linker- en rechterzijde. Een stukje sarong van een hem tegemoetkomende vrouw strijkt langs zijn arm.

Hij loopt verder, op weg naar zijn café. Na enkele meters slaat hij rechtsaf, maar niet voordat hij de meeste winkeleigenaren aan de kant van de weg heeft gegroet, of de hand heeft geschud. In de iets rustigere smalle zijstraat neemt het geluid wat af. Roshan voelt de schaduw van de huizen op zijn huid, al is het niet veel koeler. Nu het geluid van het verkeer en de mensen iets minder is, hoort hij om zich heen het gegons van zwermen vliegen. Het zijn er zoveel dat het geen zin meer heeft om ze weg te slaan. In die smalle straat, na de tweede deur rechts, hangt een gordijn in een deuropening. Twee vijfjarige jongetjes gluren langs de zijkanten naar binnen. Roshan versnelt zijn pas en loopt er op af.

Als hij het gordijn vastpakt en opzij schuift overvalt hem een gevoel van rust. Hij zucht en glimlacht als hij het tafereel aanschouwt. Binnen is het donker. Aan het plafond hangen twee felle lampen en een grote ventilator. Midden in de ruimte staat een pooltafel. Hij ziet wat oudere mannen met elkaar praten en een groepje jongens tegen de muren leunen. Allen kijken geconcentreerd naar Sheeba en Samir, een zusje en broertje van Roshan. Zij spelen een potje pool. Als hij binnenstapt lacht iedereen vriendelijk naar hem. Dit is zijn plek, zijn oase van rust.

The Golden Shot

Roshan begon zijn poolcafé, nadat hij eerst het bordspel carrom leerde aan zijn buren. “Iedereen reageerde heel positief en ik merkte, dat ik het leuk vond om mensen wat te leren en ze de ruimte voor ontspanning te geven. Nu ben ik niet alleen eigenaar van een pool café, maar ook zelfbenoemd sociaal werker”. Voor de tafel bedacht Roshan een naam: “The Golden Shot”. Een Golden Shot is het allerbeste spel dat mogelijk is, maar het is wel een “gelukstreffer”. Je wint in de allereerste stoot.

Sinds kort zijn er naast het poolcafé van Roshan in de nabije omgeving nog eens acht andere plekken in de sloppenwijk waar buurtbewoners kunnen samenkomen. Ze spelen pool, snooker en carrom. De ruimtes zijn niet makkelijk te vinden. Je moet weten op welke deur je moet kloppen. Voor een van die cafés moet je zelfs door een doucheruimte lopen voordat je de tafels bereikt. Een ander café heeft zijn plek naast een vuilnisbelt. Niet de meest gewilde locatie voor een poolcafé zou je denken.

In de wijk wordt om elke vierkante meter al gestreden. Een ruimte creëren waar mensen tot rust kunnen komen is hier bijna niet mogelijk. Daarom wijken de buurtbewoners uit naar achterkamertjes. De belangrijkste reden voor het succes van de cafés is de functie van toevluchtsoord, die ze aan de mannen uit de buurt bieden. “Het is niet alleen de drukte op straat waar mensen last van hebben”, vertelt Roshan, “ook thuis hebben ze geen rust. Nooit ben je alleen. Daarnaast is er ook geen plek om ‘privé’ een praatje te maken met wat vrienden.”

Bij Roshan thuis is het niet anders. Hij woont met zijn familie, totaal vierentwintig personen, in een huis van zeven kamers. Een ruime woning, vergeleken bij veel andere families uit de buurt. In een van die zeven kamers staat de pooltafel. Hier trekt Roshan zich graag terug. ‘s Nachts slaapt hij er, in zijn eentje.

Plotseling valt de elektriciteit uit. Roshan kijkt omhoog. De ventilator neemt in snelheid af en hij voelt nog maar een klein zuchtje wind bij elke omwenteling. Binnen enkele seconden stopt de ventilator helemaal en neemt de hitte het over. Onaangedaan gaan zijn broertje en zusje verder met spelen, gewend als ze zijn aan deze dagelijks voorkomende pauzes. Roshan tovert wat waaiers tevoorschijn. Terwijl hij kijkt naar het spelletje pool, betrekt, voor zover dat mogelijk is, zijn gezicht een beetje. Een ruimte als deze is ook goed voor de kinderen vertelt hij. Buitenspelen is onveilig. Het broertje van Roshan, Samir is met zijn twaalf jaar oud al een kampioen. Hij poolt wanneer de tafel niet bezet is, zo’n zeven a acht keer per dag. Toch speelt hij eigenlijk liever cricket. Om de hoek ligt een klein stukje braakliggend terrein. De jongens spelen er tussen het afval. De bal belandt vaak in het riool. Soms krijgen ze ruzie. Samir laat een litteken zien, vlak naast zijn oog. Vorig jaar gooide iemand tegels uit het raam, net toen hij langs rende. In het poolcafé kan hij daarentegen altijd spelen en voelt hij zich veilig. Op de vraag waar hij het meest bang voor is, gebaart Samir voorzichtig naar zijn broer.

Roshan begint te lachen maar wordt dan weer serieus. “Ik wil de kinderen een veilige plek bieden om te spelen. In de buurt zal er niet snel iets veranderen. Hulp van de overheid verwacht ik niet. De politici komen met name in de verkiezingstijd langs, beloven van alles en maken niets waar. Ze zien de sloppenwijk als een stemmenvijver waar ze met een net van beloftes doorheen kunnen vissen.” De inwoners van Mazdoor Janta Colony weten dat er waarschijnlijk nooit iets aan hun benarde situatie gaat veranderen. Ze moeten het zelf doen. En daarom zijn de pool cafés zo populair.

Roshan vertelt tot slot over zijn droom voor de toekomst. “Mijn zussen zijn de enige vrouwen uit de buurt die pool spelen. Het is niet echt gewoon dat mannen en vrouwen dit samen doen. Mijn zussen spelen normaal altijd buiten de openingstijden, als iedereen weg is. Ik vind het leuk dat zij het spel ook zo waarderen. Ik denk ook dat het goed is als meer meisjes snooker zouden spelen. Daarom wil ik een tafel speciaal voor de vrouwen laten maken. Wanneer ze hun eigen tafel hebben, kunnen er meer meisjes uit de buurt komen spelen.” Nu is dat nog niet mogelijk. Roshan mist zowel de ruimte als het geld. Maar hij heeft natuurlijk al een oplossing bedacht. Hij zal beginnen met een speciale dag, of een speciaal tijdstip voor meisjes. Zo zal Roshan, de zelfbenoemd sociaal werker niet alleen mannen en kinderen, maar ook vrouwen een vlucht uit de drukte van Delhi bieden.

Plotseling klinkt er applaus. Samir en Sheeba zijn klaar met spelen en Samir heeft gewonnen. Trots gooit hij zijn muntje tegen het plafond, daar hangt een magneet met meerdere muntjes, allemaal van winnaars. Een grapje volgens Roshan. Sheeba lacht en verdwijnt naar buiten, de drukte in. Haar moment van rust is voorbij en ze moet weer aan de slag met haar dagelijkse taken. Wie weet, als Roshan zijn plan doorzet en vrouwen meer kunnen spelen, gooit zij straks het muntje op.