Streaming: redding of gevaar voor de muziekindustrie?

De opkomst van muziekstreamingdiensten, zoals Spotify zorgen voor groei in de muziekmarkt. Hoewel er regelmatig kritiek klinkt van artiesten op dergelijke diensten, stijgt het aantal gebruikers en daarmee ook de inkomsten voor artiesten.

De muziekindustrie is voor het eerst sinds twaalf jaar weer aan het groeien, zo maakte de Nederlandse brancheorganisatie van de muziekindustrie, de NVPI, in 2013 bekend. De groei is te danken aan de opkomst van muziekstreamingdiensten, zoals Spotify en Deezer. Deze aanbieders profileren zich naar de consument met een zo groot mogelijk aanbod en met gebruikersgemak. Vanuit artiestenkringen klinkt echter regelmatig kritiek over betalingen.

Zo trok Radiohead-frontman Thom Yorke zijn solowerk terug van Spotify, omdat hij de organisatie ervan beschuldigde meer bezig te zijn met aandeelhouders, dan met het betalen van artiesten. De streamingdienst zou het voor nieuwe artiesten moeilijk maken om inkomsten te vergaren. Ondanks de kritiek, zijn er steeds meer grote bands en artiesten die overstag gaan. Na zich lang te hebben verzet, zijn bijvoorbeeld ook bands als Metallica en Led Zeppelin inmiddels op Spotify te vinden.

Alternatief voor piraterij

Spotify verdedigt zich door te stellen dat de vijf miljoen betalende abonnees de dienst zien als een legaal alternatief voor piraterij. Met andere woorden: streamingdiensten halen mensen die illegaal downloaden binnen en zorgen dat zij gaan betalen voor muziek. Naast deze betaalde dienst is Spotify ook gratis te gebruiken. Inkomsten worden in dat geval gehaald uit de advertenties die tussen liedjes door beluisterd moeten worden. Spotify besloot onlangs hun model van uitbetaling openbaar te maken.

Het model onderscheidt zich van traditionele platenverkoop en downloadsites, door de consument te laten betalen voor het gebruik van muziek. Men wordt dus niet eigenaar van een album of een single, maar betaalt voor toegang tot alle muziek. Vervolgens wordt de artiest betaald naar onder andere het aandeel dat hij of zij heeft in alle muziek die wordt afgespeeld. Dit betekent dat een artiest die erg populair is, een goed inkomen kan genereren via Spotify. De vraag is echter of kleine artiesten er ook van profiteren. Natuurlijk hebben zij baat bij het feit dat hun muziek toegankelijk is en zullen er mensen zijn die hun muziek ontdekken via Spotify, maar voor veel artiesten zal dit niet opwegen tegen de kleine inkomsten. Zo liet de indie rockband Grizzly Bear via Twitter weten dat Spotify misschien goed is voor exposure, maar dat de band na 10.000 keer te zijn beluisterd zo’n 10 dollar ontvangt.

Navraag bij Spotify leidt echter tot een wat genuanceerder beeld. Een woordvoerder van het bedrijf stelt dat de rechthebbenden niet simpelweg worden betaald op basis van een vast bedrag per speelbeurt: “De royalty’s die artiesten ontvangen zijn afhankelijk van een groot aantal variabelen, waaronder het land waarin de muziek wordt gestreamd, het aantal luisteraars dat de betaalde functie gebruikt en een royaltyrating van de artiest. Op dit moment leiden deze variabelen tot een uitkering van tussen de 0,006 dollar en 0,0084 dollar per stream.”

Groei

Bovendien verwacht Spotify veel groei van inkomsten in de toekomst: “De inkomsten van artiesten zijn al ontzettend toegenomen als gevolg van een gegroeid aantal gebruikers. Dit zal zich in de toekomst alleen nog maar verder ontwikkelen. Het feit dat we in totaal 1 miljard dollar aan royalty’s hebben uitgekeerd, waarvan 500 miljoen alleen al in 2013, toont aan hoe snel we groeien.” In totaal betaalt de dienst zeventig procent van alle inkomsten uit aan rechthebbenden: artiesten, maar ook uitgevers en auteursorganisaties.

Om te zorgen dat het aantal gebruikers blijft groeien, wordt Spotify in steeds meer landen gelanceerd. Ook werd onlangs een gratis versie voor op mobiele telefoons en tablets uitgebracht. Spotify verwacht dat dit zal zorgen voor een flinke groei in het aantal gebruikers. Het idee is hierbij gelijk aan dat over de gratis standaardversie voor op de computer: instappen kan met het gratis model, je went aan het gemak en gaat afspeellijsten maken. Vervolgens zal een groot deel van de gebruikers overstappen naar de betaalde versie, om de advertenties te vermijden.

Spotify presenteert zich dus als een dienst die gebruikersgemak combineert met een inkomstensysteem dat ervoor zorgt dat het illegaal downloaden van muziek vermindert. De inkomsten die artiesten hieruit genereren wegen nog lang niet op tegen de bedragen die zij voorheen hebben verdiend. Bij Spotify zijn ze echter zelfverzekerd over toekomstige groei en het bedrijf stelt dat er vooral gewend moet worden aan het systeem en haar voordelen: “Veel artiesten bekritiseerden iTunes ook toen het gelanceerd werd.” De vraag is of alle artiesten er aan kunnen wennen. Verdere groei van gebruikers en inkomsten zal in ieder geval een deel van de kritiek doen verstommen.